Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 28 lutego 2023 r., sygn. akt I FZ 294/22

Uzasadnienie

1. 1. Relacja ze stanu sprawy objętej zażaleniem
2. 1.1. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 17 grudnia 2021 r. wezwano S. sp. z o.o. w S. (dalej: Spółka lub Skarżąca) do usunięcia braków formalnych skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 19 października 2021 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej podatku od towarów i usług.

Wezwanie w swojej treści obejmowało żądanie "złożenia dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania Spółki - odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego z którego wynikałoby uprawnienie do wniesienia skargi i udzielenia pełnomocnictwa".

Odnotować przy tym trzeba, że skarga była opatrzona odręcznym podpisem (częściowo czytelnym), złożonym na tle odcisku pieczęci "Prezes Zarządu D. C.".

Korespondencja sądowa została wysłana do Spółki na adres podany w petitum skargi, tj. ul. [...], [...]-[...] S. Wydano ją w placówce pocztowej w dniu 3 stycznia 2022 r. M. S. jako pełnomocnikowi pocztowemu (takie informacje znalazły się w wypełnionym "Potwierdzeniu odbioru").

W tym miejscu dodać należy, że na kopercie, w której przesłano skargę, umieszczono dane nadawcy, tj. Spółki, tożsame z danymi zawartymi w treści skargi, a pod nimi dopisano: "adres korespondencyjny: C. D. ul. [...], [...]-[...] C.".

1. 1.2. Postanowieniem z dnia 21 lutego 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 856/21, Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę.

W uzasadnieniu Sąd przyjął w szczególności, że: - na skutek poprawnego doręczenia w dniu 3 stycznia 2022 r. wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi na adres w niej wskazany, siedmiodniowy termin do dokonania tej czynności upłynął z dniem 10 stycznia 2022 r.; - w czasie tym, ani do dnia wydania postanowienia, brak formalny skargi nie został uzupełniony, co skutkowało odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 w związku z art. 49 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej: P.p.s.a.)

1. 2. Zażalenie
2. 2.1. Pismem z dnia 9 listopada 2022 r. pełnomocnik Spółki ustanowiony z urzędu (zawiadomiony o tym w dniu 2 listopada 2022 r., w następstwie przyznania prawa pomocy z wniosku złożonego przed upływem terminu zażaleniowego) wniósł w jej imieniu zażalenie na postanowienie Sądu o odrzuceniu skargi.

W zażaleniu domagał się uchylenia postanowienia i zasądzenia na rzecz Skarżącej kosztów postępowania według norm przypisanych, a także zasądzenia na rzecz Kancelarii Adwokackiej adwokata Piotra Kubickiego zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej Skarżącej z urzędu - przy przyjęciu oświadczenia pełnomocnika, że koszty te nie zostały uiszczone w całości, ani w części.

1. 2.2. Sądowi pierwszej instancji Spółka zarzuciła naruszenie:
2. 1) art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1683; dalej: uKRS) w związku z art. 7 i art. 178 ust. 1 Konstytucji RP przez ich niezastosowanie i w konsekwencji odrzucenie skargi na skutek uznania, że niezałączenie odpisu KRS stanowiło brak formalny skargi, podczas gdy cytowany przepis art. 15 ust. 1 uKRS wprowadza regułę, że od daty ogłoszenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym "nikt nie może zasłaniać się nieznajomością ogłoszonych wpisów";
3. 2) art. 49 § 1 i art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. przez niezasadne uznanie, że skarga wniesiona przez Skarżącą nie mogła otrzymać prawidłowego biegu na skutek niezałączenia do niej odpisu z KRS określającego umocowanie do reprezentowania Spółki oraz wezwanie jej do uzupełnienia braku formalnego skargi i w konsekwencji odrzucenie skargi na skutek uznania, że brak ten nie został uzupełniony w terminie, podczas gdy niedołączenie dokumentu wykazującego umocowanie do występowania w sprawie, w sytuacji, gdy osoba, która ją podpisała jest ujawniona w KRS jako upoważniona do jednoosobowej reprezentacji Spółki nie stanowi przeszkody do nadania skardze biegu;
4. 3) art. 67 § 2 P.p.s.a. przez doręczenie pisma wzywającego do uzupełnienia braków formalnych skargi osobie, która nie była upoważniona do odbioru pism.

1. 2.3. W uzasadnieniu zażalenia zwrócono uwagę, że na kopercie, w której nadano skargę, został podany adres korespondencyjny w Częstochowie. Mimo to przesyłkę z wezwaniem do uzupełnienia barku formalnego skargi skierowano na adres w Świekatowie, co doprowadziło do jej odbioru przez nieuprawnioną osobę. Z tych powodów - w ocenie Spółki - nie można było uznać, że doszło do skutecznego doręczenia wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi.
2. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
3. 3.1. Zażalenie zostało wniesione w terminie i zasługiwało na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie zapatrywaniami decydującymi o uwzględnieniu zażalenia były te, które podważały prawidłowość doręczenia wezwaniu do uzupełnienia barku formalnego skargi, a tym samym jego skuteczność. Ściśle rzecz ujmując decydująca była ocena o wysłaniu wezwania do uzupełnienia braku pod niewłaściwy adres, czyli nie ten, który Skarżąca wskazała jako adres do korespondencji.

W pozostałym natomiast zakresie, tj. w kwestii art. 15 ust. 1 uKRS i przepisów z nim powiązanych, wywody zaprezentowane przez Spółkę były niezasadne i nie mogły decydować o uchyleniu zaskarżonego postanowienia.

1. 3.2. Odmiennie niż przyjął Sąd pierwszej instancji należało uznać, że przesyłka zawierająca wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi nie została prawidłowo doręczona.

W okolicznościach niniejszej sprawy nie sposób było pominąć faktu, że Skarżąca na kopercie, w której nadano skargę, w sposób jednoznaczny wskazała adres do korespondencji. Wprawdzie nie uczyniła tego bezpośrednio w treści skargi, ale zapis tego rodzaju znalazł się wprost przy danych nadawcy (tj. Spółki) na stronie tytułowej koperty adresowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy za pośrednictwem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy. Z tych powodów czynności sądowe zupełnie pomijające ten aspekt faktyczny, czyli wskazanie przez Spółkę innego adresu do doręczeń (niż adres podany w rejestrze), nie pozwalały na przyjęcie, że wezwanie było prawidłowe.

Stosownie do powyższego odrzucenie skargi oparte na ustaleniu (wadliwym), że mimo prawidłowego wezwania Spółka nie uzupełniła braku formalnego skargi, nie odpowiadało prawu, w szczególności naruszało art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 49 § 1 oraz art. 67 § 2 i § 3 P.p.s.a.

1. 3.3. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 ab initio w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

1. 3.4. O kosztach na rzecz Spółki nie orzekano z uwagi na brak podstaw prawnych do wydania tego rodzaju orzeczenia w ramach postępowania zażaleniowego. Natomiast w przedmiocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, orzeczenie jest wydawane w wojewódzkim sądzie administracyjnym.