Uzasadnienie
Postanowieniem z 18 października 2022 r. (sygn. akt I SA/Bd 491/22) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy (dalej: WSA, Sąd pierwszej instancji) odrzucił skargę B. O. (dalej: Strona, Skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z 15 lipca 2022 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do lutego 2016 r.
Uzasadniając wyżej opisane postanowienie Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarga w imieniu Skarżącej została wniesiona przez doradcę podatkowego i była obarczona brakiem formalnym w postaci braku pełnomocnictwa do reprezentowania strony. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału, pismem z dnia 20 września 2022 r., wnoszący skargę doradca podatkowy został wezwany do uzupełnienia – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi – jej braku formalnego poprzez złożenie opłaconego pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu Skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. Pismo to doręczono w dniu 30 września 2022 r. (Urzędowe Poświadczenie Doręczenia, k. 104 akt sądowych). W piśmie z dnia 7 października 2022 r. (k. 100-103 akt sądowych) pełnomocnik Skarżącej wskazał, że załącza pełnomocnictwo, jednak do pisma dołączył wyłącznie kopię przelewu dokonanego na konto Urzędu Miasta B. w ramach opłacenia pełnomocnictwa.
Pełnomocnictwa do pisma nie dołączył. Zatem pomimo prawidłowego doręczenia wezwania – nie złożył do akt sądowych pełnomocnictwa, wobec czego Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 58 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: P.p.s.a.), skargę odrzucił.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył w imieniu Skarżącej ustanowiony pełnomocnik oraz Skarżąca (o tożsamej treści), wnosząc o zwrócenie się przez Sąd pierwszej instancji bezpośrednio do Skarżącej o usunięcie braków formalnych ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
- - art. 58 § 1 pkt 3 i § 2 P.p.s.a. poprzez niezasadne odrzucenie skargi w wyniku nieuzupełnienia braków formalnych przez pełnomocnika, kiedy w przypadku wystąpienia takiej sytuacji Sąd powinien zwrócić się bezpośrednio do Strony celem uzupełnienia braków formalnych skargi,
- - art. 49 § 1, art. 57 § 1, art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a. poprzez brak wezwania Skarżącej do usunięcia braków formalnych skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie rozważań prawnych należało odnotować, że dwa wywiedzione w tej sprawie zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy 18 października 2022 r. przez Skarżącą oraz jej pełnomocnika, zostało potraktowane jako jeden środek zaskarżenia od tego postanowienia.
W niniejszej sprawie w istocie poza sporem pozostaje kwestia nieuzupełnienia braku formalnego od skargi w postaci przedłożenia odpisu pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu Skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. Strona w zakreślonym w zarządzeniu z 14 września 2022 r. siedmiodniowym terminie nie nadesłała pełnomocnictwa procesowego i z tego też powodu Sąd pierwszej instancji skargę odrzucił. W zażaleniu bowiem stwierdzono, iż: "w piśmie z dnia 7 października 2022 r. (k.100-103 akt sądowych) pełnomocnik Skarżącej wskazał, że załącza pełnomocnictwo jednak w wyniku utrudnień technicznych związanych z nieprawidłowym działaniem platformy ePUAP, pełnomocnictwo nie zostało załączone do pisma".
Strona jednak uważa, że wskazane rozstrzygnięcie sądowe było niezasadne, a to dlatego, że to ona (bezpośrednio) powinna być wezwana do uzupełnienia tego braku. Na poparcie swojego twierdzenia Strona powołała orzeczenia sądów administracyjnych.
W odniesieniu do motywów Strony zauważenia wymagało, że w sprawie skarga została złożona i sporządzona przez doradcę podatkowego (doradca podatkowy podpisał skargę za pośrednictwem platformy ePUAP) oraz oznaczono w niej pełnomocnika Strony wraz z jego adresem. Świadczyło to co najmniej, przy braku innych przeciwstawnych informacji ujętych w skardze, że w imieniu Skarżącej ma działać przed Sądem pełnomocnik (który sporządził skargę, oznaczył się w niej jako pełnomocnik i przesłał ją do Sądu). W toku postępowania sądowego pełnomocnikowi Skarżącej m.in. doręczono odpis zarządzenia z 22 września 2022 r., wezwano do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, wzywano również do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy (sygn. akt I SPP/Bd 169/22), a także doręczono odpis postanowienia z 24 listopada 2022 r. odmawiające zwolnienia od kosztów sądowych. Pismem z 7 października 2022 r. pełnomocnik złożył pismo procesowe zatytułowane "odpowiedź na wezwanie" wskazując, że do pisma załącza odpis pełnomocnictwa wraz z dowodem uiszczenia opłaty. Tymczasem takiego pełnomocnictwa nie dołączył.
Na tej zatem podstawie na adres pełnomocnika należało doręczyć wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi, a nie z jego pominięciem wprost do Skarżącej (por. art. 67 § 5 P.p.s.a.) Natomiast z uwagi na nieuzupełnienie braku skargi przez Stronę (za którą działał fachowy pełnomocnik) nie zrodził się zaś prawny obowiązek ponownego wezwania o brak, tym razem na adres Strony. Sąd pierwszej instancji, w okolicznościach sprawy, nie był przy tym obowiązany wzywać Strony do przedłożenia pełnomocnictwa, z którego wynikałoby iż w toku postępowania sądowoadministracyjnego reprezentują ją profesjonalny pełnomocnik. Takie pełnomocnictwo zostało zaś dołączone na etapie postępowania zażaleniowego jako załącznik do zażalenia, które z resztą dołączył sam pełnomocnik, a nie Strona w imieniu której został umocowany. Wniesiona do Sądu pierwszej instancji skarga była już przecież podpisana przez osobę określoną jako doradca podatkowy M. K., która w świetle sporządzonej skargi (zob. str 1) reprezentowała Skarżącą.
Nieusprawiedliwione było zatem oczekiwanie, że konieczne jest wezwanie wprost Skarżącą do podpisania skargi, tylko dlatego, że reprezentujący ją pełnomocnik nie wykazał przed sądem swojej legitymacji stosownym dokumentem. Wezwanie tego rodzaju można byłoby rozważać, ale wówczas, gdy między Stroną a pełnomocnikiem więź pełnomocnictwa od samego początku by nie występowała i pełnomocnik niejako sobie uzurpował status pełnomocnika, co trudno zakładać przy zawodowym charakterze działania adwokata i istniejących regułach odpowiedzialności dyscyplinarnej dla nich właściwych (zob. podobnie postanowienie NSA z dnia 27 listopada 2020 r., sygn. akt I FZ 252/20).
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela tym samym poglądów wyrażonych w przywołanych przez autora zażalenia orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego, według których jeżeli osoba, która powołując się na udzielone jej pełnomocnictwo, sporządziła i podpisała skargę, a pełnomocnictwa tego w wyznaczonym przez sąd terminie nie przedstawiła, to zachodzi sytuacja braku podpisania skargi skutkująca obowiązkiem sądu wezwania strony do podpisania skargi. Sąd nie ma kompetencji do uznania, że nieuzupełniony istotny brak formalny skargi (jakim jest brak dokumentu pełnomocnictwa upoważniającego sporządzającego skargę pełnomocnika) może stać się innego rodzaju brakiem formalnym (brakiem podpisu strony pod skargą), który w dalszym ciągu podlegałby uzupełnieniu. Prawidłowo zatem Sąd skierował wezwanie do pełnomocnika "o uzupełnienie braku w postaci nadesłania pełnomocnictwa do reprezentowania Skarżącej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym lub sądami administracyjnymi" i po bezskutecznym upływie terminu do wykonania wezwania, odrzucił skargę, nie wzywając uprzednio Strony do podpisania skargi (zob. podobnie w szczególności postanowienia NSA z dnia: 26 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OZ 128/22, 25 sierpnia 2021 r., sygn. akt I FZ 89/21, 23 marca 2017 r., sygn. akt I FZ 2/17, 22 maja 2014 r., sygn. akt I FSK 490/14, 25 października 2010 r., sygn. akt I FSK 916/10).
Z kolei, odrzucenie skargi w realiach tej sprawy przez Sąd pierwszej instancji nie mogło być utożsamione z odebraniem Skarżącej prawa do sądu. To bowiem wyłącznie wadliwa czynność procesowa pełnomocnika Strony w zakresie uzupełnienia braku skargi, doprowadziła do niekorzystnego dla Strony rozstrzygnięcia.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ab initio w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.