Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 6 lipca 2010 r., sygn. akt VIII SA/Wa 811/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego przez ten Sąd 10 marca 2010 r. oddalającego skargę S. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 18 września 2009 r. nr... w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2006 r. i zwrócił uiszczoną z tego tytułu opłatę kancelaryjną.
Sąd ten podkreślił, że na ogłoszeniu wyroku obecny był sam skarżący, jak również jego profesjonalny pełnomocnik - radca prawny. Pismem z 25 czerwca 2010 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wraz z wnioskiem o jego sporządzenie. W uzasadnieniu wniosku podatnik wskazał, iż pełnomocnik zaniechał złożenia tego wniosku, on sam zaś pouczenie o możliwości i terminie jego wniesienia otrzymał dopiero, gdy udał się do sądu 21 czerwca 2010 r. Niezłożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wynikało z okoliczności niezależnych od niego i przez niego niezawinionych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił przywrócenia terminu, który upłynął 17 marca 2010 r., bowiem w jego ocenie podatnik nie uprawdopodobnił braku winy w jego uchybieniu. Obecność fachowego pełnomocnika na ogłoszeniu wyroku była powodem braku pouczenia skarżącego o sposobie i terminie zaskarżenia orzeczenia. WSA wskazał, że skarżący niezadowolony z rozstrzygnięcia Sądu mógł zapytać swojego pełnomocnika o sposób zaskarżenia niekorzystnego dla niego wyroku i za pośrednictwem pełnomocnika lub osobiście złożyć wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zaniechanie przez pełnomocnika złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie może być uznane za przyczynę niezawinioną przez skarżącego lub inną przyczynę uniemożliwiającą złożenie wniosku przez skarżącego, jak również przyczynę uzasadniającą przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej.
W zażaleniu na to postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Uzasadniając zażalenie, skarżący argumentował jak we wniosku o przywrócenie terminu. Jego zdaniem dochował on należytej staranności, ustanawiając pełnomocnika w sprawie, jak również wykazał ponadprzeciętną dbałość o interesy przez osobiste stawiennictwo w sądzie 21 czerwca 2010 r. pomimo udzielonego pełnomocnictwa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.).
Pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest zatem brak winy strony w jego uchybieniu. Brak winy wiąże się w takiej sytuacji z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (vide wyrok NSA z 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, Mon. Praw. 2003, nr 8, s. 340). Jedynie gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy (vide postanowienie NSA z 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/03, Mon. Praw. 2002, nr 23, s. 1059).
Należy podkreślić, jak prawidłowo przyjął Sąd pierwszej instancji, że pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich – w tym przypadku pełnomocnika – upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności (vide wyrok NSA z 12 kwietnia 2002 r., sygn. akt I SA/Gd 1676/99, POP 2002, z. 12, poz. 148).
Za działania i zaniechania pełnomocnika w zakresie powierzonych mu czynności procesowych odpowiedzialność ponosi strona. Okoliczności podnoszone przez skarżącego w niniejszej sprawie nie mogą zatem stanowić o braku winy strony, bowiem w tym przypadku za zaniechanie pełnomocnika w dopełnieniu konkretnej czynności procesowej odpowiedzialność ponosi skarżący. Złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę w postępowaniu sądowoadministracyjnym co do zasady nie jest obligatoryjne, ale jest warunkiem koniecznym wniesienia skargi kasacyjnej. Pełnomocnik winien zatem złożyć wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku lub wskazać stronie na taką konieczność, jeżeli jego mandant wyraził chęć zaskarżenia niekorzystnego dla siebie wyroku. Co prawda nie wszystkie wyroki sądów administracyjnych oddalające skargi na działania organów administracji publicznej są zaskarżane skargą kasacyjną, ale możliwość taka nie jest ani dla pełnomocnika ani dla strony okolicznością nie do przewidzenia.
Nie jest to również okoliczność nie do przezwyciężenia, bowiem porozumienie co do przebiegu współpracy na poszczególnych etapach sprawy nie wymaga ani od strony, ani od pełnomocnika szczególnego wysiłku.
Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.