Uzasadnienie
- 1. Postanowieniem z dnia 26 września 2011 r., sygn. akt I SA/Go 526/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odmówił przyznania prawa pomocy S. M..
Sąd pierwszej instancji przywołując art. 245 § 3 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) (dalej: u.p.p.s.a.) dokonał analizy całego dotychczasowego przebiegu postępowania. W oparciu o nią uznał wniosek o przyznanie prawa pomocy za niezasługujący na uwzględnienie.
Sąd podkreślił, że skarżący nie przedstawił wszystkich wymaganych dokumentów, co oznaczało, iż nie wykonał w pełni wezwania Sądu, natomiast przedstawione informacje były niewystarczające do przyjęcia ponad wszelką wątpliwość, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym czy też częściowym było uzasadnione. W szczególności nie przedłożył wyciągów z posiadanych rachunków bankowych. Nie przedłożenie przez stronę wyciągów bankowych uniemożliwiało ocenę, czy skarżący rzeczywiście nie uzyskuje żadnych przychodów związanych z prowadzoną działalnością.
Skarżący oświadczył również, że będąc w posiadaniu 44 ha nieruchomości rolnej prowadzi gospodarstwo, które obecnie nie przynosi realnych dochodów. Jednak zobowiązany do przedłożenia zestawienia kosztów oraz zestawienia przychodów z działalności rolniczej, przedłożył zestawienie kosztów i przychodów z gospodarstwa rolnego za 2010, z którego wynika, że poniósł koszty w wysokości 195.515,59 zł oraz uzyskał przychody ze sprzedaży zbóż w wysokości 222.332,80 zł. Oznacza to, że z działalności rolniczej jednak dochód uzyskał.
Podkreślenia wymagało to, że skarżący prowadząc działalność gospodarczą finansuje na bieżąco jej koszty; dowodem czego są chociażby miesięczne deklaracje dla podatku od towarów i usług (VAT-7). Sąd za mało wiarygodne uznał oświadczenie strony, że aktualnie utrzymuje się z kredytu bankowego. Wskazał, że zasady doświadczenia życiowego wskazują, iż banki nie udzielają kredytów, pożyczek dla osób, które nie są w stanie wykazać możliwości ich spłaty, np. stałego źródła dochodu.
- 2. W zażaleniu na powyższe postanowienie wniesiono o jego uchylenie. Według żalącego, odwoływanie się przez Sąd do wyciągów bankowych było sprzeczne z faktem zajęcia rachunków bankowych przez komornika, gdyż wszystkie wpływy na rachunek skarżącego są zajmowane. Sąd nietrafnie odniósł się do specyfiki osiąganych przez skarżącego przychodów z gospodarstwa rolnego. Żalący wskazał przy tym, że uzyskiwane dochody wystarczają na życie na progu ubóstwa. Dowolne były zważania Sądu, że skarżący nie otrzymał kredytu.
- 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zażalenie skutecznie nie podważa oceny dokonanej przez Sąd pierwszej instancji. Prawidłowo, Sąd pierwszej instancji - po obszernym przedstawieniu podstaw prawnych związanych z instytucją prawa pomocy i przeanalizowaniu dostępnych w niniejszej sprawie danych - przyjął, że skarżący nie spełnił warunków przyznania tego prawa określonych w art. 246 § 1 u.p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tymczasem okoliczności, na których skarżący oparł swój wniosek o przyznanie prawa pomocy, zostały w większości jedynie opisane przez skarżącego, ale nie zostały w żaden sposób wykazane. Sąd pierwszej instancji zasadnie wytknął, że nie przedłożenie przez stronę wszystkich wyciągów bankowych uniemożliwiało ocenę, czy skarżący rzeczywiście nie uzyskuje żadnych przychodów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Prawidłowa była również uwaga Sądu co do uzyskiwania przez skarżącego dochodu z działalności rolniczej. Wskazywało na to przedłożone przez stronę zestawienie kosztów oraz przychodów z działalności rolniczej za 2010 r. Wbrew twierdzeniu żalącego, Sąd pierwszej instancji, nie wskazał aby strona nie uzyskała kredytu a wyraził stanowisko, że banki nie udzielają kredytów, pożyczek dla osób, które nie są w stanie wykazać ich spłaty. Z poglądem tym należy się zgodzić. Tym samym trudno odnieść twierdzenia skarżącego o jego sytuacji finansowej powoływane w celu skorzystania z tzw. prawa ubogich do faktu przyznanego mu kredytu. Aby bowiem uzyskać, a następnie spłacać kredyt, skarżący winien był uprzednio wykazać zdolność kredytową, czyli zdolność do terminowej spłaty zadłużenia wraz z towarzyszącymi mu kosztami dodatkowymi. Skoro konieczne było wykazanie odpowiedniego zabezpieczenia wierzytelności wobec banku, to trudno uznać, aby skarżący nie miał zabezpieczonych innych należności związanych z utrzymaniem rodziny czy z prowadzoną działalnością gospodarczą i rolną, w tym ewentualnych kosztów postępowania. W każdym razie tego nie wykazał.
Mając na uwadze powyższe zasługujące na aprobatę było stanowisko Sądu pierwszej instancji, zgodnie z którym wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a. Ponieważ ciężar wykazania wymogów ustawowych w tym zakresie – jak już wielokrotnie wskazano – leży po stronie wnioskodawcy, zasadnie odmówiono przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 u.p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.