Uzasadnienie
1. Zaskarżonym postanowieniem z 29 kwietnia 2013 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1008/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi M. A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 26 października 2012 r. nr... w przedmiocie podatku od towarów i usług odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
2. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że podatniczka w skardze na decyzję zawarła wniosek o "wstrzymanie ewentualnej egzekucji". Wniosek nie zawierał uzasadnienia. WSA wskazał, że rozstrzygnięcie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji jest możliwe w oparciu o argumentację strony, jak i ocenę materiału dowodowego sprawy, jednak ciężar dowodu w kwestii wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji leży po stronie wnioskującego. Sąd ten odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, bowiem strona nie uprawdopodobniła wystąpienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji.
3. W zażaleniu na to postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W jej ocenie WSA naruszył art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) poprzez uznanie, że w sprawie nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, jak i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków oraz naruszenie art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. przez brak rzeczywistego uzasadnienia postanowienia.
Zdaniem podatniczki wniesiona przez nią skarga jest zasadna, z tego względu przymusowa egzekucja byłaby bezzasadna, a ponadto prowadziłaby do utraty płynności finansowej jej firmy, co oznacza, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, jak i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków – bankructwa firmy i utraty zaufania przez kontrahentów firmy. Skarżąca wskazała też na naruszenie przez organy podatkowe obu instancji zasady neutralności podatkowej. Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do tych kwestii, przez co naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
4. Wniesienie skargi do sądu ze względu na treść art. 61 § 1 p.p.s.a. nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Jak wynika z tego przepisu, przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Sąd administracyjny wydając orzeczenie w omawianym przedmiocie, powinien swoje rozstrzygnięcie oprzeć zarówno o wniosek strony, jak i materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy i ocenić, czy występują wymienione przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Jednakże uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa na stronie skarżącej (vide postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 474/04 oraz z 31 sierpnia 2004 r., sygn. akt FZ 267/04). Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy bowiem do strony postępowania, która powinna mieć świadomość, że uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (vide postanowienie NSA z 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07, niepubl.).
Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość nastąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd rozpatrując wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji powinien uwzględnić nie tylko treść samego wniosku, ale także mieć na uwadze całe akta sprawy w rozumieniu art. 133 p.p.s.a. Wskazuje na to również sam art. 61 § 3 p.p.s.a., który w zdaniu pierwszym stanowi, że po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Oznacza to, że sąd może udzielić ochrony tymczasowej zawsze, gdy wskazane we wniosku niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków rzeczywiście zachodzi, a nie tylko, gdy strona udowodni to we wniosku.
Niemniej, skoro sąd nie ma w tym względzie kompetencji do działania z urzędu, to wniosek powinien wskazywać przynajmniej jedną przesłankę wstrzymania wykonania decyzji popartą argumentacją, która uprawdopodobni możliwość jej zajścia. Dopiero gdy argumentacja ta okaże się niewystarczająca, sąd może wywieść zajście wskazywanej przesłanki z akt sprawy.
5. Odnosząc powyższe rozważania do realiów niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżąca w ogóle nie powołała się na przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a., nie przedstawiła też żadnej argumentacji, z której przesłanki te mogłyby wynikać. Skoro nie wiadomo, jakiego niebezpieczeństwa spodziewała się skarżąca, to brak jest też możliwości doszukiwania się uzasadnienia jej obaw w aktach sprawy. Słusznie zatem Sąd pierwszej instancji przyjął, że strona nie uprawdopodobniła zajścia wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanek.
Dopiero w zażaleniu na postanowienie WSA skarżąca wskazała na przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., jednak na tym etapie trudno uznać to za skuteczne. Nie wiadomo zresztą, na jakiej podstawie skarżąca opiera swoją obawę bankructwa firmy czy utraty zaufania kontrahentów – nie przedstawiła w tym względzie żadnej konkretnej argumentacji czy też materiałów źródłowych, z których wynikałyby podstawy do takiego twierdzenia. Z tego względu subiektywne obawy skarżącej nie mogą stanowić podstawy wstrzymania zaskarżonej decyzji. Samo przekonanie skarżącej co do niesłuszności zapadłych w jej sprawie rozstrzygnięć organów podatkowych również nie spełnia powoływanych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji.
- 6. Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez nieodniesienie się do tych kwestii w uzasadnieniu. Na tym etapie bowiem Sąd pierwszej instancji nie rozstrzygał jeszcze meritum sprawy, a więc nie mógł ocenić zasadności skargi, a nadto nie mógł odnieść się do ewentualnego bankructwa firmy skarżącej, skoro na okoliczność tę skarżąca we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji w ogóle nie wskazywała.
- 7. Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.