Uzasadnienie
1. Postanowieniem z dnia 10 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Go 126/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odmówił przyznania prawa pomocy L. K. Zdaniem Sądu z przedłożonych przez skarżącego dokumentów wynikało, że skarżący może ponieść ciężar uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 500 zł. Sąd zaznaczył, że skarżący jak i jego żona posiadają stałe dochody, które osiągają z tytułu wynagrodzeń za pracę i mimo, iż rzeczywista kwota wynagrodzenia skarżącego uległa pomniejszeniu z uwagi na zajęcia egzekucyjne, to biorąc pod uwagę łączne dochody małżonków nie można wyprowadzić wniosku, że znajdują się w niedostatku.
Zdaniem Sądu nie wszystkie ponoszone przez skarżącego wydatki służą koniecznemu utrzymaniu. Sąd tytułem przykładu wskazał na opłaty za internet, czy też zajęcia pozalekcyjne dziecka. Ze złożonego wniosku PPF wynikało również, że znaczna cześć wydatków związana jest ze spłatą zobowiązań kredytowo – pożyczkowych zaciągniętych przez skarżącego. Tymczasem, w ocenie Sądu, zobowiązania cywilnoprawne strony nie mogą być powodem pokrycia z budżetu Skarbu Państwa kosztów zainicjowanego przez nią postępowania, gdyż w przeciwnym razie dochodziłoby do sytuacji, w której ciężar zaspokajania potrzeb niezasługujących na miano niezbędnych dla utrzymania danej osoby zostałby przerzucony na współobywateli.
- 2. W zażaleniu na powyższe postanowienie wniesiono o jego uchylenie. Żalący wskazał, że umowy zlecenia z których żona uzyskała przychód miały charakter incydentalny a nie ciągły i z tej przyczyny nie powinny być brane pod uwagę. Żalący zaznaczył, że wydatków na zajęcia pozalekcyjne dziecka nie należy traktować jako zbędnych. W ocenie żalącego wykazano wysoki poziom wydatków na utrzymanie rodziny i z tego względu kwota opłaty sądowej jest jak na możliwości skarżącego bardzo wysoka.
- 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Regułą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie – tak stanowi art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) (dalej u.p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od tej zasady. Instytucja ta znana również pod nazwą "prawo ubogich" zapewnia osobie znajdującej się w trudnych warunkach materialnych możliwość dochodzenia swoich praw przed sądem mimo braku środków finansowych koniecznych do poniesienia kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym ciężar udowodnienia braku możliwości poniesienia kosztów spoczywa na wnioskodawcy.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie Sąd pierwszej instancji ocenił, że skarżący jak i jego żona posiadają stałe dochody, które osiągają z tytułu wynagrodzeń za pracę i mimo że rzeczywista kwota wynagrodzenia skarżącego uległa pomniejszeniu z uwagi na zajęcia egzekucyjne, to biorąc pod uwagę łączne dochody małżonków nie można wyprowadzić wniosku, że znajdują się w niedostatku. Choć skarżący w lutym i marcu otrzymał wynagrodzenie w wysokości 1200 zł, to jego żona w tym okresie prócz wynagrodzenia w wysokości 1.843,35 zł uzyskała również dodatkowe dochody, np. z tytułu umów o dzieło w wysokości 2.702 zł w marcu, czy też znacznie mniejszą kwotę z tytułu pomocy finansowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny analizując oświadczenia i dokumenty skarżącego uznał również, że nie wszystkie wydatki służyły koniecznemu utrzymaniu. Tytułem przykładu wskazał na opłaty za internet i zajęcia pozalekcyjne dziecka. Autor zażalenia podnosi, że wydatków na zajęcia pozalekcyjne dziecka nie należy traktować jako zbędnych. Wskazanie autora zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny podziela. Uchybienie Sądu w tym zakresie nie zmienia jednak dokonanej oceny w zakresie sytuacji majątkowej skarżącego. Analizując oświadczenia i dokumenty skarżącego Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że uiszczenie przez skarżącego w sprawie wpisu w wysokości 500 zł nie spowoduje uszczerbku w jego utrzymaniu i jego rodziny.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 u.p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.