Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 2409/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania, zaskarżonej przez K. M., decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 25 czerwca 2015 r.
W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżąca, mimo spoczywającego na stronie obowiązku uprawdopodobnienia, iż w jej sytuacji zachodzą, wymienione w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej powoływana również jako "P.p.s.a."), okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, nie uzasadniła należycie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Nie podała również popartych stosownymi dokumentami informacji, dotyczących jej sytuacji majątkowej.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca, wnosząc o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji organów pierwszej i drugiej instancji, wyjaśniła, że brak odpowiedniej argumentacji wniosku złożonego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, był spowodowany brakiem reprezentacji prawnej. Podała, że połowa jej dochodu została zajęta przez Urząd Skarbowy. Obecnie spłaca kredyt za mieszkanie oraz ponosi wydatki związane z wychowaniem i kształceniem dzieci. Wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje dla niej i jej trójki dzieci szkodę, która w przyszłości nie będzie mogła być naprawiona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że unormowana w art. 61 § 3 P.p.s.a. instytucja wstrzymania przez sąd wykonania zaskarżonej decyzji lub postanowienia ma charakter uznaniowy, stąd Naczelny Sąd Administracyjny – dokonując kontroli instancyjnej – nie może odnosić się do merytorycznej strony rozstrzygnięcia, bowiem wkraczałby wówczas w zakres władzy dyskrecjonalnej przyznanej mocą przepisów ustawy sądowi rozpoznającemu wniosek.
Z powyższych względów kontrola instancyjna dotyczyć może w tym wypadku jedynie proceduralnej strony postępowania wpadkowego. Zaznaczyć także należy, że podmiotem inicjującym postępowanie w przedmiocie przyznania środka ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym była skarżąca i to na niej ciążył – z mocy art. 61 § 3 P.p.s.a. – obowiązek wykazania, że w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające wstrzymanie zaskarżonego postanowienia. Rzeczą sądu jest badanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają lub nie przemawiają za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Sąd nie może bowiem zastępować strony w poszukiwaniu racji przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu (tak post. NSA z 16 grudnia 2009 r., sygn. akt II FZ 489/09, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Analiza uzasadnienia wniosku doprowadziła Sąd pierwszej instancji do słusznej konstatacji, że wniosek ten nie został prawidłowo uzasadniony, tj. przede wszystkim nie wskazano w nim w sposób pełny i wyczerpujący okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie środka ochrony tymczasowej.
W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek oraz zwracano uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy. Dla przykładu, w postanowieniu z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 661/14 (publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), NSA stwierdził, że obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia.
Jednocześnie brak uzasadnienia takiego wniosku nie jest brakiem, którego uzupełnienia winien żądać sąd. Sąd musi bowiem dysponować wiarygodnie wykazanymi faktami, które pozwolą mu na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która – co należy podkreślić – stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 P.p.s.a.
Odnosząc powyższe rozważania na stan rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że sam fakt istnienia obowiązku wykonania aktu administracyjnego nie może stanowić podstawy uzasadniającej pozytywne rozpatrzenie wniosku o wstrzymanie wykonalności. Aby wniosek mógł być uwzględniony, strona musi wskazać konkretne zagrożenia płynące z wykonania orzeczenia. To w interesie skarżącej leży takie sformułowanie wniosku, by był on precyzyjny i dotyczył konkretnych zagrożeń. Również w jej interesie jest poparcie tychże twierdzeń stosownymi dokumentami; sąd musi mieć wiedzę o okolicznościach uzasadniających wstrzymanie wykonania postanowienia oraz mieć możliwość zweryfikowania tejże wiedzy. Uprawdopodobnienie okoliczności nie oznacza gołosłownego stwierdzenia przez podmiot na nią się powołujący, że okoliczność ta istnieje. Tymczasem w złożonym przez siebie wniosku, dołączonym do skargi, skarżąca nie wskazała ani nie udokumentowała w dostateczny sposób okoliczności, które mogłyby spowodować możliwość wyrządzenia po jej stronie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.
Powyższej oceny nie mogą zmienić argumenty podnoszone dopiero na etapie zażalenia, bowiem NSA nie rozpatruje ponownie wniosku o wstrzymanie wykonania, a bada legalność postanowienia Sądu pierwszej instancji. Należy również nadmienić, że argument potrzeby spłaty kredytu zaciągniętego na kupno mieszkania, przedstawiany przez skarżącą, nie mógłby przesądzić o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Jak wynika z wyjaśnień skarżącej, zawarła ona umowę kupna mieszkania w dniu 27 października 2015 r., natomiast z akt sprawy wynika, że decyzję Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji w sprawie orzeczenia o solidarnej ze spółką odpowiedzialności podatkowej, otrzymała w lipcu 2015 r. W dniu 28 lipca 2015 r. wystosowała skargę na powyższą decyzję do WSA w Warszawie. Skarżąca zawierając umowę kupna mieszkania wiedziała o istnieniu decyzji pociągającej ją do odpowiedzialności, a zatem powinna sobie zdawać sprawę, że może dojść do egzekucji należności pieniężnych.
Nie sposób w związku z tym podważać zaskarżone postanowienie w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji z tego powodu, że Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił w nim okoliczności, które strona przedstawia dopiero na etapie postępowania zażaleniowego (por. np. post. NSA z dnia 27 lipca 2005 r., II FZ 450/05, niepubl.).
Zatem w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie ocenił Wojewódzki Sąd Administracyjny, że w rozpatrywanym przypadku przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a., nie zostały spełnione.
Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.