Uzasadnienie
1. Zaskarżonym postanowieniem z 21 października 2013 r., sygn. akt I SA/Wr 792/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w sprawie ze skargi J. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 27 kwietnia 2012 r. nr... w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od kwietnia do października 2010 r. odmówił zmiany postanowienia tegoż Sądu z 1 października 2012 r. o odmowie przyznania prawa pomocy oraz odrzucił skargę.
2. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że postanowieniem z 1 października 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, a następnie postanowieniem z 8 lipca 2013 r. odmówił zmiany tego postanowienia z uwagi na brak nowych okoliczności uzasadniających taką zmianę. W piśmie z 8 września 2013 r. skarżący ponownie wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, wskazując, że jego sytuacja finansowa pozostaje bez zmian.
Wojewódzki Sąd Administracyjny ocenił ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy pod kątem art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) i stwierdził, że w sprawie tej nie zaszła wskazana w tym przepisie przesłanka zmiany okoliczności sprawy, która uzasadniałaby zmianę postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. Z uwagi zaś na nieopłacenie skargi po ponownym wezwaniu o uiszczenie wpisu WSA skargę odrzucił.
- 3. W zażaleniu na postanowienie w przedmiocie prawa pomocy skarżący wskazał, że jego sytuacja się pogarsza i wniósł o zwolnienie z kosztów sądowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
4. Słusznie bowiem Sąd pierwszej instancji przyjął na podstawie art. 165 p.p.s.a., że brak jest możliwości zmiany uprzednio wydanego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy. Zgodnie z treścią tego przepisu postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W świetle tej regulacji zmiana postanowienia wydanego w kwestii incydentalnej może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy nastąpiły zmiany okoliczności sprawy tak istotne, że tę zmianę uzasadniające. W art. 165 p.p.s.a. nie chodzi więc o jakąkolwiek zmianę okoliczności sprawy, a o taką zmianę, która w porównaniu ze stanem poprzednim, dawałaby sądowi możliwość zmiany czy uchylenia poprzedniego orzeczenia. Argumentując a contrario, z art. 165 p.p.s.a. wynika, że nie mogą być uchylane i zmieniane postanowienia niekończące postępowania, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne, jeśli brak jest zmiany okoliczności sprawy. Z przedstawionego wniosku nie wynika zaś, że w sprawie zaszły takie właśnie zmiany okoliczności w porównaniu z pierwotnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. W nowym wniosku strona powołuje bowiem podobne okoliczności co poprzednio. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznawał już zażalenie na postanowienie z 1 października 2012 r. o odmowie przyznania prawa pomocy, jak i na postanowienie z 8 lipca 2013 r. o odmowie zmiany tamtego postanowienia. W orzecznictwie i doktrynie przyjęto, że nie uniemożliwia to rozpoznania zażalenia na kolejne postanowienie o odmowie zmiany postanowienia niekończącego postępowania w sprawie (w tym przypadku postanowienia z 1 października 2012 r.), jednak aby działanie strony mogło okazać się skuteczne, nie wystarczy samo składanie niemal tej samej treści wniosków.
W świetle art. 243 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. postępowanie w przedmiocie prawa pomocy jest postępowaniem wnioskowym, podejmowanym na wniosek osoby, w której interesie jest wypełnienie przesłanek przyznania prawa ubogich. Zgodnie z tym przepisem prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Sąd administracyjny nie może się domyślać i samodzielnie dochodzić, na czym może polegać pogorszenie sytuacji skarżącego w oparciu jedynie o jego subiektywne spostrzeżenia. Skoro w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. ciężar dowodu spoczywa na stronie, która wnosi o przyznanie prawa pomocy, to brak przedłożenia stosownej dokumentacji przy zbyt ogólnikowej treści wniosku wiąże się w takiej sytuacji z ryzykiem strony, że prawo pomocy nie będzie jej przyznane i to strona decyduje, czy dołoży starań i wykaże wymaganą przesłankę czy nie. Składając ponowne wnioski skarżący nie podaje żadnych nowych informacji, które poszerzałyby obraz jego sytuacji majątkowej i finansowej w stosunku do pierwotnie złożonego wniosku, a które świadczyłyby o istotnej zmianie sytuacji. Z zażalenia również nie wynikają takie okoliczności. Nie zaistniała więc przesłanka zmiany orzeczenia wskazana w art. 165 p.p.s.a.
- 9. Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.