Uzasadnienie
Zażalenie K. R. dotyczy postanowienia z dnia 29 lipca 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 978/15, w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "Ppsa", odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Z przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji stanu sprawy wynikało, że w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, iż nie jest w stanie uiścić wpisu w wysokości 3.666 zł, ani jakiejkolwiek innej opłaty sądowej. Skarżący podniósł, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza zbankrutowała, a on sam został bez środków do życia z 200.000 zł kredytu i postępowaniami sądowymi. Skarżący dodał, że musiał sprzedać cały swój majątek żeby spłacić chociażby cześć zobowiązań. Obecnie pozostaje na utrzymaniu rodziców – emerytów, z którymi mieszka. Ma problem ze znalezieniem pracy, nie posiada również oszczędności. Z kolei łączny dochód rodziców skarżącego z tytułu emerytur wynosi 4.039,37 zł brutto miesięcznie.
W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia informacji na temat swojego stanu majątkowego skarżący oświadczył, że działalność gospodarczą prowadził do marca 2015 r., by zakończyć wszystkie sprawy urzędowe. Jednak już od listopada 2014 r. nie zarobkował. Wskazał również, że rodzice odmówili mu przedstawienia dokumentów dotyczących ich sytuacji finansowej, ponieważ nie chcą by on angażował ich jeszcze bardziej w swoje sprawy. Skarżący ustalił jedynie, że miesięczne koszty utrzymania, w tym na opłaty za mieszkanie, media, jedzenie i leczenie wynoszą ok. 1.200 zł. Do pisma Skarżący załączył wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej z informacją o wykreśleniu z dniem 7 kwietnia 2015 r., zeznania podatkowe za 2013 i 2014 r., wyciągi z rachunków bankowych.
Wskazując na motywy nieuwzględnienia wniosku Sąd pierwszej instancji podkreślił, że w 2014 r. skarżący uzyskał przychód w wysokości 3.154.531,46 zł. Sąd zwrócił ponadto uwagę na dodatni bilans na koniec 2014 r. (dochód wyniósł 184.016,53 zł, zgodnie z PIT-36L). Sąd dodał, że skarżący nie przedstawił również bilansu oraz rachunku zysków i strat za 2014 r. na podstawie którego możliwe byłoby zweryfikowanie jego twierdzeń. Skarżący wyjaśnił jedynie, że nie jest w stanie przedstawić takich dokumentów gdyż nie rozliczył się z kancelarią księgową prowadzącą księgowość jego działalności gospodarczej.
Wątpliwości Sądu co do rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego wynikały również z analizy nadesłanych przez niego wyciągów/wydruków z rachunków bankowych. Skarżący twierdzi bowiem, że od listopada 2014 r. nie uzyskiwał dochodów, z kolei na jego rachunku obroty za okres od 1 lutego do 15 maja 2015 r. wyniosły 9.627,67 zł. Skarżący w tym okresie dokonywał również wpłat gotówkowych na rachunek, przykładowo: 23 marca 2015 r. wpłacił 1.000 zł, 27 marca 2015 r. – 800 zł, 13 kwietnia 2015 r. – 2.000 zł, 18 maja 2015 r. – 200 zł. Wpłata własna pojawia się również na drugim rachunku w dniu 26 maja 2015 r. w wysokości 170 zł. Na rachunku walutowym skarżący na dzień 26 maja 2015 r. posiadał środki w wysokości 50,74 EURO.
W związku z powyższym Sąd uznał, że deklarowany przez brak jakichkolwiek dochodów i źródeł zarobkowania oraz jakichkolwiek środków na pokrycie chociażby części należnego w sprawie wpisu sądowego pozostawał w sprzeczności z powyższymi ustaleniami. Skarżący co prawda złożył wyjaśnienia w tej kwestii twierdząc, że wpłaty jakie były dokonywane na jego konto pochodziły od rodziców, a były przeznaczone na spłatę kredytu, nie przedstawił jednak żadnych dokumentów potwierdzających te oświadczenia.
W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie uiścić kwoty 3666 zł tytułem wpisu należnego od skargi. Przedstawione informacje budziły bowiem wątpliwości, co do faktycznej sytuacji majątkowej, w której znajduje się skarżący.
Na powyższe orzeczenie skarżący złożył zażalenie, w którym wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie jest niezasadne.
Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zadaniem wnioskodawcy ubiegającego się o zwolnienie od kosztów sądowych jest zatem złożenie stosownych oświadczeń oraz poparcie ich dokumentami źródłowymi, które w sposób rzetelny, wiarygodny i kompleksowy zobrazuję jego sytuację rodzinną i materialną. Zgromadzenie stosownych dokumentów przysparza niekiedy pewnych trudności, gdyż wnioskodawca może mieć wątpliwości, jakie dane są najistotniejsze i niezbędne z punktu widzenia dokonania właściwej oceny jego sytuacji materialnej. Wówczas sąd, na podstawie art. 255 Ppsa, wzywa stronę w sposób skonkretyzowany do przedstawienia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, dotyczących jej stanu majątkowego.
Zatem dopiero po wezwaniu przez sąd do uzupełnienia złożonego wniosku o dodatkowe oświadczenia i dokumenty, strona musi liczyć się z tym, że ewentualne wątpliwości oraz braki w dokumentacji, mogą skutkować nieuwzględnieniem wniosku o przyznanie prawa pomocy.
W rozpoznawanej sprawie, oświadczenia skarżącego zostały uznane przez Sąd za nierzetelne oraz gołosłowne. W szczególności Sąd poddał pod wątpliwość twierdzenie o bankructwie skarżącego, czemu przeczył znaczny dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej na koniec 2014 r. Skarżący w zażaleniu konsekwentnie utrzymuje, że prowadzona przez niego działalność zbankrutowała. Nie jest jednak w stanie w żaden sposób tego udowodnić, tłumacząc się jedynie niemożnością uzyskania stosownej dokumentacji od kancelarii księgowej, z którą się nie rozliczył. Z tego też względu okoliczności, w których skarżący, uzyskujący dochody na poziomie 184.016,53 zł w 2014 r., nie jest w stanie (jak utrzymuje) uiścić w kwietniu 2015 r. wpisu w wysokości 3.666 zł pozostają niewyjaśnione. Nie jest bowiem wystarczające wyłącznie oświadczenie skarżącego, że wszystkie posiadane środki przeznaczył na spłatę wymagalnych zobowiązań.
Powyższa okoliczność w ocenie tut. Sądu była dostateczna dla uznania, że skarżący nie wykazał, iż należało przyznać mu prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. Faktem jest bowiem, że prowadził działalność gospodarczą znacznych rozmiarów by następnie, w niewyjaśnionych okolicznościach, stać się (jak twierdzi) osobą bez jakichkolwiek środków finansowych, będącą na utrzymaniu rodziców – emerytów.
Nie bez znaczenia pozostawał również fakt, że skarżący znajduje środki na spłatę ciążących na nim rat kredytowych utrzymując, iż pieniądze na ten cel uzyskuje od swoich rodziców. Równocześnie skarżący nie wskazał obiektywnych przesłanek stojących na przeszkodzie ku temu, aby w ten sam sposób uregulować ciążące na nim koszty sądowe. Wpis od skargi stanowi należność publicznoprawną, której uiszczenie jest obowiązkiem każdego kto inicjuje postępowanie sądowe. Stanowi o tym wprost art. 199 Ppsa, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi nie przewiduje natomiast wyjątku od tej zasady w sytuacji, gdy strona wskazuje, że nie jest w stanie uiścić wpisu, gdyż posiadane środki przeznacza na spłatę innych zobowiązań.
Z powyższych względów złożone zażalenie należało uznać za niezasadne. Sąd pierwszej instancji prawidłowo odniósł się do wniosku skarżącego, który to nie wykazał, że znajduje się w sytuacji usprawiedliwiającej przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa orzekł jak w sentencji.