Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2012 r. sygn. akt III SA/GI 1378/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił PPHU P. Sp. z. o. o. w Z. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia z wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł.
Sąd I instancji uzasadniając rozstrzygnięcie wskazał na przesłanki przyznania prawa pomocy zawarte w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr z 2012 r., poz. 270 - dalej "p.p.s.a."), jak również generalną zasadę ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych z jej udziałem w tymże postępowaniu (art. 199 p.p.s.a.). Sąd podniósł ponadto, że skarżąca nie dostarczyła dokumentów, które pozwoliłyby na dokonanie rzetelnej oceny jej stanu majątkowego. Zwrócił również uwagę, że skarżąca spółka, której kapitał zakładowy wynosi 1.700.000,00 zł, nadal funkcjonuje w obrocie prawnym, a wartość jej środków trwałych zamyka się w kwocie 4.362.182 zł. W takim stanie faktycznym WSA nie znalazł podstaw do przyznania stronie prawa pomocy.
W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka wniosła o jego uchylenie oraz o zwolnienie jej z kosztów sądowych. Podniosła, że Sąd ma możliwość obserwacji sytuacji finansowej skarżącej od trzech lat i jednoznacznie z niej wynika, że skarżąca pozbawiona została środków finansowych i nie jest w stanie ponosić kosztów postępowania sądowego. Zdaniem wnioskodawcy przedłożone postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z uwagi na jego bezskuteczność są najbardziej wiarygodnymi dokumentami potwierdzającymi sytuację finansową i majątkową spółki.
Odnosząc się do swoich możliwości płatniczych skarżąca podała, że jest w stanie funkcjonować jedynie dzięki celowym pożyczkom jednego z wierzycieli. W ocenie skarżącej, o wadliwości skarżonego postanowienia świadczy także fakt, że na podstawie tych samych dowodów i argumentów w niektórych sprawach zawisłych przed WSA, zwolnił on stronę skarżąca z wniesienia wpisu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 tej ustawy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwość, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Sąd I instancji skorzystał z 255 p.p.s.a., wzywając skarżącą o przedłożenie odpowiednich dokumentów i wyjaśnień. Skarżąca nie spełniła jednak w pełni wezwań Sądu. Brak wymaganych dokumentów i wyjaśnień uniemożliwił temu Sądowi obiektywne i nie pozostawiające wątpliwości rozstrzygnięcie w kwestii oceny jej stanu finansowego i możliwości płatniczych. Skoro zatem strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez WSA dokumentacji, powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy.
Zgodzić się należy z Sądem I instancji, że użyty w art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. zwrot "gdy wykaże" świadczy o tym, że ciężar wykazania okoliczności uniemożliwiających poniesienie kosztów sądowych spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Nie przedstawienie pełnych okoliczności faktycznych związanych z sytuacją majątkową strony oznacza, że brak jest podstaw do odstępstwa od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Oceny takiej nie zmienia podnoszona przez spółkę okoliczność przyznania prawa pomocy w innych sprawach sądowoadministracyjnych. Nie do przyjęcia byłaby bowiem sytuacja, w której sąd rozpoznający sprawę, dla zachowania jednolitej linii orzeczniczej, rozstrzygał nie na podstawie akt tej sprawy, a jedynie w oparciu o stanowisko wyrażone w podobnej sprawie przez inny skład orzekający.
Ponadto tutejszy Sąd zauważa, że sam skarżący w zażaleniu przyznał, że jest w stanie pozyskać środki na bieżące funkcjonowanie od jednego z wierzycieli, a zatem nie sposób stwierdzić, że nie przyznanie pomocy prawnej stanowić będzie zamknięcie skarżącej spółce dostępu do sądu.
Mając powyższe na uwadze, stosownie do art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.