Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 18 maja 2015 r. (sygn. akt I SA/Kr 1884/14) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek D. S. (dalej: "Skarżący") o zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że Skarżący domagał się zwolnienia go od kosztów sądowych w całości. Wyjaśnił, że na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem związanym ze sprawą jest opłata w kwocie 2 419 zł. Zarówno Skarżący jak i jego żona mają stałe zatrudnienie, a kwota przypadająca na wspólne gospodarstwo czteroosobowej rodziny wynosi 7 083,30 zł netto. Ponadto z wyciągu z rachunku bankowego żony Skarżącego wynika, że na jej rachunek bankowy (poza wynagrodzeniem za pracę) wpływają kwoty tytułem dokonywanych przez nią wpłat własnych (między innymi na kwotę 2 000 zł i 3 000 zł) oraz przelewów z jej innego rachunku bankowego (np. na kwotę 1 800 zł).
Skarżący nie ujawnił źródeł pochodzenia tych kwot. Na powyższe okoliczności zwrócił uwagę orzekający w sprawie referendarz. W wniesionym sprzeciwie Skarżący podkreślał jedynie, że po odjęciu bieżących wydatków pozostaje jego rodzinie kwota 1 432 zł. Niemniej jednak, Skarżący nie wyjaśnił z jakich źródeł żona Skarżącego zasilała konto bankowe.
Z akt sprawy wynika, że Skarżący (a właściwie pozostająca we wspólnym gospodarstwie domowym) żona Skarżącego faktycznie zasila konto kwotami wpłacanymi gotówką lub przelewami z innego, własnego, konta. Natomiast spółka, której jedynym wspólnikiem jest Skarżący, posiada stosunkowo wysoki kapitał zakładowy 850 000 zł. Skarżący nie uprawdopodobnił w żaden sposób, aby sytuacja spółki (której jest jedynym udziałowcem) uniemożliwiała udzielenie mu, chociażby jednorazowej pożyczki lub wzięcie zaliczki na poczet przyszłej dywidendy.
W związku z powyższym, zdaniem Sądu pierwszej instancji, Skarżący nie uprawdopodobnił, aby jego sytuacja majątkowa nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") w zw. z art. 245 § 3 P.p.s.a. Sąd oddalił wniosek Skarżącego.
W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie Skarżący zarzucił mu naruszenie art. 246 § 1 P.p.s.a. poprzez błędne rozstrzygnięcie, że Skarżący nie wskazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu podmiotom, których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie musi być jednak postrzegane jako wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania (por. art. 199 p.p.s.a.), co należy mieć na uwadze przy rozstrzyganiu o zastosowaniu tej instytucji. W związku z tym strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania oraz wyjątkowości zwolnienia z tego obowiązku, a zatem powinna wykazać w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Konsekwencją wyjątkowości instytucji prawa pomocy jest też to, że osoba ubiegająca się o skorzystanie z tego prawa powinna poczynić – w celu umożliwienia swojej partycypacji w poniesieniu kosztów postępowania – oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania.
Wynika to jasno z treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w świetle którego przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Przechodząc do analizy zarzutów zażalenia pod kątem powyższych uwag Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że argumentacja strony jest zupełnie bezzasadna i nie dostarcza podstaw do uchylenia skarżonego postanowienia.
Zgodzić należy się z rozstrzygnięciem Sądu pierwszej instancji, że Skarżący mimo ciążącego na nim obowiązku nie wyjaśnił źródła pochodzenia wpływów małżonki. Ponadto fakt, że po odjęciu bieżących wydatków pozostaje rodzinie Skarżącego kwota 1 432 zł. świadczy, że może on uiścić wymagany wpis. Stan majątkowy Skarżącego ustalony przez Sąd pierwszej instancji i ogół przedstawionych okoliczności wskazuje, że brak było podstaw do uznania, że konieczność poniesienia kosztów sądowych będzie stanowić dla Skarżącego barierę w dostępie do sądu. W konsekwencji słusznie stwierdził Sąd pierwszej instancji, że nie zostały spełnione określone w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.
Uzasadnienie zażalenia jest wyłącznie polemiką z rzeczową argumentacją Sądu pierwszej instancji, mogącą stanowić podstawę uchylenia zapadłego postanowienia, a stwierdzenie Skarżącego, że poniesienie wydatków związanych z postępowaniem nie powinno odbywać się z uszczerbkiem dla utrzymania rodziny (które w rozpoznawanym przypadku w ocenie Sądu nie zachodzi), nie może być w świetle przesłanek udzielenia prawa pomocy argumentem podważającym uzasadnienie Sądu pierwszej instancji.
Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji