Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w sprawie o sygnaturze akt III SA/Wa 1274/15, działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej: p.p.s.a., odmówił przywrócenia na wniosek A. P. (dalej: Strona lub Skarżąca) terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 6 maja 2016 r. Przedmiotowe orzeczenie zapadło w następującym stanie faktycznym:
Pismem z dnia 8 kwietnia 2015 r. Skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję organu podatkowego, którą Sąd wyrokiem z dnia 6 maja 2016 r. oddalił.
Następnie pismem z dnia 9 czerwca 2016 r. Strona wniosła - na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. - o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia ww. wyroku. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca powołała się na sprawowanie opieki nad ciężko chorym ojcem, który z powodu choroby nowotworowej, chemioterapii i przebytej operacji nie był zdolny - w okresie kiedy Strona powinna była złożyć wniosek o sporządzenie uzasadnienia - do samodzielnej egzystencji. Strona poinformowała nadto o śmierci dziadka, które to zdarzenie miało znaczący (dezorganizujący) wpływ na jej życie. Wskazała, że z powodu powyższych kłopotów życiowych zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej, a ponadto doprowadziły one do pogorszenia jej stanu zdrowia (początki depresji). Strona powołała się również na brak środków finansowych uniemożliwiający jej skorzystanie z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Z ww. powodów, zdaniem Skarżącej, spełnione zostały przesłanki do przywrócenia terminu, ponieważ uchybienie terminu nie było przez nią zawinione i nastąpiło z przyczyn od niej niezależnych.
Do wniosku o przywrócenie terminu Strona załączyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, jak również dokumenty mające potwierdzać okoliczności wspomniane we wniosku (akt zgonu dziadka, karty leczenia szpitalnego i wyniki badań ojca).
Po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił jego uwzględnienia. Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie Sąd I instancji wskazał, że podniesione we wniosku okoliczności (opieka nad chorym ojcem, śmierć dziadka) co do zasady nie mogą być uznane za zwalniające Stronę od ponoszenia odpowiedzialności za podejmowane przez nią działania i wybory życiowe. W ocenie Sądu, Skarżąca nie wykazała, ani nie uprawdopodobniła faktu, że była pozbawiona swobody w podejmowaniu działań i zwolniona od ponoszenia za te działania konsekwencji w okresie, kiedy mogła skutecznie zgłosić wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Niewykazane pozostało też, by początki choroby depresyjnej, na które powołuje się Strona, uniemożliwiły jej dokonanie właśnie tych konkretnych czynności przed Sądem i umożliwiały zarazem podejmowanie innych działań. Do tożsamego wniosku prowadzi, zdaniem Sądu, spostrzeżenie, że przeszkody, na które powołuje się Strona, nie były "nieprzezwyciężone", skoro choroba ojca nie uniemożliwiła jej - pomimo ciągłego trwania tej choroby - wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu.
Dlatego też Sąd uznał sygnalizowane przez Stronę okoliczności za niewystarczajace do stwierdzenia, że w czasie biegu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku zaistniała obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca Skarżącej dokonanie tej czynności, a powstanie tej przeszkody nie było spowodowane działaniem Skarżącej i było od niej całkowicie niezależne
W zażaleniu na powyższe postanowienie Sądu I instancji Skarżąca wniosła o jego zmianę i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku lub uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu Strona zarzuciła naruszenie art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 p.p.s.a. Naruszenia wskazanych przepisów - zdaniem Skarżącej - Sąd dopuścił się poprzez błędne uznanie, że we wniosku o przywrócenie terminu nie wykazała ona, ani nie uprawdopodobniła faktu pozbawienia swobody w podejmowaniu działań i zwolnienia od ponoszenia za te działania konsekwencji w okresie, kiedy mogła skutecznie zgłosić wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, czego skutkiem było uznanie przez Sąd, że sygnalizowane okoliczności nie dowodzą, iż w czasie biegu terminu do dokonania ww. czynności zaistniała obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca Stronie jej dokonanie, a powstanie tej przeszkody nie było spowodowane działaniem Skarżącej i było od niej całkowicie niezależne.
Tymczasem w rzeczywistości Skarżąca należycie wykazała, iż nie było jej winy w niezłożeniu w terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i uprawdopodobniła okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu temu terminowi, wykazując, że w okresie od 4 maja do 8 czerwca 2016 r. nieprzerwanie sprawowała opiekę nad ciężko chorym ojcem, a jej stan zdrowia, dodatkowo pogorszony nieodległym przeżyciem śmierci dziadka, przyczynił się do niemożności terminowego złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, która to okoliczność - jako całkowicie obiektywna - nie była zależna od Skarżącej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wyjaśnić należy, że instytucja przywrócenia terminu ma na celu wyeliminowanie negatywnych skutków jego uchybienia w sytuacji, gdy do tego uchybienia doszło w rezultacie okoliczności niezawinionych przez uczestnika postępowania, zobowiązanego do dokonania określonej czynności procesowej w oznaczonym czasie. Zgodnie bowiem z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Ponadto - w myśl art. 87 p.p.s.a. - pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z ww. wnioskiem należy ponadto dokonać czynności sądowej, której niedokonano w terminie.
Z przywołanych regulacji wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i skorzystanie z niej nie jest możliwe, gdy strona postępowania dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Innymi słowy, przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
Dla przykładu można wskazać, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się, w orzecznictwie m. in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 września 2010 r., II OZ 849/10, z 28 marca 2012 r. II OZ 179/12, https://cbois.nsa.gov.pl).
W rozpatrywanej sprawie, jak wynika z treści wniosku Strony z dnia 9 czerwca 2016 r. oraz z zażalenia - zasadniczym powodem uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku była opieka nad chorym członkiem rodziny oraz pogorszenie się stanu zdrowia Skarżącej.
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę całkowicie podziela stanowisko Sądu I instancji, że powołane okoliczności na gruncie rozpoznawanej sprawy nie uzasadniają przywrócenia terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej. Wskazać w tym miejscu należy na funkcjonujący w orzecznictwie sądowym pogląd, iż nie każda choroba czy niezdolność do pracy, powinna być uznana za przyczynę usprawiedliwiającą niedokonanie w terminie czynności procesowej, lecz jedynie taka, która rzeczywiście uniemożliwia dokonanie takiej czynności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2008 r., II OZ 310/08, https://cbois.nsa.gov.pl).
Z przedstawionych przez Skarżącą okoliczności nie wynika, aby choroba ojca stanowiła przeszkodę tego rodzaju, że uniemożliwiała dokonanie w terminie czynności procesowej lub przynajmniej posłużenie się w tym celu osobą trzecią. Złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie jest czynnością skomplikowaną i nie wymaga osobistego stawienia się w sądzie. Ponadto nie wykazano by wskazana przeszkoda była okolicznością wykluczającą możliwość zwrócenia się o pomoc do innych osób. Strona nie wyjaśniła też na czym polegała świadczona pomoc i dlaczego w stosownym terminie (6 - 13 maja 2016 r.) nie mogła podjąć działań w swoich własnych sprawach.
Trafnie Sąd I instancji zauważył, że pomimo utrzymującej się przeszkody Skarżąca dokonała jednak czynności sądowej, tyle że z uchybieniem terminu, wnioskując jednocześnie o jego przywrócenie. Ponadto, mając na uwadze, że Skarżąca powołuje się na fakt zawieszenia działalności gospodarczej z uwagi na kłopoty życiowe i pogarszający się stan zdrowia, wskazać należy, iż biorąc pod uwagę tryb dokonywania zawieszenia działalności gospodarczej (na wniosek przedsiębiorcy) dodatkowo stwierdzić należy, że pomimo podnoszonych okoliczności Skarżąca nie była pozbawiona swobody w podejmowaniu działań w dotyczących jej osoby sferach natury prawnej.
Podsumowując Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że w przypadku możliwości zastosowania instytucji przywrócenia uchybionego terminu obowiązek wykazania należytej staranności w uprawdopodobnieniu braku winy ciąży na wnioskującym w tym zakresie. W ocenie Sądu zaś, Skarżąca obowiązku tego nie spełniła. W takiej sytuacji stwierdzić należy, że skoro Strona nie dochowała w sprawie staranności, jakiej należałoby wymagać od podmiotu należycie dbającego o swoje interesy, zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił jej wniosek o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.