Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2007 r., sygn. akt I SA/Rz 739/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. sp. j. w S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia 18 października 2006 r., nr [...], odmówił zmiany postanowienia z dnia 1 lutego 2007 r., (sygn. akt I SA/Rz 739/06), w przedmiocie prawa pomocy.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji wskazał, że rozpoznawany wniosek jest drugim wnioskiem w przedmiocie przyznania prawa pomocy, złożonym przez skarżącego w toku trwającego postępowania sądowoadministracyjnego. Na skutek poprzedniego wniosku w przedmiocie tego prawa zostało wydane postanowienie z dnia 1 lutego 2007 r., którym Sąd odmówił jego przyznania.
Sąd I instancji przywołał art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) (dalej; u.p.p.s.a.) stwierdzając, że dla oceny zasadności kolejnego wniosku w przedmiocie przyznania prawa pomocy, decydującym jest ocena zaistnienia "zmiany okoliczności sprawy". W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący nie wskazał istotnych zmian stanu majątkowego w porównaniu z sytuacją przedstawianą w poprzednim wniosku.
W zażaleniu na powyższe orzeczenie wniesiono o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów prawa, tj. art. 246 § 2 pkt 1, art. 255, art. 144 § 4 w zw. z art. 193 w zw. z art. 197 § 2 u.p.p.s.a.
Autor zażalenia podniósł, że fakt zabezpieczenia całego majątku Spółki powoduje, że Spółka nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów w tym postępowaniu, nie ma też widoków na uzyskanie tych środków w przyszłości. W jego ocenie Sąd dopuścił się naruszenia art. 255 u.p.p.s.a. bowiem pomimo tego, że stosowny wniosek złożył wspólnik, nie wezwał skarżącej o dodatkowe oświadczenie lub dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majatkowego, w szczególności za okres od lutego do grudnia 2007 r.
Zdaniem strony Sąd naruszył również przepisy o uzasadnianiu orzeczeń, bowiem przy założeniu, że skarżąca wnosi o przyznanie prawa pomocy polegającego na zwolnieniu od kosztów sądowych w całości, podstawa prawna rozstrzygnięcia winna opierać się na art. 246 § 2 pkt 1 u.p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W punkcie wyjścia niniejszej sprawy należałoby wskazać na art. 245 u.p.p.s.a. bowiem wskazuje on nie tylko na możliwy zakres przyznania prawa pomocy ale jest zarazem odpowiedzią na prawidłowość zarzutu żalącego wskazującego na wydanie zaskarżonego postanowienia z błędną podstawą prawną (czy jak to również ujął żalący przepisów o uzasadnieniu orzeczeń). Otóż zgodnie z art. 245 § 1 u.p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.).
Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Żalący podniósł, że podstawa prawna rozstrzygnięcia winna opierać się na przepisie, tj art. 246 § 2 pkt 1 u.p.p.s.a. Twierdzenie to jednak nie może się ostać bowiem przepis ten wskazuje przy spełnieniu jakich przesłanek może być przyznane osobie prawnej prawo pomocy w zakresie całkowitym. W sprawie zaś strona nie wnosiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) a o zwolnienie ją od kosztów sądowych.
Zatem jej wniosek - jak wynika z przywołanego wyżej przepisu, tj. art. 245 u.p.p.s.a. - sprowadzał się do przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym. Tym samym powołana argumentacja Sądu I jak i podstawa prawna (art. 246 § 2 pkt 2) w tym zakresie była słuszna.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego chybiony był również zarzut naruszenia art. 255 u.p.p.s.a. poprzez nie wezwanie strony o nadesłanie odpowiednich oświadczeń oraz dokumentów źródłowych. Należy wskazać, że Sąd I instancji nie dokonywał oceny sytuacji materialnej strony, co by mogło stanowić ewentualną podstawę do wezwania strony do nadesłania stosownych oświadczeń i dokumentów a badał czy w sprawie zaistniały nowe okoliczności warunkujące ewentualną zmianę rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Dlatego wobec nie wskazania tych nowych okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny był zmuszony - po myśli art. 165 u.p.p.s.a. - odmówić zmiany postanowienia. Odmowa ta, w ocenie tut. Sądu, była słuszna bowiem na wnioskodawcy spoczywa obowiązek przedstawiania wszelkich istotnych okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej, której analiza umożliwia rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy.
W niniejszej sprawie, strona po wydaniu przez Sąd I instancji postanowienia z dnia 1 lutego 2007 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy ponownie złożyła wniosek o przyznanie przedmiotowego prawa. Uzasadniając wniosek powołano się na te same okoliczności i argumenty, które były już przedmiotem oceny Sądu, a nie uległy zmianie. Wprawdzie przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - dopuszczają możliwość wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy w danej sprawie, zarówno przez osoby fizyczne, jak i prawne, jednakże odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy - przy rozpatrywaniu kolejnego wniosku - możliwa jest wyłącznie po zmianie istotnych okoliczności mających wpływ na tę ocenę. W niniejszej sprawie, spółka ubiegając się kolejny raz o przyznanie wspomnianego prawa, przytoczyła identyczne - jak wskazał Sąd I instancji - okoliczności. Stąd należało podzielić stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że strona nie wykazała, aby zostały spełnione przesłanki przyznania prawa pomocy, przewidziane w art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a.
Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.