Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 29 października 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 274/07, odmówił przyznania prawa pomocy K. spółce z o.o. w E. w sprawie jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia 27 marca 2007 r. o nr [...].
W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że skarżąca spółka złożyła wniosek na urzędowym formularzu, podając, iż wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 50.000 zł, nie posiada kont bankowych, za ostatni rok nie sporządziła bilansu wartości środków trwałych, a od 2004 r. zawiesiła swą działalność gospodarczą i z uwagi na prowadzone przez Prokuraturę postępowanie przeciwko niej nie może podjąć działalności.
Ponadto w odpowiedzi na wezwanie Sądu I instancji, do przedłożenia odpowiednich oświadczeń i dokumentów źródłowych, strona pismem z dnia 15 października 2007r. podała, że umowa spółki nie przewidywała dopłat przez wspólników, oraz, że K. nie wystąpiła z wnioskiem o upadłość, ani nie została rozwiązana. Wskazała również, że nie składała sprawozdań finansowych ze względu na przejęcie wszystkich jej dokumentów przez Urząd Kontroli Skarbowej i Prokuraturę Okręgową, w związku z prowadzonym przez te organy postępowaniem. Dodatkowo składający oświadczenie w imieniu Spółki M. K. ponownie podniósł, że od 2004r. przebywał na zwolnieniu lekarskim po przebytym zawale serca.
WSA kolejno wskazał na art. 246 § 2 pkt 1, art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) (dalej: u.p.p.s.a.) podkreślając, że przesłanki przyznania prawa pomocy wskazane w tym pierwszym przepisie nie zostały spełnione. Stwierdził, że pomimo wezwania strony do dostarczenia niezbędnej dokumentacji, powoływane we wniosku Spółki okoliczności dotyczące jej sytuacji finansowej i stanu majątkowego nie zostały należycie udokumentowane i uprawdopodobnione. Sąd I instancji podniósł, że oświadczenie strony z dnia 15 października 2007 r. jest lakoniczne wobec czego dokonanie oceny stanu rzeczywistego i obecnych możliwości płatniczych strony, było niemożliwe. Końcowo zaznaczył, że obowiązek wykazania podstaw faktycznych do przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie, zaś poszukiwanie dowodów w celu ustalenia rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawcy nie jest zadaniem Sądu.
W zażaleniu na powyższe postanowienie strona wniosła o jego uchylenie. Uzasadniając wniosek podkreśliła, że Sąd I instancji nie uwzględnił żadnych jej wyjaśnień oraz sytuacji finansowej. Wskazała, że WSA wydał postanowienie automatycznie bez zbadania sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 245 § 1 u.p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 2 pkt 1 u.p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.
Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 u.p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 2 u.p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności.
Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 u.p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, finansowej wnoszącego. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, sąd administracyjny może na podstawie art. 255 u.p.p.s.a. wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów.
Z możliwości tej skorzystał Sąd I instancji wzywając skarżącą o przedłożenie; -oświadczenia, czy z umowy spółki wynikał obowiązek dokonywania przez wspólników dopłat w celu jej dokapitalizowania, bądź czy umowa spółki była w tym celu zmieniana, - dokumentu potwierdzającego "zawieszenie" działalności, -oświadczenia czy spółka wystąpiła z wnioskiem o ogłoszenie upadłości, - oświadczenia czy spółka została rozwiązana (np. z przyczyn przewidzianych w umowie spółki, na podstawie uchwały wspólników, poprzez ogłoszenie upadłości spółki, bądź z innych przyczyn przewidzianych prawem), - sprawozdań finansowych (bilansu, rachunku zysków i strat, informacja dodatkowa) za lata 2002 - 2006, - sprawozdań z działalności zarządu za lata 2003 - 2006, - zeznań podatkowych CIT-8 za lata 2003 - 2006, - oświadczenia, czy w stosunku do spółki prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, pod rygorem możliwości odmowy przyznania prawa pomocy.
Skarżąca na wezwanie Sądu podała, że umowa spółki nie przewidywała dopłat przez wspólników, oraz, że K. nie wystąpiła z wnioskiem o upadłość, ani nie została rozwiązana. Podała również, że nie składała sprawozdań finansowych ze względu na przejęcie wszystkich jej dokumentów przez Urząd Kontroli Skarbowej i Prokuraturę Okręgową, w związku z prowadzonym przez te organy postępowaniem. Dodatkowo składający oświadczenie w imieniu Spółki M. K. ponownie podniósł, że od 2004r. przebywał na zwolnieniu lekarskim po przebytym zawale serca.
Wobec powyższego, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo Sąd I instancji uznał, że skarżąca nie wykazała, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Stwierdzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że strona okoliczności podanych w złożonym oświadczeniu nie uprawdopodobniła żadnym dowodem, nie przedłożyła też wskazanych w wezwaniu sprawozdań z działalności zarządu i zeznań podatkowych oraz pominęła w odpowiedzi oświadczenie co do postępowania egzekucyjnego, należało uznać za słuszne. Tym samym ze względu na niepełne ustosunkowanie się do wezwania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2007 r. Sąd ten nie miał możliwości oceny rzeczywistego stanu majątkowego i obecnych możliwości płatniczych. Zaś twierdzenia żalącego wskazujące na nieuwzględnienie jego wyjaśnień są niezasadne.
Sąd I instancji prawidłowo wskazał w uzasadnieniu swego orzeczenia, że poszukiwanie dowodów w celu ustalenia rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawcy nie jest zadaniem Sądu. Również wskazywane przez wspólnika okoliczności osobiste nie mają znaczenia w kwestii przyznania prawa pomocy spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, bowiem zgodnie z art. 151 § 4 ustawy z 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.) wspólnicy nie odpowiadają za zobowiązania spółki. Podmiotem, którego stan finansowy i majątkowy jest oceniany w niniejszej sprawie jest spółka.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia, stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 2 u.p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.