Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 23 maja 2012 r., sygn. akt I SA/Ol 521/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił R. D. zmiany prawomocnego postanowienia tego sądu z dnia 5 grudnia 2011 r., sygn. akt I SA/Ol 521/11, mocą którego odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie Sąd pierwszej instancji podał, że podatnik występując o zwolnienie z kosztów sądowych, wskazał w przedłożonym formularzu PPF, iż z powodu trudnej sytuacji majątkowej jego wydatki, w tym koszty żywności oraz koszty utrzymania mieszkania, pokrywa jego córka A., która także "warunkowo" opłaciła, ze środków jakie uzyskała z kredytu zaciągniętego na działalność gospodarczą, należny w niniejszej sprawie wpis od skargi. Jednakże, jak wskazał wnioskodawca, nie uzyskała Ona jeszcze w 2011 r. dochodu i jest w bardzo trudnej sytuacji materialnej, którą dodatkowo potęguje kredyt na zakup mieszkania w W., o wartości 728.000 zł, jak też kredyt gotówkowy zaciągnięty na spłatę rat kredytu hipotecznego oraz na zapłatę wpisu od skargi w niniejszej sprawie.
Dokonując merytorycznej oceny wniosku strony o przyznanie prawa pomocy WSA w Olsztynie, w wymienionym na wstępie postanowieniu z dnia 5 grudnia 2011 r., uznał iż przedstawione przez skarżącego we wniosku informacje uniemożliwiają jednoznaczne stwierdzenie, czy faktycznie zachodzą przesłanki do zwolnienia go z kosztów sądowych. Sąd uznał przy tym za niewiarygodne oświadczenia wnioskodawcy, z których wynikało, że ciężar finansowania Jego wydatków przejęła w istocie córka A., która w 2011 r. nie osiągnęła żadnego dochodu i sama posiada znaczne trudności ze spłatą obciążających Ją zobowiązań.
Powyższe postanowienie zostało stronie osobiście doręczone w dniu 13 grudnia 2011 r., a następnie - wobec niezaskarżenia — stało się prawomocne od dnia 21 grudnia 2011 r.
W piśmie z dnia 16 maja 2012 r., będącym odpowiedzią na pismo Sądu w Olsztynie z dnia 27 kwietnia 2012 r. - wzywające do sprecyzowania, czy dokonany w dniu 20 września 2011 r. na rachunek Sądu przelew kwoty 3.649 zł tytułem: "Warunkowo za D. R. sygn. I SA/Ol 521/11 WPISOWE do czasu rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z kosztów", stanowi wpłatę wpisu sądowego od skargi – podatnik ponowił swój wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych. Motywując swoje żądanie stwierdził, iż jego sytuacja materialna diametralnie pogorszyła się. Córka nie osiągnęła, w 2011 r. żadnych dochodów i obecnie likwiduje działalność gospodarczą z ogromem długów, by starać się o status osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku.
Rozpoznając ponownie wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny, we wspomnianym już postanowieniu z dnia 23 maja 2012 r., mając na uwadze art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej również jako P.p.s.a.), stwierdził że podatnik w nadesłanym formularzu powtórzył podane wcześniej informacje, nie wskazując tym samym na jakąkolwiek zmianę sytuacji materialnej i osobistej. Powołał się ponownie na trudną sytuację materialną córki A., która podobnie jak według wcześniejszych oświadczeń, ponosić miała wszelkie koszty związane z Jego utrzymaniem, ciężar spłaty zaciągniętych przez Niego zobowiązań, jak również miała uregulować wydatek w postaci wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie.
W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie skarżący, wnosząc o jego uchylenie i jednocześnie o zmianę postanowienia z dnia 5 grudnia 2011 r., podniósł, iż w tych samych okolicznościach faktycznych i w tym samym stanie prawnym wydano wobec niego dwa odmienne postanowienia, gdyż w sprawie rozliczenia podatku dochodowego za 2004 r. prawo pomocy, w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych otrzymał, natomiast w przypadku rozliczenia VAT, za ten sam okres już nie.
We wniesionym środku zaskarżenia podatnik podtrzymał także argumentację zawartą we wnioskach o przyznanie prawa pomocy. Jednocześnie jego zdaniem nową okolicznością uzasadniającą zmianę orzeczenia Sądu pierwszej instancji z dnia 5 grudnia 2011 r. jest brak dochodów jedynego żywiciela (A. D.), która obecnie jest w ciąży i ze względu na zagrożenie dla zdrowia dziecka będzie zmuszona iść na zwolnienie lekarskie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie odpowiada prawu.
W myśl przepisu zawartego w art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.
W niniejszej sprawie, rozpoznawanej w granicach wyznaczonych przez przedmiot zaskarżonego zażaleniem postanowienia, przymiot prawomocności orzeczenie Sądu pierwszej instancji z dnia 5 grudnia 2011 r., o którego zmianę de facto wniósł skarżący w piśmie z dnia 16 maja 2012 r., zyskało w dniu 21 grudnia 2011 r. Jak bowiem wynika z akt sprawy rozstrzygnięcie to (z 5 grudnia 2011 r.) zostało stronie prawidłowo doręczone w dniu 13 grudnia 2011 r. – co potwierdził również NSA w postanowieniu wydanym wobec strony z dnia 12 kwietnia 2012 r., sygn. akt I FZ 73/12 (publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W konsekwencji mogło by ono zostać zmienione, w myśl art. 165 P.p.s.a., jedynie w przypadku zmiany okoliczności sprawy, których przejawów jednak próżno szukać w ponowionym wniosku podatnika z dnia 16 maja 2012 r., jak też w zażaleniu.
W szczególności za taką nową okoliczność nie mogła zostać uznana trudna sytuacja materialna córki skarżącego – A. D. Argumentacja ta bowiem z uwagi na podniesienie jej, przez stronę, we wniosku o przyznanie prawa pomocy była przedmiotem rozważań Sądu pierwszej instancji w postanowieniu z dnia 5 grudnia 2011 r.
Do uchylenia zakwestionowanego zażaleniem postanowienia, nie mogły również doprowadzić podnoszone przez skarżącego okoliczności odmiennego, co do wyniku, załatwienia przez WSA w Olsztynie wniosków o przyznanie prawa pomocy złożonych przez podatnika w sprawie rozliczenia podatku od towarów i usług i w sprawie rozliczenia podatku dochodowego za 2004 r.
Zarzut ten w istocie kwestionuje ocenę wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy dokonaną w postanowieniu Sądu pierwszej instancji z dni 5 grudnia 2011 r. i mógłby być podnoszony w zażaleniu na to postanowienie. Natomiast nie mieści się on w granicach zaskarżonego zażaleniem postanowienia, które rozstrzygało jedynie kwestię uzasadniającą zmianę postanowienia z dnia 5 grudnia 2011 r. i nie mogło dokonywać ponownej oceny wniosku skarżącego, a jedynie przesądzić, w myśl art. 165 P.p.s.a., czy wystąpiła zmiana okoliczności, będąca przesłanką uchylenia bądź zmiany prawomocnego postanowienia.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie oddalił na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a.