Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 10 czerwca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek "P." Sp. z o.o. w Z. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 26 listopada 2008 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług.
W uzasadnieniu wskazanego postanowienia Sąd I instancji podał, że strona nie uprawdopodobniła, iż okoliczności przez nią przedstawione, w tym nieprowadzenie działalności i strata, rzeczywiście wystąpiły, a tym samym mogą stanowić przesłankę do przyznania prawa pomocy. Podkreślono, że prowadzona przez spółkę działalność gospodarczą w 2007 r. przyniosła zysk, zatem spółka funkcjonowała w obrocie, posiadała zdolność kredytową i pozyskiwała stosowne środki pieniężne. Stwierdzono też, że część składników majątkowych wnioskodawcy rzeczywiście została obciążona hipotekami, niemniej jednak nie oznacza to zakazu korzystania z takich nieruchomości, które w dalszym ciągu mogą przynosić dochód. Wykazanie zmian w tym zakresie spoczywało na spółce.
Sąd I instancji podkreślił wagę dokumentów, do których przedłożenia spółka była wzywana. Wezwania tego spółka w sposób należyty nie wykonała. Odnosząc się do argumentacji strony, która powołuje się na przyznane jej w innych sprawach prawo pomocy, Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał na dominującą linię orzeczniczą oddalającą wnioski strony w tym zakresie. W ocenie Sądu I instancji spółka nie wykazała w sposób rzetelny i pozbawiony wątpliwości sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy w świetle art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej "p.p.s.a.").
Na powyższe postanowienie strona wniosła zażalenie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zwolnienie z kosztów sądowych. W treści uzasadnienia podniesiono, iż okoliczności wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy zostały udokumentowane "najbardziej wiarygodnym" dokumentem w postaci postanowienia Komornika Sądowego z dnia 8 grudnia 2006 r. o umorzeniu jako bezskutecznej prowadzonej przeciwko spółce egzekucji. Podano, iż działalność spółki została "zablokowana (...) przez przestępcze działania organów sądowych, prokuratorskich, policyjnych i skarbowych". Jednocześnie wskazano, iż spółka funkcjonuje wyłącznie dzięki celowym pożyczkom jednego z wierzycieli. Nadto strona zaznaczyła, iż w kilku sprawach prowadzonych przez WSA w Gliwicach, w tych samych okolicznościach i w oparciu o te same dowody, zwolniono spółkę z kosztów sądowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym, jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. W przypadku osób prawnych lub innych jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej, stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy strona wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki konieczne do dofinansowania jej z budżetu państwa (a prawo pomocy jest w istocie taką formą dotowania) w zakresie zwolnienia z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie.
Z akt sprawy wynika, iż spółka nadal funkcjonuje, a zatem utrzymuje pewien poziom płynności finansowej. Z dokumentacji przedstawionej przez stronę w trakcie postępowania przed Sądem I instancji faktycznie wynika, iż część z nieruchomości stanowiących majątek spółki jest przedmiotem egzekucji, jednakże nie pozbawia to skarżącej możliwości pozyskiwania środków finansowych. Nadto sama skarżąca przyznaje, iż na chwilę obecną jest w stanie pozyskać od jednego z wierzycieli środki finansowe w formie pożyczek celowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa również, iż okoliczność przyznania spółce prawa pomocy przez sąd wojewódzki w innych sprawach, nie może sama w sobie stanowić argumentu uzasadniającego podobne rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Nie do przyjęcia byłaby sytuacja, gdyby sąd rozpoznający sprawę dla zachowania jednolitej linii orzeczniczej rozstrzygał nie na podstawie akt tej sprawy, a jedynie w oparciu o stanowisko wyrażone w podobnej sprawie przez inny skład orzekający. Należy bowiem mieć na uwadze, iż Naczelny Sąd Administracyjny rozpatruje sprawę pod kątem zarzutów zażalenia w oparciu o akta jednej konkretnej sprawy i ocenia pod względem zgodności z prawem jedynie zaskarżone postanowienie.
Wskazać należy, że analogiczne stanowisko zajął już Naczelny Sąd Administracyjny w innych orzeczeniach rozpatrujących zażalenia spółki (por. przykładowo postanowienie NSA z dnia 16 czerwca 2009 r., I FZ 222/09)
Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.