Uzasadnienie
Postanowieniem z 5 lipca 2010 r., sygn. akt I SAB/Go 10/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim umorzył postępowanie w sprawie ze skargi S. B. na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w Z. w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie podatku od towarów i usług za luty 2005 r. (pkt 1) oraz zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego w kwocie 100 zł (pkt 2).
W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że wnioskiem z 25 lutego 2010 r. skarżąca wystąpiła do Dyrektora Izby Skarbowej o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty 2005 r. Postępowanie wznowieniowe zostało wszczęte. Następnie strona wniosła ponaglenie, które Minister Finansów postanowieniem z 10 maja 2010 r. uznał za nieuzasadnione. Pismem z 28 maja 2010 r. strona wniosła do WSA skargę na bezczynność organu z uwagi na niezałatwienie sprawy w terminie.
W odpowiedzi na skargę organ podatkowy wniósł o jej oddalenie, względnie o umorzenie postępowania w sprawie, stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.), bowiem 15 czerwca 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej wydał decyzję kończącą postępowanie wznowieniowe w sprawie.
Sąd pierwszej instancji umorzył postępowanie ze skargi na bezczynność organu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Zdaniem WSA Dyrektor Izby Skarbowej - kończąc postępowanie wznowieniowe - uwzględnił skargę na bezczynność w ramach jego uprawnień autokontrolnych określonych w art. 54 § 3 p.p.s.a.
Jednocześnie WSA powołując się na uregulowanie z art. 201 § 1 p.p.s.a. uznał, że organ jest zobowiązany do zwrotu kosztów postępowania poniesionych przez skarżącą.
Dyrektor Izby Skarbowej zaskarżył postanowienie Sądu pierwszej instancji w zakresie kosztów postępowania (pkt 2 postanowienia). W zażaleniu organ zarzucił mu naruszenie art. 194 § 1 pkt 9 p.p.s.a. przez niewłaściwe jego zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu, że w sprawie ma zastosowanie art. 54 § 3 p.p.s.a., co skutkowało obciążeniem organu kosztami postępowania sądowoadministracyjnego. Jednocześnie organ wniósł o uchylenie punktu 2 postanowienia i orzeczenie o nieobciążaniu go kosztami postępowania.
Zdaniem organu wydanie decyzji z 15 czerwca 2010 r. w sprawie z wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną nie oznacza, że organ uwzględnił skargę podatnika w trybie autokontroli i tym samym przyznał, że pozostawał w bezczynności w tym zakresie. Organ nie rozważał możliwości uwzględnienia skargi podatnika, a fakt wydania decyzji 15 czerwca 2010 r. podyktowany był tym, że w piśmie z 26 kwietnia 2010 r. organ wskazał podatnikowi tę datę jako termin załatwienia sprawy. Wobec powyższego art. 201 § 1 p.p.s.a. w ocenie organu nie mógł mieć zastosowania, bowiem w niniejszej sprawie nie miała miejsca sytuacja określona w art. 54 § 3 p.p.s.a.
Dodatkowo organ wskazał, że w innej sprawie ze skargi na bezczynność w przedmiocie wznowienia postępowania, WSA w postanowieniu z 6 lipca 2010 r., sygn. akt I SAB/Go 3/10 nie zasądził zwrotu kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Przede wszystkim nie można uznać za słuszny zarzut niewłaściwego zastosowania art. 194 § 1 pkt 9 p.p.s.a., zgodnie z którym zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego, których przedmiotem jest zwrot kosztów postępowania, jeżeli strona nie wnosi skargi kasacyjnej. Przepis ten nie był bowiem stosowany przez Sąd pierwszej instancji, co więcej nie mógł być stosowany na etapie postępowania, na którym zapadło skarżone orzeczenie. Art. 194 § 1 pkt 9 p.p.s.a. stanowi realizację zasady dwuinstancyjności postępowania sądowoadministracyjnego, nadając stronom tego postępowania uprawnienie do złożenia zażalenia na postanowienie w konkretnym przedmiocie i jedynie od stron postępowania zależy, czy skorzystają z tego trybu weryfikacji orzeczeń pierwszoinstancyjnych.
Nie jest zasadny również postawiony w uzasadnieniu zażalenia zarzut naruszenia art. 201 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 tej ustawy.
Dyrektor Izby Skarbowej w zażaleniu jednoznacznie wskazał, że kwestionuje rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji zawarte w pkt 2 skarżonego postanowienia dotyczące zwrotu podatniczce kosztów postępowania, jednak argumentacja zaprezentowana w uzasadnieniu zażalenia stanowi próbę podważenia prawidłowości postanowienia Sądu pierwszej instancji w zakresie ustalonego przez ten Sąd stanu faktycznego i przyjętej podstawy prawnej umorzenia postępowania. Wywód autora zażalenia oscyluje de facto wokół punktu pierwszego zaskarżonego orzeczenia. Tymczasem w świetle art. 173 § 1 p.p.s.a. od wydanych przez wojewódzki sąd administracyjny wyroków lub postanowień kończących postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
W związku z tym argumentacja zażalenia odnosząca się do zastosowania art. 54 § 3 p.p.s.a. i przyjęcia przez Sąd pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie organ działał w trybie autokontroli, mogłaby uzasadniać skargę kasacyjną na postanowienie Sądu pierwszej instancji umarzające postępowanie, a więc kończące postępowanie w sprawie. Organ skargi takiej nie wniósł. Stosownie zaś do art. 168 § 3 p.p.s.a. jeżeli zaskarżono tylko część orzeczenia, staje się ono prawomocne w części pozostałej z upływem terminu do zaskarżenia, chyba że Naczelny Sąd Administracyjny może z urzędu rozpoznać sprawę także w tej części. W sytuacji zatem gdy zasadnicze rozstrzygnięcie WSA - dotyczące umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego (pkt 1 postanowienia) - stało się prawomocne wskutek upływu terminu do jego zaskarżenia w drodze skargi kasacyjnej, a jednocześnie brak jest możliwości rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu sprawy w tej części – co stanowiłoby zresztą obejście przepisów prawa dotyczących skargi kasacyjnej – Naczelny Sąd Administracyjny nie ma możliwości weryfikacji rozstrzygnięcia w zakresie umorzenia postępowania z uwagi na art. 170 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
W świetle powyższych rozważań nie można zgodzić się z Dyrektorem Izby Skarbowej, który jako okoliczność mającą podważyć rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów sądowych, powołał jedynie motywy - prawomocnego na dzień rozpoznawania zażalenia - rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej, z którymi się nie zgadzał. Postanowienie o zwrocie kosztów umorzonego postępowania na podstawie art. 201 § 1 p.p.s.a. było bowiem jedynie konsekwencją kwalifikacji prawnej przyczyny umorzenia postępowania, która w tym przypadku wiązała się z trybem autokontroli organu przewidzianym w art. 54 § 3 p.p.s.a.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowoadministracyjnego mogłoby być skutecznie kwestionowane np. w razie zasądzenia zwrotu kosztów w niewłaściwej kwocie lub w razie zasądzenia zwrotu kosztów stronie, która w ogóle nie ponosiła kosztów postępowania z uwagi na przyznane prawo pomocy.
Reasumując słusznie Sąd pierwszej instancji zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego na podstawie art. 201 § 1 p.p.s.a., skoro umorzył postępowanie z przyczyny określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a.
Nie jest adekwatne powoływanie się przez Dyrektora Izby Skarbowej na gruncie niniejszej sprawy na postanowienie WSA z 6 lipca 2010 r., sygn. akt I SAB/Go 3/10. W sprawie tej bowiem brak orzeczenia o zasądzeniu zwrotu kosztów postępowania wynikał bowiem z faktu, że strona skarżąca była zwolniona z kosztów postępowania w zakresie wpisu od skargi, nie poniosła zatem kosztów, co do których należałoby orzec zwrot.
Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia zażalenia, należało stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzec jak w sentencji.