Uzasadnienie
Postanowieniem z 14 grudnia 2009r., sygn. akt I SA/Wr 1363/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił G. K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych.
We wniosku z 4 grudnia 2009 r. skarżący podał, że osiąga niskie zarobki (ok. 1.600 zł brutto miesięcznie z umowy o pracę), spłaca dwa kredyty, których miesięczna rata łącznie wynosi 350 zł. Ponadto wnioskodawca wskazał, że mieszka z rodzicami i dokłada się do miesięcznego utrzymania w wysokości 500 zł. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie i nie posiada żadnego majątku.
Sąd pierwszej instancji uznał, że sytuacja finansowa skarżącego nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Sąd przyjął, że skoro jedynymi wydatkami skarżącego są te, związane z bieżącymi potrzebami i utrzymaniem (wg oświadczenia skarżącego ok. 500zł miesięcznie), to przy wynagrodzeniu w kwocie ok. 1600 zł netto (wg zaświadczenia o zarobkach z 3 sierpnia 2009r. znajdującego się w aktach sprawy) skarżącemu pozostaje kwota ok. 1100zł, z której to kwoty możliwe jest opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie oraz w sprawie I SA/Wr 1364/08, w której również złożony został wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie.
Jednocześnie Sąd zauważył, że z wyciągów z konta bankowego skarżącego wynika, że nie reguluje on sam rat zaciągniętych kredytów – spłaca je bowiem R. K. W zażaleniu skarżący wniósł o zmianę opisanego wyżej postanowienia Sądu pierwszej instancji i przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie.
Argumentując powyższe strona podnosiła, że – wbrew twierdzeniom Sądu pierwszej instancji – po podliczeniu miesięcznych kosztów utrzymania nie pozostaje jej do dyspozycji kwota w wysokości 1100 zł. Skarżący częściowo opłaca czynsz i inne opłaty związane z lokalem rodziców (ok. 500 zł), a nadto partycypuje w kosztach zakupu żywności, sam kupuje odzież, środki czystości, w miarę potrzeby leki itp. Ponadto skarżący podniósł, że z pismem z 17 grudnia 2009r. nadesłał szereg dokumentów mających potwierdzać jego sytuację majątkową i rodzinną, a zatem nie jest zasadne twierdzenie Sądu, jakoby skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku swojego utrzymania.
Dodatkowo skarżący wskazał, że w sprawach I SA/Wr 1365/08 - 1371/08 przyznano mu prawo pomocy, dlatego – celem realizacji zasady podobieństwa rozstrzygnięć w podobnych przypadkach i budowania zaufania obywateli do państwa – Sąd powinien zwolnić skarżącego z kosztów sądowych także w tej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie – wobec braku uzasadnionych podstaw – podlega oddaleniu.
Na wstępie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Stosownie do przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy podkreślić, iż prawo pomocy stanowi instytucję wyjątkową. Zasadą jest bowiem ponoszenie przez strony kosztów postępowania sądowoadministracyjnego (art. 199 P.p.s.a.).
W świetle powyższych uwag należy przyjąć, że postanowienie Sądu pierwszej instancji w pełni odpowiada przepisom prawa. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadne jest stwierdzenie Sądu pierwszej instancji, że skarżący nie wykazał jakoby jego sytuacja majątkowa uzasadniała przyznanie mu prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu analizując status finansowy skarżącego pod kątem przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. miał do dyspozycji dane zawarte w formularzu PPF oraz złożone przy piśmie procesowym z 3 sierpnia 2009r. dokumenty źródłowe. Należy przy tym zaznaczyć, że dane wynikające z tychże dokumentów pokrywają się z danymi zawartymi w dokumentacji nadesłanej przez stronę przy piśmie z 17 grudnia 2009r., a więc już po wydaniu przez Sąd pierwszej instancji postanowienia w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że z danych tych jasno wynika, że uiszczenie przez skarżącego kosztów sądowych w łącznej kwocie 636 zł (536 zł w niniejszej sprawie i 100 zł w sprawie I SA/Wr 1364/08) nie przekracza jego możliwości finansowych. Skarżący jest w stanie ponieść koszty wpisów sądowych od skarg kasacyjnych w obu sprawach bez czynienia specjalnych oszczędności w tym celu. Z akt sprawy wynika, że skarżący utrzymuje się z wynagrodzenia z tytułu umowy o pracę w kwocie ok. 1600 zł miesięcznie, z czego ok. 500 zł pochłaniają koszty utrzymania.
Należy zauważyć, że taką właśnie kwotę kosztów utrzymania (500 zł) podał skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy i tę kwotę Sąd pierwszej instancji uwzględnił oceniając jego sytuację majątkową. Dopiero w zażaleniu uzupełniono, że do tej kwoty dochodzą jeszcze inne bieżące wydatki, nie wskazano jednak nawet przybliżonej kwoty tych wydatków. W tym miejscu trzeba jednakże zaznaczyć, że Naczelny Sąd Administracyjny dokonując oceny prawidłowości rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji czyni to przy uwzględnieniu danych, jakimi dysponował ten Sąd w momencie orzekania. W tym kontekście należy przyjąć, że WSA we Wrocławiu zasadnie stwierdził, że uiszczenie wpisów sądowych od skarg kasacyjnych w obu sprawach nie będzie dla skarżącego takim obciążeniem, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Sąd pierwszej instancji trafnie zauważył przy tym, że spłaty kredytów – wbrew twierdzeniom skarżącego – dokonuje R. K., co wynika z przedłożonego wyciągu z rachunku bankowego.
Podkreślić również należy, że okoliczność przyznania skarżącemu prawa pomocy przez sąd wojewódzki w innych sprawach, nie może sama w sobie stanowić argumentu uzasadniającego podobne rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Nie do przyjęcia byłaby bowiem sytuacja, gdyby sąd rozpoznający sprawę dla zachowania jednolitej linii orzeczniczej rozstrzygał nie na podstawie akt tej sprawy, a jedynie w oparciu o stanowisko wyrażone w podobnej sprawie przez inny skład orzekający. Trzeba mieć na uwadze, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpatruje sprawę pod kątem zarzutów zażalenia w oparciu o akta jednej konkretnej sprawy i ocenia pod względem zgodności z prawem jedynie zaskarżone postanowienie.
W tym stanie rzeczy za trafne uznać należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, zgodnie z którym skarżący nie wykazał, iż zasługuje na dofinansowanie ze strony Skarbu Państwa, a taki charakter ma w istocie instytucja prawa pomocy. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o treść art. 185 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.