Uzasadnienie
Zaskarżonym zarządzeniem z 8 października 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 1513/19 Zastępca Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, na podstawie art. 49 § 2 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.), pozostawiła bez rozpoznania wniosek K.K. (dalej: skarżący/strona) z 11 sierpnia 2020 r. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego zażalenia z 16 czerwca 2020 r. na postanowienie tego Sądu z 22 kwietnia 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 1513/19 w zakresie dorzucenia skargi strony na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: Organ) z 13 sierpnia 2019 r. w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2013 r. wraz z odsetkami i kosztami postępowania egzekucyjnego.
W uzasadnieniu wskazano, że w piśmie z 11 sierpnia 2020 r. skarżący sformułował wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego wyżej oznaczonego zażalenia z 16 czerwca 2020 r., wniosek ten był jednak dotknięty brakami.
Na podstawie zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 18 sierpnia 2020 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych powyższego wniosku poprzez jego podpisanie oraz złożenie jego odpisu dla doręczenia Organowi w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wezwanie w tym przedmiocie doręczono skarżącemu 1 września 2020 r. (zob. k. 59).
W odpowiedzi na wezwanie, w przesyłce z 4 września 2020 r. pozbawionej pisma przewodniego, skarżący złożył jeden podpisany egzemplarz wniosku (zob. k. 61 - notatka opatrzona prezentatą Sądu). Do dnia wydania zaskarżonego zarządzenia skarżący nie przedstawił odpisu wniosku dla jego doręczenia organowi.
W tych okolicznościach Zastępca Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zarządziła pozostawienie wniosku skarżącego bez rozpoznania.
Pismem z 21 października 2020 r. skarżący wniósł zażalenie na przedmiotowe zarządzenie domagając się jego uchylenia z uwagi na to, że nadana przesyłka zawierała dwa egzemplarze podpisanego wniosku, co zostało pominięte w ustaleniach stanu faktycznego sprawy. W tych okolicznościach skarżący wniósł o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego.
Niezależnie od tego, skarżący podniósł, że nawet przyjmując, że przesyłka z 4 września 2020 r. zawierała wyłącznie jeden egzemplarz podpisanego wniosku, to i tak Sąd pierwszej instancji dysponował w zakreślonym terminie sumarycznie już dwoma egzemplarzami wniosku, albowiem pierwotnie skierowany do Sądu i podpisany wniosek z 11 sierpnia 2020 r. ma walor odpisu, co powodowało, że można było nadać bieg sprawie, doręczając odpis wniosku Organowi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie ma uzasadnionych podstaw, dlatego podlegało oddaleniu.
Na wstępie odnotowania wymaga, że ciąg sądowych czynności procesowych prowadzących do wezwania skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku z 11 sierpnia 2020 r., jak również prawidłowość i kompletność czynności materialno-technicznych składających się na adnotacje dokonane przez doręczyciela na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki zawierającej rzeczone wezwanie nie był kwestionowany. Ponieważ czynności te zostały poddane ocenie tut. Sądu kasacyjnego z urzędu i są prawidłowe, to nie ma podstaw do ich ponownego omawiana.
Przechodząc do pierwszego z twierdzeń zażalenia powiązanego z żądaniem o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, odnotowania wymaga, że w toku postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie czynności procesowe podejmowane przez skarżącego cechuje brak staranności, co powoduje, że wnoszone środki prawne dotknięte są licznymi brakami. Poczynając od braku wniesienia wpisu od skargi, w tym nieuzupełnienia w terminie tego braku, co skutkowało odrzuceniem skargi (postanowienie z 22 kwietnia 2020 r.), kończąc na żaleniu z 16 czerwca 2020 r. na postanowienie poprzedzające badane w niniejszej sprawie zarządzenie, do którego skarżący również nie dołączył jego odpisu (zob. k. 30 - prezentata Sądu z opisem załączników pisma) dla doręczenia go Organowi, a następnie wezwany zarządzeniem z 19 czerwca 2020 r. do uzupełnienia wymienionego braku - dokonał tej czynności już po terminie (zob. k. 42), co także skutkowało odrzuceniem wniesionego zażalenia (postanowienie z 23 lipca 2020 r.).
Analogiczna sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, w której ani do wniosku (pisma) z 11 sierpnia 2020 r. o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji z 22 kwietnia 2020 r., ani też w odpowiedzi na wezwanie Zastępcy Przewodniczącego Wydziału w przedmiocie uzupełnienia braków ww. wniosku (tj. w przesyłce z 4 września 2020 r.) - skarżący pomimo tego, że jako załącznik wymienił odpis wniosku dla jego doręczenia Organowi, to w obu przypadkach odpisu tego nie dołączył (zob. k. 54 i 56 - odpowiednio prezentata Sądowa z opisem załączników pisma oraz notatka urzędowa). Twierdzenia przeciwne skarżącego nie znajdują oparcia ani w aktach sprawy, ani w przebiegu postępowania, na którego tle skarżący domagał się wyjaśnienia powodów, dla których w nadesłanej przesyłce nie dopatrzono się podpisanego wniosku i jego odpisu, w konsekwencji wywody skarżącego w tym kierunku nie mogły odnieść zamierzonego skutku.
Przechodząc do drugiego z twierdzeń skarżącego o tym, że nawet jeśli przesyłka z 4 września 2020 r. zawierała wyłącznie jeden egzemplarz podpisanego wniosku, to i tak Sąd pierwszej instancji dysponował w zakreślonym terminie (sumarycznie) już dwoma egzemplarzami wniosku, albowiem pierwotnie skierowany do Sądu i podpisany wniosek z 11 sierpnia 2020 r. ma walor odpisu - to i ten argument należy uznać za chybiony, zwracając przy tym uwagę na dwie związane ze sobą kwestie.
Po pierwsze wniosek strony z 11 sierpnia 2020 r. nie został podpisany przez skarżącego, zasadnie zatem Zastępca Przewodniczącego Wydziału wezwała skarżącego do: (a) własnoręcznego podpisania wniosku znajdującego się w aktach sprawy lub nadesłania dodatkowego własnoręcznie podpisanego egzemplarza wniosku; (b) a także do złożenia odpisu wniosku dla jego doręczenia Organowi
- - zob. k.
- 61. Jakkolwiek bowiem odpis pisma w rozumieniu art. 47 § 1 P.p.s.a. nie musi być podpisany ani poświadczony za zgodność z oryginałem przez stronę, to uzupełnienie braków pisma, które jest niepodpisane i nie dołączono do niego odpisu wymaga w procedurze naprawczej (z art. 49 P.p.s.a.) przeprowadzanej właśnie w trybie Zarządzeń Przewodniczących Wydziałów takich czynności, jak wskazano to w wezwaniu wykonującym wyżej powołane zarządzenie. Powyższe wynika faktu, że dotknięte brakami pismo, podobnie jak jego uzupełnienie (poprawienie) poprzez jego podpisanie bądź złożenie do akt sprawy kolejnego egzemplarza podpisanego już pisma - stanowi część akt sądowych, a więc zostaje do tych akt włączone, a to w dalszym ciągu powoduje, że Sąd nie dysponuje odpisem pisma, który można doręczyć stronie przeciwnej (Organowi). Przyjęcie zapatrywania przeciwnego, które formułuje skarżący prowadzi do tezy, że Sąd winien we własnym zakresie sporządzić odpisy pism znajdujących się w aktach sprawy dla ich doręczenia stronom, co nie jest możliwe do zaakceptowania z perspektywy wykładni językowej, systemowej ani celowościowej art. 47 § 1 P.p.s.a. Powołany przepis określający podstawowe wymogi formalne przewidziane przez ustawodawcę dla pism procesowych stanowi bowiem, że do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych.
Z powyższego wynika druga kwestia związana z tym, że wykładnia powołanego wyżej przepisu w kierunku, w którym stara się jej dokonać skarżący (otwierając pewne problemy procesowe) jest dawno już domknięta i nieproblematyczna. 18 grudnia 2013 r., w sprawie I OPS 13/13 Naczelny Sąd Administracyjny podjął bowiem uchwałę, że "niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 P.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 P.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd". Ponieważ przepis art. 47 § 1 P.p.s.a., stosuje się do skarg na podstawie art. 57 § 1 ab initio P.p.s.a., to powołana uchwała w sposób bezpośredni znajduje zastosowanie do wniosku strony w rozumieniu art. 45 P.p.s.a., jakim jest wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej.
Należy przypomnieć, że uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego korzystają z mocy ogólnie wiążącej. Bezpośrednia moc wiążąca uchwał, za wyjątkiem sytuacji określonej w art. 187 § 2 P.p.s.a., wykluczona jest przez art. 178 ust. 1 Konstytucji RP. Ta norma Konstytucyjna stanowi bowiem, że sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Wszelkie zatem bezwzględne związanie sędziów i sądów innymi aktami prawnymi niż wyżej wymienione byłoby sprzeczne z Konstytucją. Dlatego też zgodnie z art. 269 § 1 P.p.s.a. jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Stąd też z art. 269 § 1 P.p.s.a. wynika, że stanowisko zajęte w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Dopóki więc nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne powinny je respektować.
Z uwagi na powyższe skutki procesowe wyżej cytowanej uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, która ukształtowała jednolite w tej sprawie orzecznictwo sądów administracyjnych trwale kształtując sytuację procesową stron i uczestników postępowania oraz z uwagi na to, że Skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela motywy jakimi kierował się Naczelny Sąd Administracyjny podejmując powołaną uchwałę - wywody skarżącego rozwijane także w drugim z omawianych tu kierunków należało ocenić jako bezzasadne.
W tych okolicznościach należy uznać, że Zastępca Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach prawidłowo ocenił, że stosownie do hipotezy art. 49 § 1 P.p.s.a. wniosek strony (pismo) z 11 sierpnia 2020 r., jako że nie mógł otrzymać prawidłowego biegu w skutek niezachowania warunków formalnych - wymagał uzupełnienia o załączenie do niego brakującego odpisu, dla jego doręczenia Organowi oraz jego podpisania. Skoro więc prawidłowo pouczona strona o skutkach niewykonania wezwania w tym przedmiocie - wskazanych braków nie uzupełniła w zakreślonym terminie i odpisu wniosku nie nadesłała, to wniosek (pismo) strony nie mógł otrzymać prawidłowego biegu i dlatego został pozostawiony bez rozpoznania zgodnie z dyspozycją art. 49 § 2 zdanie pierwsze P.p.s.a. Przepis ten stanowi bowiem, że jeżeli strona nie uzupełnia lub nie poprawiła pisma w terminie, przewodniczący zarządza pozostawienie pisma bez rozpoznania.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny oddalił podniesione zarzuty orzekając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 i art. 198 P.p.s.a. jak w sentencji.
- - ---------------------- 5