Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 31 maja 2023 r., sygn. akt I FZ 46/23

Uzasadnienie

1. 1. Relacja ze stanu sprawy objętej zażaleniem
2. 1.1. Pismem z dnia 16 sierpnia 2022 r., złożonym drogą elektroniczną (ePUAP), C. sp. z o.o. w P. (dalej: Skarżąca) wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. z dnia 29 czerwca 2022 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu różnicy podatku od towarów i usług za wrzesień 2018 r.
3. 1.2. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 21 września 2022 r., pismem sądowym z dnia 22 września 2022 r., Skarżąca została wezwana do uzupełnienia - w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi - braku formalnego przez opatrzenie podpisem elektronicznym skargi z dnia 16 sierpnia 2022 r. dołączonej do pisma przewodniego w formie załącznika "[...]".

Wezwanie zostało doręczone Skarżącej w dniu 6 października 2022 r. (k. 85 akt sądowych). W tej sytuacji siedmiodniowy termin do wykonania wezwania upływał z dniem 13 października 2022 r. W tym czasie nie nastąpiło opatrzenie skargi podpisem elektronicznym.

1. 1.3. Pismem nadanym za pośrednictwem platformy ePUAP w dniu 17 października 2022 r. Skarżąca wniosła z "ostrożności procesowej o przywrócenie terminu w zakresie podpisania skargi".

Stwierdziła, że w dniu złożenia skargi za pośrednictwem systemu ePUAP doszło do złożenia stosownego oświadczenia woli co do złożenia podpisu pod treścią skargi, która była załącznikiem do formularza systemu ePUAP. Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożyła skargę opatrzoną podpisem zaufanym.

1.4. Postanowieniem z dnia 25 października 2022 r., sygn. akt I SA/Po 651/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 16 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej: P.p.s.a.) oddalił wniosek Skarżącej o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi.

Sąd stwierdził, że Skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności świadczących o niezawinionym uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Nie powołała się ona bowiem na wystąpienie jakichkolwiek niezależnych od niej okoliczności uniemożliwiających jej terminowe uzupełnienie braku formalnego skargi.

Odnośnie do kwestii obowiązku odrębnego opatrzenia podpisem elektronicznym skargi wnoszonej w formie załącznika do pisma ogólnego wysyłanego z wykorzystaniem platformy ePUAP, Sąd wyjaśnił, że zagadnienie to stanowiło przedmiot rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w uchwale z dnia 6 grudnia 2021 r., sygn. akt I FPS 2/21. W uchwale tej wyjaśniono, że skargę stanowiącą załącznik do formularza pisma ogólnego, podpisanego podpisem zaufanym, przesłanego przez platformę ePUAP, należy uznać za podpisaną jedynie wtedy, gdy została ona odrębnie podpisana podpisem kwalifikowanym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym.

1. 2. Zażalenie
2. 2.1. W zażaleniu z dnia 17 listopada 2022 r. na postanowienie Sądu o oddaleniu wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi w zakresie jej podpisania w formie elektronicznej, Skarżąca domagała się: - uchylenia tego postanowienia w całości, a tym samym uznania, że doszło do podpisania przekazanej skargi za pośrednictwem systemu ePUAP;
3. - zasądzenia na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych;
4. - ponownego skierowania sprawy do rozpatrzenia w składzie poszerzonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w celu ponownego wydania uchwały.
5. 2.2. Skarżąca zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie:
6. 1) art. 46 § 2a i § 2b w związku z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. przez niezasadne uznanie, że Skarżąca wysyłając [korespondencję] za pośrednictwem sytemu ePUAP jednocześnie nie podpisała załączników podpisem zaufanym, mimo że fakt ten jest potwierdzony w systemie ePUAP i [przez] plik xlm znajdujący się w tym systemie;
7. 2) art. 46 § 2a i § 2b w związku z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. przez wywodzenie nieuprawnionej normy prawnej nie wynikającej z przepisów prawa, że skarga i załączniki do niej muszą być podpisane z osobna, co by oznaczało wygenerowanie dwóch niezależnych plików xml potwierdzających podpis.
8. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
9. 3.1. Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
10. 3.2. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Ponadto - w myśl art. 87 P.p.s.a. - pismo z takim wnioskiem należy wnieść w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodabniając okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z takim wnioskiem należy dokonać czynności sądowej, której nie dokonano w terminie.
11. 3.3. Wnosząc o przywrócenie terminu (z tzw. ostrożności procesowej) do uzupełnienia braku skargi w zakresie jej elektronicznego podpisania Skarżąca w istocie nie przywołała przyczyny uchybienia terminu. Uważała bowiem, że w dniu złożenia skargi (16 sierpnia 2022 r.), która była załącznikiem do pisma przewodniego wniesionego z wykorzystaniem platformy ePUAP i opatrzonego stosownym podpisem elektronicznym, doszło również do skutecznego podpisania skargi w ten sam sposób i taką właśnie wolę dostatecznie wówczas wyraziła. W zażaleniu wywodziła dodatkowo, że pominięcie tej okoliczności na skutek braku odpowiednich kompetencji zawodowych w zakresie obsługi systemu ePUAP i podpisu zaufanego przez personel sądowy, sprawił wadliwe ustalenie stanu faktycznego.
12. 3.4. Wobec powyższego oraz treści zarzutów i wniosków objętych zażaleniem należało w pierwszej kolejności wypowiedzieć się co do wykładni przepisów, które w postępowaniu przed sądami administracyjnymi kształtują reguły podpisywania skarg. To one bowiem decydowały o wymogach prawnych stawianych skardze, a nie obszernie przedstawiane przez Skarżącą uwarunkowania, czy założenia wedle jakich zbudowany został system ePUAP i co temu przyświecało.

W tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, podzielił stanowisko zajęte w uchwale tego Sądu z dnia 6 grudnia 2021 r., sygn. akt I FPS 2/21, że "Zgodnie z art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 oraz art. 12b § 1 i art. 46 § 2a i 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.), skargę stanowiącą załącznik do formularza pisma ogólnego, podpisanego podpisem zaufanym, przesłanego przez platformę ePUAP, należy uznać za podpisaną jedynie wówczas, gdy została ona odrębnie podpisana podpisem kwalifikowanym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym.".

Nie wystąpiła tym samym przesłanka do uruchomienia wnioskowanej przez Skarżącą procedury zmierzającej do przedstawienia zagadnienia prawnego objętego ww. uchwałą do ponownego rozstrzygnięcia, na zasadach o których mowa w art. 269 § 1 i § 2 P.p.s.a.

Oznaczało to, że do wyrażenia dalszych ocen tak rozumiane przepisy proceduralne stanowiły miarodajny punkt odniesienia przesądzający o istnieniu braku formalnego skargi w zakresie jej podpisania.

3.5. W takim stanie rzeczy kwestia decydująca o wyniku tej sprawy sprowadzała się już wyłącznie do oceny istnienia zawinienia lub braku winy Skarżącej w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi (jej elektronicznego podpisania).

Sąd pierwszej instancji prawidłowo odnotował, że Skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności mających świadczyć o niezawinionym uchybieniu tego terminu. Jak już wzmiankowano przyjęła ona zapatrywanie, że skarga została właściwie podpisana i zasadniczo na wykazaniu zasadności swojego stanowiska poprzestała. W konsekwencji jednak przyjęcia tego wadliwego z prawnego punktu widzenia założenia, nie powoływała się na wystąpienie - w czasie całego biegu terminu nakreślonego wezwaniem z dnia 22 września 2022 r. - jakichkolwiek przeszkód do wykonania otrzymanego wezwania.

Innymi słowy, Skarżąca w ogóle nie wykazywała, aby miała problem z dokonaniem czynności polegającej na opatrzeniu w terminie do dnia 13 października 2022 r. skargi stosownym podpisem elektronicznym.

Skoro więc wniosek o przywrócenie terminu nie dostarczył informacji na temat występowania przeszkód do zastosowania się do treści wezwania, to tym samym nie sposób było uznać, aby istniał brak winy Skarżącej w uchybieniu terminu.

Argumentacja zażalenia na tym polu pozostawała bezprzedmiotowa, gdyż abstrahowała od przesłanek warunkujących zasadność wniosku o przywrócenie uchybionego terminu na rzecz dowiedzenia, że w gruncie rzeczy nie wystąpiły podstawy do żądania usunięcia braku formalnego skargi, gdyż ta w ocenie Skarżącej była podpisana we właściwy sposób.

1. 3.6. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

O kosztach nie orzekano z uwagi na brak podstaw prawnych do wydania tego rodzaju orzeczenia w ramach postępowania zażaleniowego.