Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 maja 2015 r., sygn. akt: VIII SA/Wa 169/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił A. sp. z o.o. z siedzibą w L. (dalej: "spółka", "skarżąca") przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym.
W pisemnych motywach orzeczenia Sąd ten wskazał, że spółka w złożonym na urzędowym formularzu wniosku wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie (od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 2000 zł). W uzasadnieniu wniosku wyjaśniła, że rok 2014 r. nie przyniósł jej oczekiwanych zysków ale stratę w wysokości (-) 18.597 zł. Z załączonego formularza wynikało również, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 976.457,64 zł a wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok 1.253.187,24 zł. Podała także, że na dwóch kontach bankowych posiada środki w wysokości 12.471 zł i 6.991 zł. Do wniosku załączyła CIT-8 za 2014 r. z wykazanym przychodem w wysokości 49.247.080 zł przy kosztach jego uzyskania – 49.265.678 zł oraz wyciągi z rachunku bankowego. Nadto z nadesłanego bilansu za 2014 r. wynika, że spółka osiągnęła przychody netto ze sprzedaży na poziomie 49.247.080,87 zł, zaś zysk brutto wyniósł 13.345,52 zł, netto 10.809,52 zł.
W oparciu o powyższe dane Sąd pierwszej instancji stwierdził, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku spółki. W pisemnych motywach orzeczenia Sąd przede wszystkim zwrócił uwagę na wartość obciążenia, o zwolnienie z którego strona wnosi, jest to część wpisu sądowego od skargi, który został ustalony w wysokości 13.515 zł. Zdaniem Sądu brak jest jednak podstaw do uwzględnienia wniosku spółki a w konsekwencji przyjęcia, że uiszczenie ww. kwoty wykracza poza jej możliwości finansowe, skoro posiada znaczny majątek trwały oraz środki na rachunku bankowym, którymi może swobodnie dysponować. Skarżąca ma również pewną swobodę w dysponowaniu znacznymi przychodami, ponadto może tworzyć kapitał rezerwowy w celu pokrycia kosztów postępowania sądowego.
W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka reprezentowana przez pełnomocnika wniosła o jego uchylenie zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych będących podstawą jego wydania polegający na przyjęciu, że dysponuje ona środkami na pokrycie całości kosztów postępowania a także o zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu podmiotom, których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie musi być jednak postrzegane jako wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania (por. art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - dalej "P.p.s.a."), co należy mieć na uwadze przy rozstrzyganiu o zastosowaniu tej instytucji.
W związku z tym strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania oraz wyjątkowości zwolnienia z tego obowiązku, czego konsekwencją powinno być wykazanie w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Przypomnieć wobec tego należy, że w przedmiotowej sprawie spółka ubiega się o przyznanie jej prawa pomocy na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Zatem prawo pomocy jako wyjątek, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Przechodząc do analizy zarzutów zażalenia pod kątem powyższych uwag Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że argumentacja strony jest zupełnie bezzasadna i nie dostarcza podstaw do uchylenia skarżonego postanowienia.
Zgodzić się bowiem należy z Sądem pierwszej instancji w zakresie oceny sytuacji majątkowej spółki. Z dokumentacji przedłożonej w sprawie jednoznacznie wynika, że spółka pomimo obciążeń podatkowych nadal prowadzi działalność gospodarczą, uzyskuje z tego tytułu pewien przychód i jest w stanie regulować bieżące wydatki, jak również zobowiązania natury publicznoprawnej. Do innej niż powyższa ocena nie prowadzi zanotowana przez nią strata bowiem należy mieć na uwadze, że strata powstaje wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych (por. postanowienie NSA z 22 marca 2011 r., II GZ 112/11, LEX nr 783893).
Nie ulega bowiem wątpliwości, że Naczelny Sąd Administracyjny ma świadomość subiektywnego poglądu skarżącej o jej trudnej sytuacji finansowej, jednakże twierdzenie to nie znajduje pokrycia w złożonych do akt sprawy materiałach źródłowych. Wskazać wobec tego trzeba, że zobowiązania skarżącej związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, nie mogą korzystać z pierwszeństwa przed należnościami względem Skarbu Państwa, wynikającymi z udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Co istotne osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej, w niniejszej sprawie spółka, nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (por. postanowienie NSA z 29 marca 2011 r. I OZ 191/11). Tymczasem zauważyć należy, że skarżąca na żadnym etapie postępowania nie próbowała nawet wykazać, iż wobec trudności finansowych, na jakie się powołuje, podejmowała jakiekolwiek próby pozyskania tych środków. Bierność skarżącej w tym zakresie z całą pewnością nie zasługuje na aprobatę.
Z tych też względów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.