Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 października 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił T. M. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Jak wynikało z oświadczeń wnioskodawcy oraz przedstawionych przez niego dokumentów wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą, z której dochód stanowi jedyne źródło utrzymania jego rodziny (żona oraz dwójka dzieci). Średni dochód miesięczny z działalności gospodarczej wynosi 5.950 zło, skarżący wraz z rodziną zamieszkuje w domu o powierzchni 135 m kw., ponadto jest właścicielem udziału w nieruchomości rolnej o powierzchni 3,5 h wynoszącego 12/72 oraz samochodu marki Ford Mondeo z 2004 r. Pieniądze w wysokości 30.000 zł zgromadzone na koncie bankowym stanowią środki obrotowe firmy, dochód z działalności gospodarczej w roku 2007 r. zamknął się kwotą 94.262 zł, zaś w roku 2008 - 64.819 zł. Jak wynikało z kolei z nadesłanych deklaracji VAT-7, w marcu 2009 r. z prowadzonej działalności skarżący osiągnął obrót w wysokości 157.269 zł, dokonując jednocześnie zakupu towarów na kwotę 113.306 zł, a nadwyżka podatku VAT do zwrotu na rachunek bankowy podatnika wynosiła 20.784 zł. Podobna sytuacja miała miejsce w kolejnych miesiącach.
Z nadesłanych dokumentów wynikało ponadto, że wnioskodawca spłaca kredyt hipoteczny denominowany we frankach szwajcarskich (do spłaty pozostała kwota 14.651 CHF), a na posiadanych przez wnioskodawcę kontach bankowych znajdują się środki pieniężne.
W motywach postanowienia Sąd I instancji zwrócił uwagę na cel instytucji prawa pomocy, która ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu, jednakże równocześnie prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. Sąd wskazał m.in., że nakłady czynione przez wnioskodawcę na zakup towarów w ramach prowadzonej przez niego działalności nie mieszczą się w zakresie koniecznego utrzymania siebie i rodziny (wyżywienie, zakup lekarstw, niezbędne opłaty) w związku z czym ich ponoszenie nie może stanowić decydującego argumentu za przyznaniem skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych. Ponadto Sąd I instancji zaznaczył, że w wydatkach nie mających charakteru bezwzględnie koniecznego strona wnioskująca obowiązana jest poczynić oszczędności, którą to możliwość według oceny Sądu Skarżący posiada.
W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik Skarżącego zarzucił Sądowi błędne przyjęcie, iż nakłady na zakup towaru nie mieszczą się w zakresie koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W uzasadnieniu podniósł, że jest przedsiębiorcą i wydatki czynione w związku z działalnością gospodarczą mają charakter konieczny, jako niezbędne do prawidłowego funkcjonowania przedsiębiorstwa będącego jedynym źródłem dochodów nie tylko Skarżącego, ale także całej jego rodziny. Wnioskodawca podkreślił, że relatywnie duże kwoty, jakimi obraca, nie są adekwatne do jego rzeczywistego poziomu życia, należą one bowiem do sfery działalności przedsiębiorstwa, a nie sfery budżetu rodzinnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej p. p. s. a., prawo pomocy może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów procesowych. Z takiego sformułowania wynika, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to strona ma przekonać Sąd, iż znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania.
Zdaniem tutejszego Sądu rozstrzygnięcie podjęte przez Sąd I instancji jest jak najbardziej słuszne. Przede wszystkimi zauważyć należy, że jak wynika z podanych przez samego skarżącego informacji, nie znajduje się on w niedostatku, skoro prowadzi dobrze prosperującą firmę, której aktualne obroty kształtują się na poziomie 50-150 tys. zł miesięcznie, jak również posiada środki na spłatę kredytów (w tym kredytu konsumpcyjnego na spłatę mebli w kwocie 1.200 zł). Nie zasługuje na uwzględnienie główny argument podnoszony przez wnioskodawcę w zażaleniu, zgodnie z którym Sąd winien odróżnić budżet domowy skarżącego od budżetu prowadzonego przez niego przedsiębiorstwa.
Skarżący prowadzi swą działalność gospodarczą jako osoba fizyczna, w związku z czym ponosi on odpowiedzialność osobistą, całym swoim majątkiem za wszelkie wynikające z działalności zobowiązania, w tym również publicznoprawne. Ponadto podkreślić należy, że skoro skarżący posiada środki na spłatę kredytów, to nie ma żadnych powodów ku temu, aby tego typu zobowiązania były uprzywilejowane w stosunku do zobowiązań względem Skarbu Państwa związanych z obowiązkiem poniesienia wymaganych prawem kosztów sądowych. Zwolnienie od opłat sądowych oznaczałoby prowadzenie postępowania na koszt Skarbu Państwa, a to może mieć miejsce jedynie w wyjątkowych sytuacjach.
Mając powyższe na uwadze na podstawie Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji postanowienia.