Uzasadnienie
Postanowienie Sądu pierwszej instancji
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 20 września 2022 r., sygn. akt I SPP/Sz 33/22, odrzucił sprzeciw D.J. (dalej: Strona lub Skarżący) od zarządzenia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 maja 2022 r., sygn. akt I SPP/Sz 33/22 w przedmiocie pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania.
Sąd pierwszej instancji, odrzucając sprzeciw, wskazał, że w sprawie - z uwagi na zakres udzielonego pełnomocnictwa, obejmującego tylko złożenie przez pełnomocnika skargi do WSA w Szczecinie - zarządzenie referendarza sądowego (z dnia 16 maja 2022 r. - dop. NSA) o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania - zostało skutecznie doręczone Skarżącemu w dniu 2 sierpnia 2022 r. na wskazany adres do korespondencji. Ostatni dzień terminu do wniesienia sprzeciwu przypadał zatem 9 sierpnia 2022 r. Sprzeciw został natomiast wniesiony przez pełnomocnika Skarżącego (który pismem z dnia 2 września 2022 r. nadesłał pełnomocnictwo w przedmiocie “złożenia sprzeciwu od zarządzenia") za pośrednictwem operatora pocztowego 16 sierpnia 2022 r., czyli 7 dni po terminie wynikającym z art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329; dalej: P.p.s.a.) i jako taki podlegał odrzuceniu na podstawie art. 259 § 2 P.p.s.a.
Postanowienie z dnia 20 września 2022 r., sygn. akt I SPP/Sz 33/22 wysłano na adres Skarżącego i skutecznie doręczono w dniu 14 października 2022 r.
Zażalenie
W zażaleniu, sporządzonym przez pełnomocnika Skarżącego, zarzucono naruszenie przepisów art. 67 § 1 i § 5 P.p.s.a. przez ich niezastosowanie, doręczenie pism i zarządzeń bezpośrednio Skarżącemu, zamiast ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi. Wniesiono o uchylenie postanowienia oraz poprzedzającego go zarządzenia z dnia 16 maja 2022 r. i rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy i doręczenie pełnomocnikowi wszystkich pism, ewentualnie o zmianę postanowienia i przyznanie Stronie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie skargi do Sądu pierwszej instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
- 3.1. Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
- 3.2. Powołane w zażaleniu przepisy stanowią, że: jeżeli stroną jest osoba fizyczna, doręczenia dokonuje się jej osobiście, a gdy nie ma ona zdolności procesowej - jej przedstawicielowi ustawowemu (art. 67 § 1 P.p.s.a.); jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom (art. 67 § 5 P.p.s.a.). To jednak ten drugi przepis nie miał w tej sprawie zastosowania na etapie realizacji doręczania Stronie zarządzenia starszego referendarza sądowego z dnia 16 maja 2022 r. o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Do akt sprawy przedłożono bowiem jedynie pełnomocnictwo z dnia 24 stycznia 2022 r., uprawniające do "reprezentowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie w przedmiocie złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie od decyzji Naczelnika Zachodniopomorskiego Urzędu Celno-[...] określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy 2016 r.". Treść tego pełnomocnictwa nie uprawnia do wniosku, aby było ono ogólne (art. 36 pkt 1 P.p.s.a.) lub do prowadzenia konkretnej sprawy (art. 36 pkt 2 P.p.s.a.). Posłużenie się w nim zwrotem "w przedmiocie złożenia skargi" wskazuje na zawężony charakter umocowania. Tym samym skoro na jego podstawie pełnomocnik mógł działać w zakresie złożenia skargi, to w pozostałym zakresie Skarżący w postępowaniu występował osobiście. W konsekwencji to do Skarżącego zasadniczo powinna być kierowana korespondencja w sprawie.
W realiach tej sprawy Sąd pierwszej instancji dysponował adresem Strony. Pełnomocnik, który złożył skargę do Sądu pierwszej instancji, w odpowiedzi na wezwanie sądowe, pismem z dnia 15 marca 2022 r. podał dane adresowe Skarżącego, nie przedkładając jednak pełnomocnictwa uprawniającego do reprezentowania Strony w zakresie wszystkich czynności przed Sądem pierwszej instatcnji. Notabene kolejne pełnomocnictwo (złożone już po wydaniu zarządzenia z dnia 16 maja 2022 r.), również miało zawężony charakter, ustanowiało bowiem radcę prawnego pełnomocnikiem “w przedmiocie złożenia sprzeciwu". Dopiero pełnomocnictwo przesłane przy piśmie z dnia 28 listopada 2022 r. swoim zakresem obejmowało również “reprezentowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie oraz przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie sygn. akt I SPP/Sz 33/22".
- 3.3. Reasumując stwierdzić należało, że Skarżący wadliwie w zażaleniu podał, że w tej sprawie wraz ze skargą zostało złożone pełnomocnictwo do reprezentowania Strony w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zasadnie zaś ocenił, że z uwagi na zakres udzielonego pełnomocnictwa, obejmującego tylko złożenie przez pełnomocnika skargi do WSA w Szczecinie, zostało skutecznie doręczone Skarżącemu zarządzenie referendarza sądowego w dniu 2 sierpnia 2022 r. na wskazany adres do korespondencji. Natomiast złożenie sprzeciwu po terminie, kwalifikowało ten środek zaskarżenia do odrzucenia - po myśli przepisu art. 259 § 2 P.p.s.a.
- 3.4. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji.
- 3.5. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że przedmiotem posiedzenia niejawnego w dniu 20 września 2022 r., sygn. akt I SPP/Sz 33/22 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie było rozpoznanie sprzeciwu od zarządzenia starszego referendarza sądowego o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania z dnia "16 maja 2022 r.", a nie "31 marca 2022 r." - jak podano w sentencji postanowienia z dnia 20 września 2022 r. Z uwagi na zaistniały błąd Naczelny Sąd Administracyjny sprostował oczywistą omyłkę na podstawie art. 156 w zw. z art. 166 P.p.s.a., o czym orzekł w pkt 2 sentencji.