Uzasadnienie
1. Postanowieniem z dnia 20 czerwca 2012 r., sygn. akt I SA/Bd 458/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił przyznania prawa pomocy R. P. w sprawie jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B.
2. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, skarżący nie udowodnił, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie pełnych kosztów postępowania. Za taką oceną kondycji finansowej wnioskującego przemawiała wysokość dochodów skarżącego oraz jego małżonki – 700 zł miesięcznie z tytułu wynajmu pawilonu oraz dochód z prowadzonej działalności 448.305,21 zł w 2011r.
Według Sądu, na ocenę sytuacji finansowej wnioskodawcy, w kontekście możliwości przyznania prawa pomocy, nie mogła pozytywnie wpłynąć podniesiona w sprzeciwie okoliczność, że skarżący zobowiązany jest regulować wymagalne zobowiązania publicznoprawne oraz, że bez wątpienia ponosi koszty utrzymania siebie i rodziny. Sama konieczność wygospodarowania z bieżących wydatków środków na pokrycie kosztów wszczętego postępowania nie może przesądzać o przyjęciu przez Skarb Państwa obowiązku ich ponoszenia.
Sąd wskazał również, że wnioskodawca posiada ponadto samochód osobowy oraz akcje o wartości 35.647 zł i udziały w spółkach o łącznej wartości 70.000 zł.
- 3. W zażaleniu na powyższe postanowienie, sporządzonym przez pełnomocnika skarżącego, wniesiono o jego zmianę i przyznanie skarżącemu prawa pomocy. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) (dalej: u.p.p.s.a.) poprzez nie przyznanie skarżącemu prawa pomocy, pomimo tego, że wykazał, iż nie posiada dostatecznych środków na ich uiszczenie.
- 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W zażaleniu zarzucono naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 246 § 2 u.p.p.s.a. Zarzut ten nie mógł zostać uwzględniony. Zwrócić bowiem należy uwagę, że przepis ten wskazuje na przesłanki przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy wnioskującym jest osoba prawna, a także inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej. W akt sprawy wynika, że wnioskującym jest osoba fizyczna domagająca się zwolnienia od kosztów sądowych, zatem właściwym w sprawie przepisem jest art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. Na tą też regulację wskazywał Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym orzeczeniu.
Niezależnie od przywołania w zażaleniu niewłaściwego przepisu należy stwierdzić, że i argumentacja zażalenia nie zasługiwała na uwzględnienie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji właściwie ocenił sytuację majątkową wnioskującego w kontekście jego możliwości uiszczenia wpisu od wniesionej skargi. Podnoszony w zażaleniu fakt, że skarżący ponosi znaczne wydatki związane z utrzymaniem siebie i rodziny i zobowiązany jest regulować wymagalne zobowiązania publicznoprawne, nie może przesądzać o automatycznym zwolnieniu skarżącego z kosztów sądowych. Regułą bowiem jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie – tak stanowi art. 199 u.p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od tej zasady. Instytucja ta znana również pod nazwą "prawo ubogich" zapewnia osobie znajdującej się w trudnych warunkach materialnych możliwość dochodzenia swoich praw przed sądem mimo braku środków finansowych koniecznych do poniesienia kosztów sądowych.
Z akt sprawy wynika, że wnioskujący wraz z małżonką osiąga dochód 700 zł miesięcznie z tytułu wynajmu pawilonu oraz w 2011 r. uzyskał dochód z prowadzonej działalności 448.305,21; posiada ponadto samochód osobowy oraz akcje o wartości 35.647 zł i udziały w spółkach o łącznej wartości 70.000 zł. Mając na uwadze te okoliczności nie sposób uznać wnioskującego o przyznanie prawa pomocy za osobę ubogą. Na przedstawione stanowisko nie miał wpływu fakt, korzystania w sprawie przez skarżącego z fachowego pełnomocnika. Wbrew twierdzeniu autora zażalenia, z zaskarżonego orzeczenia nie wynika również aby Sąd pierwszej instancji taką okoliczność brał pod uwagę.
Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 u.p.p.s.a. postanowił jak w sentencji