Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 grudnia 2011 r., sygn. akt III SA/Gl 1408/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił S. B. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Z przedstawionego przez Sąd I instancji stanu sprawy wynikało, że skarżący oświadczył m.in., że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swoją żoną oraz małoletnim synem, który pozostaje na ich utrzymaniu. Jedyny dochód rodziny stanowi wynagrodzenie żony, która pracuje jako pielęgniarka. Dochód ten zamyka się w kwocie 3.255 zł brutto miesięcznie i jest obciążony tytułami egzekucyjnymi na kwotę 1.115,03 zł. W efekcie żona wnioskodawcy uzyskuje jedynie 1.030,10 zł. Strona nie posiada żadnych innych dochodów, ani majątku.
W toku postępowania przed Sądem I instancji skarżący przedłożył dokumenty, z których wynikało, że nie figuruje w rejestrze osób bezrobotnych i nie pobiera żadnych świadczeń. Ponadto załączył zaświadczenie o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej. Wskazał również, że nieruchomość położona w D. należy do jego syna – M. B. Strona przedłożyła również zaświadczenie o zarobkach małżonki oraz dokumenty, z których wynika, że wynagrodzenie to obciążone jest zajęciami komorniczymi, zawiadomienie o egzekwowaniu z rachunku żony skarżącego kwoty 987.382 zł oraz zaświadczenia o składanych zeznaniach podatkowych za 2010 r. Strona przedstawiła również rachunki opłat za woda - 182,06 zł, gaz - 772,06 zł – za dwa miesiące, energia elektryczna - 258,05 zł, usługi telekomunikacyjne - 87,85 zł i 127,15 zł.
W ocenie Sądu I instancji skarżący nie wykazał, aby spełniał warunki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na powyższą ocenę rzutowały przede wszystkim występujące w sprawie wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego. Sąd zwrócił bowiem uwagę na konieczność uwzględnienia sytuacji finansowej najstarszego syna skarżącego, którego dochody mogłyby mieć wpływ na możliwości finansowe wnioskodawcy w zakresie poniesienia kosztów postępowania. Sąd wskazał również na brak informacji co do tego, czy skarżący oraz jego małżonka zakończyli prowadzić działalność gospodarczą. Za niejasne ponadto uznał informacje dotyczące nieruchomości położonej w B. w gminie P. W zażaleniu pełnomocnik skarżącego wniósł o zmianę powyższego postanowienia, ewentualnie o jego uchylenie.
Autor zażalenia wyjaśnił, że działalność gospodarcza skarżącego pozostaje nadal zawieszona. Pełnomocnik wskazał, że jedyny dochód rodziny stanowi wynagrodzenie żony skarżącego, obciążone tytułami egzekucyjnymi. Wskazał również, że sytuacja majątkowa M. B. pozostaje bez wpływu na sytuację majątkową skarżącego, gdyż łączna wysokość kosztów sądowych postępowań toczących się przed WSA w Gliwicach pozostaje w oczywistej dysproporcji do dochodów osiąganych przez skarżącego i jego rodziny.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu. Zasadnie Sąd I instancji odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych - nie zaistniały bowiem przesłanki wyrażone w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej P.p.s.a.
W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. sąd przyzna osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywoływanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Do sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą.
Należy zgodzić się z argumentacją Sądu I instancji odnoszącą się do występujących w sprawie niejasności, uniemożliwiających dokonanie kompleksowej oceny sytuacji finansowej skarżącego. Skarżący składając wniosek o przyznanie prawa pomocy nie wskazał wśród osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym syna M. B. zameldowanego pod tym samym adresem co skarżący. Tymczasem w judykaturze przyjmuje się, że pod pojęciem "sytuacji majątkowej strony" należy rozumieć dochody oraz majątek osób prowadzących z nią gospodarstwo domowe. Zatem w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego oświadczenia skarżącego wskazane na urzędowym formularzu PPF o przyznaniu prawa pomocy i w późniejszych oświadczeniach uznać należy za niepełne.
Naczelny Sąd Administracyjny również nie może zgodzić się z tezą pełnomocnika strony zawartą w zażaleniu, że uzyskiwane przez skarżącego i jego rodzinę (w tym i najstarszego syna) dochody pozostają w oczywistej dysproporcji do kosztów sądowych, które strona musi ponieść, gdyż strona nie przedstawiła Sądowi informacji jakie dochody uzyskuje najstarszy syn strony. Tymczasem z art. 243 P.p.s.a. wynika, że sąd administracyjny orzeka o przyznaniu prawa pomocy jedynie na wniosek strony, zatem to w jej interesie leży, aby uwiarygodnić okoliczności uzasadniające złożony wniosek. W przeciwnym razie strona musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami, w postaci braku wykazania przesłanek z art. 246 § 1 P.p.s.a.
Należy zatem przyznać rację Sądowi I instancji, że wątpliwości co do sytuacji finansowej oraz rodzinnej skarżącego, przedstawionej w toku postępowania prowadzonego w zakresie przyznania prawa pomocy, uniemożliwiają uwzględnienie złożonego wniosku. Powyższe okoliczności, jak słusznie wskazał Sąd I instancji, nie uzasadniają bowiem rozstrzygnięcia, że skarżący spełnia przesłanki wskazane w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.
W świetle powyższych okoliczności, należy uznać, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe i nie odpowiada prawu. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.