Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 13 grudnia 2011 r., sygn. akt I SA/Ke 467/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odmówił A. S.A. w K. (zwana dalej "Spółką") przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Na wstępie swoich rozważań Sąd I instancji przedstawił treść oświadczeń Spółki, zawartych na urzędowym formularzu PPPr, z których wynikało, że wysokość kapitału zakładowego Spółki, majątku lub środków finansowych miała wynosić 1.012.500,00 zł. Z kolei wartość środków trwałych wg bilansu za ostatni rok Spółka określiła na kwotę 942.704,03 zł, w tym leasing finansowy – na kwotę 927.436,38 zł, środki trwałe własne – 15.267,65 zł. Spółka wskazała ponadto wartość zysku za ostatni rok obrotowy według bilansu w kwocie 249.665,06 zł. Sąd zaznaczył przy tym, że w złożonym oświadczeniu spółka nie podała informacji dotyczących prowadzonego dla spółki rachunku bankowego ani posiadanych zobowiązań.
Analizując ww. dane, Sąd I instancji doszedł do wniosku, że posiadane przez Spółkę zasoby majątkowe pozwalają jej na uniesienie ciężaru kosztów postępowania sądowego. Sąd uznał bowiem, że wysokości kapitału zakładowego Spółki i wartość środków trwałych, oscylujące w okolicach wartości 2 000.000 zł oraz osiągnięty zysk w wysokości 249.665,06 zł, wskazuje, że Spółka jest w stanie uzyskać środki na ponoszenie kosztów sądowych. Ponadto Sąd I instancji podkreślił, że Spółka nie przestawiła danych dotyczących obrotów na jej rachunku bankowym, ani wartości pasywów.
W złożonym zażaleniu pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie powyższego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zdaniem autora zażalenia, dogłębna analiza sytuacji majątkowej Spółki prowadzi do wniosku, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Odnosząc się do argumentu Sądu I instancji o niedostarczeniu informacji odnośnie obrotów na rachunku bankowym Spółki, autor zażaleniu podniósł, że Spółka nie została wezwana do przedłożenia tego typu danych, stosownie do treści art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.").
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 246 § 2 pkt 1 PP.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.).
Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 2 P.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tychże okoliczności.
Z uwagi na argumentację zawartą w złożonym zażaleniu należy wskazać, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 P.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej i finansowej wnoszącego. W rubryce o nr 9 formularza PPPr należy umieścić dane dotyczące posiadanych rachunków bankowych wnioskodawcy oraz ich stanu na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Jak słusznie zwrócił uwagę Sąd I instancji, rubryk tych strona nie wypełniła, co oznaczało, że uchyliła się od podania wymaganych przez prawo informacji. Skoro zaś strona uchyliła się od przedstawienia wymaganych prawem danych, to powinna liczyć się z przyjęciem przez Sąd I instancji, że brak będzie wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń w zakresie przesłanek uzasadniających przyznanie prawo pomocy za uprawdopodobnione.
Trzeba raz jeszcze bowiem podkreślić, że zgodnie z art. 243 P.p.s.a. sąd administracyjny orzeka o przyznaniu prawa pomocy jedynie na wniosek strony, zatem to w jej interesie jest przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. To strona ma przekonać sąd o tym, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. W gestii sądu administracyjnego pozostaje zaś jedynie ocena przedstawionych okoliczności. Uchylając się od wypełnienia poszczególnych rubryk formularza, nie wskazując jednocześnie powodu niepodania tego typu informacji (czego zresztą nie uczyniono również na dalszym etapie postępowania prowadzonego w tym przedmiocie), Spółka nie powinna oczekiwać, że sąd podejmie stosowne środki w celu "wyręczenia" samego wnioskodawcy. Ponadto skorzystanie z normy wyrażonej w art. 255 P.p.s.a. należy do wyłącznej oceny sądu rozpatrującego wniosek strony.
Te wszystkie okoliczności wskazują, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu Sądu I instancji odpowiada prawu, stąd też, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.