Uzasadnienie
Będącym przedmiotem zażalenia postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej powoływana również jako "P.p.s.a."), odmówił M. K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Przedstawiając stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że skarżąca wskazała, że z uwagi na poniesioną w ramach prowadzonej działalności gospodarczej stratę za rok 2014 w kwocie 84.905,50 zł, obecny brak dochodów i utrzymywanie się dzięki pomocy rodziców, nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego oraz, że nosi się z zamiarem likwidacji działalności gospodarczej i wyjazdu z Polski w celach zarobkowych.
Z dokumentów przesłanych na wezwanie wynikało, że w roku 2013 skarżąca uzyskała dochód w kwocie 40.531,44 zł przy przychodzie w kwocie 806.053,01 zł, w roku 2014 poniosła stratę w kwocie 84.905,40 zł przy przychodzie 557.769,26 zł, natomiast w drugim kwartale 2015 r. dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi o wartości 71.512 zł.
Z urzędu Sąd wskazał, że prawomocnym postanowieniem z 15 grudnia 2014 r. odmówił zmiany swojego postanowienia z 22 kwietnia 2014 r. o odmowie przyznania M. K. prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Wskazując na motywy nieuwzględnienia wniosku Sąd pierwszej instancji uznał, że w świetle przedstawionych przez skarżącą okoliczności oraz przedłożonych dokumentów, nie można przyjąć, że nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego. Przypomniał, że jest to kolejne żądanie przyznania prawa pomocy zgłoszone przez skarżącą w niniejszej sprawie. Poprzedni jej wniosek został oddalony postanowieniem Sądu z dnia 15 grudnia 2014 r. Nowa okoliczność, tj. poniesienie straty w ramach prowadzonej działalności gospodarczej strony, nie spowodowała znaczącej zmiany skali prowadzonej przez nią działalności gospodarczej i wielkości kwot pieniężnych, jakimi w ramach jej prowadzenia dysponuje. W sprawie nie może mieć decydującego znaczenia ujemny wynik działalności gospodarczej strony w ostatnim okresie rozliczeniowym, jako że uczestniczenie w obrocie gospodarczym nie zakłada uzyskiwania dodatniego wyniku finansowego w każdym okresie rozliczeniowym.
Skarżąca nadal prowadzi tę działalność i to pomimo zajęć egzekucyjnych na jej majątku. Dlatego ta nowa okoliczność nie może wpłynąć na zmianę oceny spełnienia w sytuacji materialnej wnioskującej strony przesłanki przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Na powyższe orzeczenie skarżąca złożyła zażalenie, w którym wniosła o jego zmianę i przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przeanalizowanie sprawy dogłębnie, z uwzględnieniem jej obecnej sytuacji finansowej.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że w sprawie przyznania prawa pomocy ujemny wynik finansowy z działalności gospodarczej powinien mieć decydujące znaczenie, gdyż jest to jej jedyne źródło utrzymania i dochodu, co powoduje, że stała się osobą charakteryzującą się ubóstwem, ze względu na okoliczności życiowe pozbawiona została całkowicie środków do życia. Podkreśliła, że w jej przypadku z pewnością zaistniała ustawowa przesłanka do przyznania prawa pomocy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie jest niezasadne.
Przed przystąpieniem do oceny wniesionego zażalenia należy wspomnieć, że sytuacja finansowa skarżącej stanowiła przedmiot oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego, który postanowieniem z dnia 11 czerwca 2015 r., sygn. akt I FZ 192/15 oddalił zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji z dnia 15 grudnia 2014 r. odmawiające skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie do art. 170 P.p.s.a. orzeczenie to jest wiążące w niniejszej sprawie.
Na obecnym etapie sytuację skarżącej należały ocenić ponownie, jednakże z uwzględnieniem treści art. 165 P.p.s.a. Przepis ten stanowi bowiem, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane lub zmieniane na skutek zmiany okoliczności sprawy, nawet jeśli są prawomocne. Z tego też względu na obecnym etapie postępowania odnieść należało się wyłącznie do niebędących przedmiotem wcześniejszej analizy, nowych okoliczności faktycznych, które zgłosiła skarżąca.
Sąd pierwszej instancji przeanalizował ponownie sytuację materialną skarżącej w kontekście poniesionej w 2014 r. straty i doszedł do słusznych wniosków, że skarżąca równocześnie uzyskała znaczny przychód w kwocie 557.769,26 zł, z którego, podobnie jak w latach zakończonych bilansem dodatnim, mogła wygospodarować środki na pokrycie kosztów sądowych.
Dodać należy ponadto, że przedstawiona w niniejszym zażaleniu argumentacja nie odbiega od prezentowanej w poprzednio rozpoznawanych środkach zaskarżenia, a zatem tut. Sąd nie widzi podstaw do odstąpienia od wyrażanej wcześniej oceny prawnej sytuacji finansowej skarżącej. Należy więc ponownie wskazać, że koszty sądowe powinny być traktowane na równi z innymi obciążeniami finansowymi przedsiębiorców, do których zalicza się ciążące na nich zobowiązania cywilnoprawne związane z prowadzoną działalnością. Niedopuszczalne jest bowiem przerzucanie na budżet państwa i w konsekwencji na innych podatników skutków decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców. Koszty sądowe (a ściślej możliwość prowadzenia sporów sądowych, z którymi te koszty się wiążą) stanowią element działalności gospodarczej, jak i pozostałe zobowiązania przedsiębiorcy, w związku z czym konieczność regulowania np. zobowiązań względem kontrahentów czy innych należności publicznoprawnych co do zasady nie uzasadnia kredytowania przedsiębiorcy przez Skarb Państwa, którego dochody stanowią m.in. opłaty sądowe (art. 212 § 2 P.p.s.a.).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w zaskarżonym orzeczeniu trafnie wyjaśniono, z jakich powodów nie było możliwe przyznanie skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.