Uzasadnienie
Postanowieniem z 18 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 1617/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił P. O. (zwanemu dalej: "skarżącym" lub "podatnikiem") zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 22 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 1617/15, o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W treści tegoż postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowieniem z 22 lutego 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Na wymienione postanowienie skarżący wniósł zażalenie, które postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 maja 2016 r., sygn. akt I FZ 105/16, zostało oddalone.
Wobec powyższego, pismem z 12 lutego 2015 r. skarżący został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia z 12 października 2015 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 27.834 zł.
W reakcji na to wezwanie, skarżący wniósł kolejny formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia do kosztów sądowych, w którym podał dane tożsame z uprzednio podanymi z tą różnicą, że w części dotyczącej posiadanego majątku wskazał na wierzytelności o wartości 4.000.000 zł (poprzednio 1.200.000 zł).
W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji uznał, że kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy potraktować jako wniosek o zmianę postanowienia z 22 lutego 2016 r., na zasadach określonych w art. 165 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. w Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej "p.p.s.a."). Analizując wniosek strony WSA we Wrocławiu stwierdził że skarżący nie wykazał przyczyn, które uzasadniałyby zmianę ww. prawomocnego postanowienia z 22 lutego 2016 r. Wyjaśnił bowiem, że treść wniosku strony nawiązuje do okoliczności, które były już poddane analizie składów orzekających w sprawie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zaznaczył przy tym, że z kolejnego wniosku wynika, że majątek skarżącego, tj. posiadane wierzytelności zwiększyły się z kwoty 1.200.000 zł do 4.000.000 zł. Skarżący ponadto, składając kolejny formularz wniosku, nie skorzystał z możliwości złożenia brakujących dokumentów i oświadczeń, o które został wezwany w trybie art. 255 p.p.s.a.
W złożonym zażaleniu skarżący wniósł o uchylenie powyższego postanowienia. W uzasadnieniu wskazał m.in., że w zażaleniu z 18 marca 2016 r. zwrócił się w pkt 1 o uchylenie postanowienia WSA we Wrocławiu z 22 lutego 2016 r. Natomiast w pkt 2 zażalenia zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych od tegoż pisma. Wskazał następnie, że nie otrzymał żadnej odpowiedzi co do pkt 2 swojego wniosku. W jego ocenie świadczy o tym, że został przez Sąd zwolniony z opłaty od zażalenia. Niezrozumiałe jest w ocenie skarżącego dlaczego został z jednej strony zwolniony od poniesienia kosztów w wysokości 100 zł, a z drugiej strony odmawia się mu zwolnienia od kosztów sięgających ponad 30.000 zł.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie podlega oddaleniu.
Mając na uwadze argumentację strony skarżącej wyjaśnić na wstępie należy, że zgodnie z art. 261 p.p.s.a. od sprzeciwów i zażaleń wnoszonych w sprawie pomocy nie pobiera się opłat sądowych.
Powyższy przepis stanowi wyraz realizacji prawa strony do ubiegania się o przyznanie prawa pomocy. Prawo pomocy, zwane również prawem ubogich, jest gwarancją tego, że z prawa do sądu będą mogły korzystać także osoby nieposiadające dostatecznych środków finansowych. Ustawodawca chcąc zapewnić takim podmiotom możliwość ubiegania się o przyznanie prawa pomocy postanowił, że każdy środek zaskarżenia od orzeczeń referendarza sądowego lub zażalenia od postanowienia sądu, wydanych w tym przedmiocie wolny jest od opłat.
Oznacza to, że zażalenie strony z 18 marca 2016 r. na postanowienie WSA we Wrocławiu z 22 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 1617/15, odmawiające przyznania prawa pomocy było na podstawie art. 261 p.p.s.a. zwolnione od opłat sądowych. Warto podkreślić, że zwolnienie, o którym mowa w art. 161 p.p.s.a. następuje z mocy prawa, co oznacza, że Sąd I instancji nie musiał wydawać odrębnego rozstrzygnięcia potwierdzającego taki stan rzeczy. W konsekwencji wniosek strony zawarty w pkt 2 zażalenia z 18 marca 2016 r., w którym skarżący zwracał się o zwolnienie od wpisu od wniesionego zażalenia w przedmiocie prawa pomocy, był zbyteczny.
Jednocześnie wyjaśnić należy skarżącemu, że okoliczność niepobrania opłaty sądowej od wniesionego przez niego zażalenia nie przekłada się w żaden sposób na ocenę wydaną przez Sąd pierwszej instancji w przedmiocie wniosku strony o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 22 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 1617/15.
Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu z 18 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 1617/15, zasadnie rozpoznał kolejny wniosek strony z uwzględnieniem treści art. 165 p.p.s.a., który stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Lektura zaskarżonego postanowienia prowadzi do wniosku, że WSA prawidłowo uwzględnił wymienioną regulację, wskazując, że ponowne rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację strony. Zasadnie przy tym wskazał, że strona nie przedstawiła żadnych nowych okoliczności uzasadniających odstąpienie od wydanej w zakresie prawa pomocy oceny. Skarżący zresztą w żaden sposób nie kontestował we wniesionym zażaleniu powyższej okoliczności.
Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.