Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Rz 81/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił A. M. wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia 19 i 21 listopada 2013 r. w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej strony, jako byłego członka zarządu spółki z o.o., za zaległości podatkowe tej spółki odpowiednio - w podatku od towarów i usług za czerwiec 2007 r. oraz w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007 r.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji podał, że we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji organu podatkowego wydanych w powyższym zakresie strona wskazała, że jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę, uzyskując zarobki w kwocie 1.600 zł. Jej mąż P. G. zatrudniony jest na 1/8 etatu z racji warunków zdrowotnych i uzyskuje z tego tytułu kwotę 400 zł brutto. Małżonkowie wspólnie wychowują trzyletniego syna. Skarżąca na zasadzie ustawowej wspólności małżeńskiej posiada dom, w którym mieszka razem z mężem i dzieckiem oraz dwa samochody, których wartość nie przekracza łącznie 10.000 zł. Podała, że nie posiada żadnych oszczędności, ani innych składników majątkowych, poza przeciętnym wyposażeniem domu, w którym mieszka. Zdaniem skarżącej, prowadzenie działań egzekucyjnych względem niej spowoduje nieodwracalne i tragiczne skutki dla niej i jej rodziny. Skarżąca zostanie pozbawiona bowiem środków do życia, a ponadto działania organów egzekucyjnych mogą skutkować pozbawieniem jej możliwości funkcjonowania, dojazdu do pracy, a co najgorsze – miejsca zamieszkania dla całej rodziny, w tym trzyletniego syna.
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji, gdyż podane przez stronę argumenty – przemawiające w jej mniemaniu za zasadnością wniosku – nie wyczerpują ustawowych przesłanek przedmiotowej instytucji. Sąd podkreślił, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwości finansowe dla zobowiązanego. Nie jest to jednak sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Ponadto Sąd podniósł, że obowiązek o charakterze pieniężnym, a takiego dotyczy niniejsza sprawa, ma z natury odwracalny charakter. Oznacza to, że w razie jego zrealizowania, a następnie uwzględnienia skargi, objęta zaskarżoną decyzją kwota pieniężna będzie podlegała zwrotowi.
W zażaleniu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona wniosła o jego zmianę i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie tego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto strona wniosła o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania sądowego i zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie:
- - art. 61 § 3 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), polegające na braku zbadania i nieuwzględnieniu, że w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a w konsekwencji na bezpodstawnej odmowie wstrzymania jej wykonania,
- - art. 61 § 3 P.p.s.a., przez błędną wykładnię i dowolne uznanie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do wstrzymania wykonania przedmiotowej decyzji, co stało się podstawą do odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji,
- - art. 61 § 3 P.p.s.a., polegające na przyjęciu, że w zaistniałym stanie faktycznym nie zachodzą przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, natomiast wykonanie tej decyzji grozi wyrządzeniem skarżącej znacznej szkody i spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków,
- - art. 63 § 3 P.p.s.a., przez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że w stanie faktycznym opisanym przez skarżącą we wniosku o wstrzymanie wykonania przedmiotowej decyzji, brak jest podstaw do przyjęcia, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków,
- - art. 133 § 1 w związku z art. 166 P.p.s.a. przez dokonanie oceny treści dołączonego do skargi wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji i zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego w sposób dowolny, przekraczający granice swobodnej interpretacji, co skutkowało wadliwymi ustaleniami faktycznymi,
- - art. 141 § 4 w związku z art. 166 P.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie i odstąpienie w uzasadnieniu postanowienia od podania zasadniczych motywów decyzji Sądu pierwszej instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, zgodzić się bowiem należy ze stroną skarżącą co do tego, że z uzasadnienia rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie wynika, aby wniosek strony o wstrzymanie wykonania kwestionowanej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej został zbadany i oceniony w sposób wystarczająco wnikliwy i rzetelny, w kontekście przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a.
Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia sprowadza się de facto do rozważań natury teoretycznej. Argumentując swoje stanowisko w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji w zasadzie w żaden sposób nie odniósł się do okoliczności faktycznych przywołanych przez stronę we wniosku, przemawiających – zdaniem tejże strony – za zasadnością wstrzymania wykonania kwestionowanych decyzji. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia ogranicza się do przytoczenia poglądów prezentowanych w orzecznictwie sądów administracyjnych i sformułowania ogólnych tez w zakresie wykładni art. 61 § 3 P.p.s.a., w oderwaniu od stanu faktycznego niniejszej sprawy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie to nie spełnia zatem wymogów określonych w art. 141 § 4 P.p.s.a. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że Sąd pierwszej instancji rozpoznając przedmiotowy wniosek dysponował nie tylko oświadczeniami strony zawartymi w tymże wniosku w zakresie przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, ale był w stanie je częściowo zweryfikować w oparciu o znajdujące się w aktach sprawy dokumenty źródłowe, dotyczące sytuacji majątkowej i rodzinnej strony, nadesłane do wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże do dokumentacji tej i wynikających z niej okoliczności Sąd ten również w ogóle się w uzasadnieniu kwestionowanego postanowienia nie odniósł.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. postanowił uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, który zobowiązany będzie do dokonania - w oparciu o całokształt akt tej sprawy - wnikliwej i rzetelnej oceny wskazanych we wniosku strony konkretnych okoliczności faktycznych pod kątem określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a. przesłanek wstrzymania wykonania aktu lub czynności, z uwzględnieniem wysokości należności objętych kwestionowanymi decyzjami organu podatkowego.