Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 14 listopada 2016 r., sygn. akt I FZ 345/16

Uzasadnienie

1. Postanowienie Sądu pierwszej instancji

T. K. (dalej: Strona) wniosła zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 sierpnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 1619/15. Postanowieniem tym Sąd odmówił jej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 18 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 1619/15.

1. 2. Stan sprawy przedstawiony przez Sąd pierwszej instancji
2. 2.1. Odpis wyroku z dnia 18 lutego 2016 r. o podanej wyżej sygnaturze, wydanego w trybie uproszczonym, został doręczony Stronie w dniu 29 lutego 2016 r. W treści pisma przewodniego, jakie znajdowało się w tej samej przesyłce sądowej co doręczony odpis wyroku, zawarto pouczenie, że pisemne uzasadnienie doręczanego wyroku może zostać sporządzone na wniosek zgłoszony w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu, oraz, iż wniosek złożony po tym terminie jest bezskuteczny.
3. 2.2. W dniu 14 marca 2016 r. (data stempla pocztowego) Strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 18 lutego 2016 r., występując jednocześnie o sporządzenie tego uzasadnienia, jak również domagając się ustanowienia adwokata.

Zasadność wniosku Strona uzasadniała trudną sytuacją materialną, losową oraz stanem zdrowia własnego (stan po operacji w okresie od 5 marca 2014 r. do 2 września 2014 r.) oraz męża (operacja w dniu 14 listopada 2014 r.).

Wyznaczony dla Strony pełnomocnik z urzędu, uzupełniając wniosek o przywrócenie terminu, wskazał, że w chwili otrzymania odpisu wyroku Strona znajdowała się w bardzo trudnej sytuacji życiowej i zdrowotnej z uwagi na przebytą operację. Z tych przyczyn, potrzebowała więcej czasu na sporządzenie wniosku. Ponadto, ze względu na stan zdrowia i konieczność opieki nad obłożnie chorym mężem Strona nie mogła wysłać pisma, gdyż w jej miejscu zamieszkania nie ma urzędu pocztowego. Wysłanie przesyłki powierzyła innej osobie, która jednak nie uczyniła tego w dniu przekazania przesyłki. O opóźnieniu w jej wysłaniu Strona dowiedziała się dopiero po przesłaniu jej pisma Sądu z dnia 19 lipca 2016 r.

Dodatkowo, w uzupełnieniu ww. wniosku nadesłano dokumentację lekarską z lat 2004, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014 r. oraz za lipiec i listopad 2015 r. (te ostatnie badania dotyczyły odpowiednio: usg tarczycy oraz badania BAC).

3. Uzasadnienie postanowienia Sądu pierwszej instancji

W motywach rozstrzygnięcia, Sąd wskazał, że: - Strona przedłożyła dokumentację medyczną, z której nie wynikały okoliczności mogące stanowić przeszkodę dla terminowego dokonania ww. czynności procesowej; - dokumentacja dotyczyła w istocie okresu poprzedzającego 2015 r., zaś powoływane przez Stronę operacje dotyczyły 2014 r.; - wątpliwy był zatem związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy dolegliwościami zdrowotnymi a uchybieniem terminowi; - dokumenty potwierdzające stan zdrowia Strony oraz jej męża dotyczyć powinny okresu, który dawał podstawę do przyjęcia, iż dolegliwości te mogły rzutować na uchybienie czynnościom procesowym; - nie było dostatecznych podstaw do przyjęcia, aby to istotnie stan zdrowia był przyczyną uniemożliwiającą osobiste złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku; - tym samym nie można było przyjąć, iż w ogóle zaistniały przesłanki do powierzenia dokonania objętej wnioskiem czynności innej osobie.

1. 4. Zażalenie
2. 4.1. Strona zaskarżyła postanowienie Sądu pierwszej instancji w całości, wnosząc o jego zmianę i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia tytułem nieopłaconej pomocy prawnej.
3. 4.2. Sądowi pierwszej instancji zarzuciła naruszenie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.).
4. 4.3. W uzasadnieniu zażalenia zwróciła uwagę, że: - Sąd niewłaściwe ocenił okoliczności przykładając nadmierną uwagę różnicom czasowym między przebytym leczeniem szpitalnym Strony i jej męża, a datą uchybienia terminowi; - nie rozważył również, iż proces leczenia nie kończy się na opuszczeniu szpitala; - Skarżąca jest przewlekle chora, ponadto opiekuje się chorym mężem; - urząd pocztowy znajduje się w odległej miejscowości, dlatego też wysłanie przesyłki powierzono innej osobie.
5. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
6. 5.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż wniesiony środek zaskarżenia nie dostarczył argumentacji podważającej prawidłowość stanowiska Sądu pierwszej instancji.
7. 5.2. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Ponadto - w myśl art. 87 P.p.s.a. - pismo z takim wnioskiem należy wnieść w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z takim wnioskiem należy dokonać czynności sądowej, której niedokonano w terminie.

Z przywołanych regulacji wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i skorzystanie z niej nie jest możliwe, gdy strona postępowania dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Innymi słowy, przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.

Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, że związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy dolegliwościami zdrowotnymi Strony oraz jej męża a uchybieniem terminowi był wysoce wątpliwy. Skarżąca uprawdopodabniając brak winy odwołała się do licznych problemów zdrowotnych. Z akt sprawy wynika, że Strona oraz jej mąż przeszli zabiegi operacyjne. Ona sama cierpi na schorzenia kręgosłupa oraz nadczynność tarczycy. Stan zdrowia Strony nie był kwestionowany przez Sąd pierwszej instancji i nie podważa go również Naczelny Sąd Administracyjny. Rzecz jednak w tym, że powoływane przez Stronę choroby mają charakter przewlekły a Strona nie wykazała, aby w terminie otwartym do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia, nasiliły się objawy w stopniu uniemożliwiającym jego wniesienie. Nie przedstawiono faktów, ani dokumentów, wskazujących, że w tym okresie wystąpiły nagłe, nieoczekiwane dolegliwości, stanowiące przeszkodę do terminowego złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.

Nietrafne były motywy zażalenia wskazujące na pominięcie przez Sąd pierwszej instancji okoliczności, że proces leczenia nie kończy się na opuszczeniu szpitala. W istocie Sąd ten nie rozważał procesu leczenia Strony i jej męża. Jednak nie miało to żadnego znaczenia. To wnioskująca o przywrócenie terminu powinna uprawdopodobnić brak swojej winy. Zatem to na niej spoczywał obowiązek przedstawienia okoliczności, które uniemożliwiły jej dokonanie określonej czynności prawnej. W sytuacji zatem, jak w niniejszej sprawie, Strona odwoływała się do swych chorób, powinna wykazać, dlaczego właśnie w terminie do dnia 7 marca 2016 r., schorzenia te uniemożliwiły jej wysłanie wniosku. Sam fakt zdiagnozowanych chorób był tutaj niewystarczający. Przyjmując inaczej należałoby uznać, że przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności jest zawsze zasadne, gdy wnioskujący ma problemy zdrowotne. Z taka tezą nie sposób się z oczywistych względów zgodzić.

Strona twierdziła również, że w związku z problemami zdrowotnymi powierzyła osobie trzeciej nadanie w urzędzie pocztowym wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, czego ta jednak nie uczyniła. Strona nieuprawdopodobniła natomiast, aby stan jej zdrowia uniemożliwił bezpośrednie wysłanie wniosku.

W takiej sytuacji stwierdzić należało, że skoro Strona nie dochowała w sprawie staranności, jakiej należałoby wymagać od podmiotu należycie dbającego o swoje interesy, zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił jej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.

1. 5.3. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając zażalenie nie orzekał w zakresie wniosku o zwrot wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu. Wynagrodzenie dla takiego pełnomocnika za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 § 1 P.p.s.a.) przyznawane jest w wojewódzkim sądzie administracyjnym w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 P.p.s.a. Tym samym, przedmiotowy wniosek będzie przedmiotem rozpoznania w Sądzie pierwszej instancji po zwróceniu akt.

1. 5.4. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ab initio w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.