Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 28 listopada 2013 r., sygn. akt I SA/Lu 293/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z 17 stycznia 2012 r. nr... w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2008 r. w zakresie wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych odmówił zmiany prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 11 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Lu 293/12 odmawiającego skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że w prawomocnym postanowieniu z 11 grudnia 2012 r. WSA w Lublinie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący uiścił wówczas wpis od skargi w kwocie 3.374 zł. Następnie w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi kasacyjnej od wyroku tegoż Sądu z 22 maja 2013 r. skarżący ponownie wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Podobnie jak za pierwszym razem wskazał, że jest zatrudniony w wymiarze ½ etatu z wynagrodzeniem 375 zł brutto, które ledwie wystarcza mu na skromne utrzymanie. Ma zasądzone alimenty w kwocie 2000 zł na rzecz dziecka, przy czym wysokość alimentów była ustalona w oparciu o dochody uzyskiwane z działalności gospodarczej, która została zamknięta, dlatego zamierza wystąpić do sądu z wnioskiem o ich obniżenie. W bieżącym utrzymaniu pomaga mu rodzina i znajomi, nie posiada oszczędności. Jedyny jego majątek stanowi nieruchomość rolna o pow. 8,54 ha, obciążona hipoteką na kwotę ok. 30 milionów złotych.
Sąd pierwszej instancji zauważył, że zakres i treść ponownego wniosku są tożsame (identyczne) z uprzednio złożonym. Tak dochód skarżącego, jak i składniki jego majątku nie uległy jakiemukolwiek uszczupleniu. Skarżący w dalszym ciągu nie przedstawił wiarygodnych danych dotyczących swojego stanu finansowego i majątkowego, powielając argumentację i całość twierdzeń zawartych w pierwotnym wniosku. Ponadto WSA podkreślił, że skarżący w niniejszej sprawie po prawomocnej odmowie przyznania prawa pomocy uiścił samodzielnie wpis od skargi oraz opłatę kancelaryjną za odpis wyroku z uzasadnieniem.
Ponadto skarżący jest reprezentowany w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika. Te okoliczności dodatkowo świadczą zdaniem WSA o niewiarygodności skarżącego przy przedstawieniu swojej sytuacji majątkowej oraz o tym, że skarżący mimo deklarowanych przez siebie niewielkich dochodów, jest w stanie znaleźć źródło tych wydatków.
W zażaleniu na to postanowienie skarżący wniósł o jego zmianę poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący ponownie przedstawił swoją sytuację i nie zgodził się z oceną tej sytuacji dokonaną przez Sąd pierwszej instancji. Podniósł również, że matka jego dziecka zgodziła się na tymczasowe zawieszenie nałożonego na niego obowiązku alimentacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Słusznie bowiem Sąd pierwszej instancji przyjął na podstawie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), że brak jest możliwości zmiany uprzednio wydanego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy. Zgodnie z treścią tego przepisu postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W świetle tej regulacji zmiana postanowienia wydanego w kwestii incydentalnej może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy nastąpiły zmiany okoliczności sprawy tak istotne, że tę zmianę uzasadniające. W art. 165 p.p.s.a. nie chodzi więc o jakąkolwiek zmianę okoliczności sprawy, a o taką zmianę, która w porównaniu ze stanem poprzednim, dawałaby sądowi możliwość zmiany czy uchylenia poprzedniego orzeczenia. Argumentując a contrario, z art. 165 p.p.s.a. wynika, że nie mogą być uchylane i zmieniane postanowienia niekończące postępowania, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne, jeśli brak jest zmiany okoliczności sprawy.
Z przedstawionego wniosku nie wynika zaś, że w sprawie zaszły takie właśnie zmiany okoliczności w porównaniu z pierwotnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. W nowym wniosku strona powołuje bowiem podobne okoliczności co poprzednio.
W związku z tym, że w ponownym wniosku nie powołano żadnej nowej okoliczności, a zwłaszcza takiej, która mogłaby zmienić kierunek rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy, to w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym składzie nie było konieczności ponownego wzywania strony o udokumentowanie jej sytuacji w zakresie zmian. W orzecznictwie wskazuje się, że badając przesłanki zastosowania w okolicznościach danej sprawy art. 165 p.p.s.a. sąd jest zobowiązany do porównania wniosku złożonego pierwotnie i argumentacji przywoływanej przez wnioskodawcę w toku pierwotnego postępowania o przyznanie prawa pomocy z powtórnym wnioskiem w tym zakresie. Stwierdzone różnice w powoływanych przez wnioskodawcę okolicznościach mogą zostać uznane za nieistotne. Jednak jeśli analiza powtórnie złożonego wniosku nie pozwala na jednoznaczne konkluzje w tym zakresie (np. jeśli podane przez wnioskodawcę dane są niewystarczająco precyzyjne dla oceny ich znaczenia w kontekście możliwości zastosowania art. 165 p.p.s.a.) sąd powinien rozważyć zasadność zastosowania art. 255 p.p.s.a. (vide postanowienie NSA z 19 grudnia 2012 r., sygn. akt I FZ 508/12, LEX nr 1239240).
W niniejszej sprawie strona nie wskazała na jakąkolwiek zmianę swojej sytuacji, nie było więc potrzeby wezwania strony o przedłożenie dodatkowej dokumentacji. W istocie bowiem dodatkowe źródła informacji o sytuacji strony byłyby przydatne, gdyby strona wskazała na zmianę okoliczności w stosunku do sytuacji przedstawionej w pierwszym wniosku o przyznanie prawa pomocy, który został już prawomocnie rozstrzygnięty.
W świetle art. 243 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. postępowanie w przedmiocie prawa pomocy jest postępowaniem wnioskowym, podejmowanym na wniosek osoby, w której interesie jest wypełnienie przesłanek przyznania prawa ubogich. Zgodnie z tym przepisem prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Skoro w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. ciężar dowodu spoczywa na stronie, która wnosi o przyznanie prawa pomocy, to brak wykazania konkretnych okoliczności wiąże się z ryzykiem strony, że prawo pomocy nie będzie jej przyznane i to strona decydowała, czy dołoży starań i wykaże wymaganą przesłankę czy nie. Składając ponowny wniosek strona nie podała żadnych nowych informacji, które poszerzałyby obraz jej sytuacji majątkowej i finansowej w stosunku do poprzednio złożonego wniosku, a jednocześnie nie wskazała, aby jej sytuacja uległa zmianie od tamtego czasu.
Również w zażaleniu skarżący nie wskazał na żadne nowe okoliczności istotnie zmieniające jego sytuację. Jak więc trafnie przyjął Sąd pierwszej instancji, nie zaistniała więc przesłanka zmiany prawomocnego orzeczenia wskazana w art. 165 p.p.s.a.
Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.