Uzasadnienie
1. Postanowieniem z dnia 27 marca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy P. z siedzibą w A. (dalej: Skarżąca lub Spółka) w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Z uzasadnienia Sądu pierwszej instancji wynika, że skarżąca, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 1.500 zł, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych.
Referendarz sądowy w związku z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wezwał Spółkę o nadesłanie wypełnionego formularza PPPr, udzielenie dodatkowych wyjaśnień oraz przesłanie dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego.
Skarżąca w piśmie przewodnim z 6 lutego 2012 r. oznaczyła trudności związane z przedstawieniem przez nią "zestawienia przychodów i rozchodów spółki za ostatnie dwa lata prowadzenia działalności" oraz faktur VAT za okres sześciu miesięcy. Zdaniem Spółki, przedstawienie dokumentacji do Sądu "mogłoby pochłonąć koszty większe niż wysokość wpisu sądowego", a "spełnienie zadość żądaniu Sądu oznaczałoby również ujawnienie wszystkich dostawców i odbiorców spółki", na co Spółka nie może zgodzić się. Uwagę tą Skarżąca odniosła do wyciągów z rachunków bankowych. Spółka wskazała, że "zgodnie z prawem austriackim nie jest zobligowana do ujawniania deklaracji podatkowych nikomu poza austriackimi organami podatkowymi". Należności oznaczyła na kwotę 78.000 EUR, w tym "przeterminowane" – 40.000 EUR. W uzasadnieniu formularza PPR spółka wskazała, że za 2011 r. poniosła stratę w wysokości 125.000 Euro, zatem każdy dodatkowy koszt jest dla niej ciężarem. Poinformowała, że dysponuje na rachunku kwotą 189.000 EUR.
Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 17 lutego 2012 r. odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Spółka pismem z dnia 17 lutego 2012 r. wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając sprzeciw, nie znalazł podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku Spółki. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawiał fakt posiadania środków na rachunku bankowym w kwocie 189.000 EUR i niewykazanie wydatków korzystających z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami z tytułu kosztów sądowych. Wydatki związane z postępowaniem sądowym należy zaliczyć do jednych z wydatków ponoszonych w trakcie szeroko pojętej działalności gospodarczej. Spółka nie wykazała, by poczynione przez nią wydatki korzystały z pierwszeństwa przed wydatkami z tytułu postępowania sądowego.
Sąd podkreślił, że Spółka - z wyjątkiem przedstawienia kopii bilansu za 2010 r. - nie zastosowała się do wezwania Referendarza sądowego o udzielenie informacji o jej sytuacji majątkowej.
Za niezrozumiały uznał argument Spółki, że przestawienie dokumentacji obrazującej jej sytuację finansową mogłoby pochłonąć koszty większe, niż wysokość wpisu sądowego. Zwrócił uwagę, że Skarżąca ma obowiązek powadzenia dokumentacji finansowej, a jedynym kosztem jaki Spółka może ponieść, jest koszt kopiowania dokumentów.
- 2. W zażaleniu na powyższe postanowienie, sporządzonym przez pełnomocnika skarżącej, wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
W uzasadnieniu środka zaskarżenia wyrażono zdanie, że posiadanie na rachunku bankowym kwoty przewyższającej wysokość wpisu nie musi oznaczać, że skarżąca posiada dostateczne środki na uiszczenie wpisu. Podniesiono, że obowiązek dostarczenia faktur VAT za okres sześciu miesięcy mógłby pochłonąć koszty większe od wysokości wpisu sądowego. Stwierdzono, że brak dostatecznych środków do uiszczenia wpisu sądowego został udowodniony za pomocą innych informacji przekazanych Sądowi. Zaznaczono również, że w niniejszej sprawie strona skarżąca złożyła drugi wniosek o zwrot podatku VAT na kwotę, która stanowi przedmiot sporu w niniejszej sprawie.
- 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W niniejsze sprawie strona skarżąca wnosiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wpis w sprawie od wniesionej skargi wynosił 1500 zł.
Przyznanie stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie uzależniony był od spełnienia przez nią przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) (dalej u.p.p.s.a.) zgodnie z którym osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Sąd pierwszej instancji uznał, że strona nie wykazała – jak wymaga tego przywołana regulacja – że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Z taką oceną należało się zgodzić. Za odmiennym stanowiskiem nie przemawia zestawienie środków zgromadzonych przez Spółkę na rachunku bankowym, tj. 189. 000 EUR z wymaganym w sprawie wpisem, tj. 1500 zł. Tym bardziej, że - co słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji - strona nie wykazała by poczynione przez nią wydatki korzystały z pierwszeństwa przed wydatkami z tytułu postępowania sądowego. Zgodzić się wprawdzie należy z żalącym, że dostarczenie kopii faktur VAT za ostatnie 6 miesięcy mógłby narazić Spółkę na dodatkowe koszty. Nie można jednak tracić z pola widzenia, że skarżąca w trybie art. 255 u.p.p.s.a była wzywana również o inne dokumenty źródłowe (vide: karta 39 akt sądowych). Nie przedstawienie przez Spółkę większości dokumentów nie pozwoliło zobrazować jej rzeczywistej sytuacji majątkowej. Powoływanie się zaś na tajemnicę handlową, w świetle obowiązujących przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie mogło być uwzględnione.
Tym samym, należało przyznać rację Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, że wątpliwości co do sytuacji materialnej, przedstawionej w toku postępowania prowadzonego w zakresie przyznania prawa pomocy, uniemożliwiały uwzględnienie złożonego wniosku. Nie można więc było w sprawie odstąpić od reguły ustanowionej w art. 199 u.p.p.s.a., w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 u.p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.