Uzasadnienie
- 1. Wyrokiem z dnia 25 maja 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę P. G. (dalej: Strona lub Skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 27 stycznia 2016 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące luty, marzec oraz od maja do grudnia 2006 r.
- 2. Skarżący od powyższego wyroku wniósł skargę kasacyjną.
- 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2016 r., sygn. akt I SA/Op 83/16, odrzucił skargę kasacyjną Strony.
W motywach rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że: - w świetle art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.) skarga kasacyjna, aby mogła uzyskać dalszy bieg powinna zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy; - na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 4 sierpnia 2016 r. wezwano Stronę do usunięcia tego braku formalnego skargi kasacyjnej; - odpis wezwania doręczono pełnomocnikowi Strony; - w terminie uzupełnienia wskazanego braku formalnego, tj. do 16 sierpnia 2016 r., nie zastosowano się do wezwania; - tym samym zachodziły podstawy do odrzucenia skargi kasacyjnej stosownie do art. 178 P.p.s.a.
- 4. Na powyższe postanowienie Strona wniosła zażalenie, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz rozpoznania zażalenia na rozprawie.
Sądowi pierwszej instancji zarzuciła naruszenie art. 178 w związku z art. 176 P.p.s.a. przez odrzucenie skargi kasacyjnej, bez wezwania do usunięcia jej braków formalnych, w sytuacji, gdy z podstaw kasacji wynikała treść żądania Strony, czym naruszono art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 78 Konstytucji RP, a także zasadę ochrony zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nią prawa, wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP.
- 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
- 5.1. Zażalenie jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw podlegało oddaleniu.
- 5.2. Zgodnie z art. 197 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje zażalenie na posiedzeniu niejawnym. Uwzględniając zatem dyspozycję tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł uczynić zadość wnioskowi Strony i rozpoznać sprawę objętą zażaleniem na rozprawie.
- 5.3. Według art. 176 § 1 P.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać: - oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części; - przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie; - wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Ponadto skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy o czym stanowi art. 176 § 2 P.p.s.a. W sytuacji, gdy skarga kasacyjna nie spełnia wymagań przewidzianych w art. 176, innych niż przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, przewodniczący wzywa stronę do usunięcia braków w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi (art. 177a P.p.s.a.).
- 5.4. W realiach sprawy skarga kasacyjna (karty 148-167) nie zawierała wniosku o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy. Okoliczność ta jest bezsporna; tak przyjął Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu i nie kwestionuje tego również Strona. W zażaleniu Skarżący wprost stwierdził, że "przez przeoczenie nie złożył wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie ani oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy".
Z akt sprawy wynika, odmiennie niż podnosi Strona, że została ona wezwana do usunięcia braku formalnego skargi kasacyjnej poprzez "złożenie wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo złożenie oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy (art. 176 § 2 P.p.s.a.)" (karta 172). Wezwanie to doręczono skutecznie pełnomocnikowi Strony w dniu 9 sierpnia 2016 r., o czym świadczy znajdujące się w aktach potwierdzenie odbioru (karta 173). Na dokumencie tym w sposób jednoznaczny wskazano co znajduje się w doręczanej przesyłce, a mianowicie: "wezw. o wpis od skargi kasacyjnej + wezw. do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej".
Skarżący zatem, jak wskazują na to przywołane dokumenty, został wezwany o uzupełnienie braku skargi kasacyjnej przez złożenie wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy. Kwitując odbiór przesyłki nie odnotowano, aby nie zawierała ona tego wszystkiego, co wymieniono w jej opisie.
W przedstawionych okolicznościach bezzasadny był więc zarzut zażalenia. Bazował on na wadliwym założeniu, że w sprawie Skarżący nie został wzywany do usunięcia braku formalnego w postaci nadesłania wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o jej zrzeczeniu się. Akta sprawy, co też słusznie przyjął Sąd pierwszej instancji, wskazują inaczej niż to próbował zobrazować Skarżący.
Nie sposób było podzielić argumentacji Skarżącego co do oczywistości jego żądania w zakresie posiedzenia na którym sprawa miała zostać rozpoznana. Choć bezsporne jest, że takiego wniosku w skardze kasacyjnej nie było, to próżno nawet szukać wyrażonej w tym zakresie intencji Skarżącego. Nie można na pewno wywodzić jej z zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów, jak to próbuje motywować Strona. Umieszczenie w skardze kasacyjnej wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się jej, stanowi niezależny, od przytoczenia podstaw kasacyjnym, wymóg formalny takiego środka zaskarżenia. Strona musi zatem wypowiedzieć się w tym zakresie.
5.5. Wadliwe było również stanowisko Strony co do niekonstytucyjności art. 178 w związku z art. 176 P.p.s.a. Nietrafnie oparto je na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt SK 22/11, którym uznano niekonstytucyjność art. 180 w związku z art. 178 i art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, 1101 i 1529) w zakresie, w jakim przewiduje odrzucenie, bez wezwania do usunięcia braków, skargi kasacyjnej niespełniającej wymogu zamieszczenia w niej wniosku o uchylenie lub zmianę orzeczenia wraz z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Wyrok ten odnosił się do sytuacji, w której odrzucono skargę kasacyjną bez uprzedniego wezwania do usunięcia jej braku formalnego. Wprost stwierdzono w nim, że " [...] samo odrzucenie zawierającej braki skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministarcyjnym jest dopuszczalne, niemniej jednak - wobec dotkliwych skutków procesowych – powinno zostać poprzedzone wezwaniem do usunięcia owych braków w wyznaczonym przez sąd terminie". W rozpoznawanej zaś sprawie, Skarżący, jak to już napisano, był wezwany o uzupełnienie wskazanego wyżej braku formalnego skargi kasacyjnej.
Podobnie nietrafne były argumenty Strony co do naruszenia w sprawie prawa dostępu do sądu. Skarżący miał zagwarantowane prawo do uruchomienia postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w zakresie kontroli wyroku Sądu pierwszej instancji. W tym celu jego pełnomocnik powinien sporządzić skargę kasacyjną zgodną z wymogami przewidzianymi w art. 176 P.p.s.a. W przypadku zaś niedopełnienia niektórych z wymagań z tego przepisu, powinien uzupełnić skargę kasacyjną w wyznaczonym na to terminie. Odrzucenie w tym wypadku przez Sąd pierwszej instancji skargi kasacyjnej nie może być utożsamiane z odebraniem Skarżącemu prawa do sądu. To bowiem wyłącznie wadliwa czynność procesowa pełnomocnika Strony w zakresie sporządzenia skargi kasacyjnej, a następnie brak jego reakcji na wezwanie o uzupełnienie tej skargi doprowadził do niekorzystnego dla Strony rozstrzygnięcia.
Z uwagi na powyższe prawidłowo Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę kasacyjną po myśli art. 178 P.p.s.a. Przepis ten jednoznacznie wskazuje, że wojewódzki sąd administracyjny odrzuca skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.
- 5.6. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ab initio w związku z art. 197 § 1 i § 2 oraz art. 198 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.