Uzasadnienie
Z przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji stanu sprawy wynika, że pismem z dnia 4 czerwca 2009 r. pełnomocnik Skarżącej złożył pismo, w którym wniósł o zwolnienie A. D. od uiszczania w całości kosztów sądowych.
W wykonaniu zarządzenia Referendarza Sądowego z dnia 22 czerwca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wezwał skarżącą, poprzez jej pełnomocnika, do wypełnienia załączonego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) w terminie 7 dni od dnia doręczenia, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
Powyższe wezwanie wraz z formularzem PPF doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 30 czerwca 2009 r.
Skarżąca wypełniony druk formularza PPF nadała w placówce pocztowej w dniu 08 lipca 2009 r., a więc z uchybieniem 7-dniowego terminu, który upłynął w dniu 07 lipca 2009 r.
W związku z powyższym Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2009 r. wniosku A. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych zarządził pozostawienie wniosku bez rozpoznania.
Powyższe zarządzenie pełnomocnik Skarżącej odebrał dnia 30 lipca 2009 r.
Następnie pismem z dnia 06 sierpnia 2009 r. nadanym w tym samym dniu w placówce pocztowej pełnomocnik Skarżącej wyjaśnił przyczynę uchybienia terminowi do złożenia wniosku PPF przez skarżącą. Nadmienił, iż było to spowodowane chorobą dziecka i pilną koniecznością przeprowadzenia konsultacji lekarskiej, co przypadło na ostatni dzień zakreślonego przez Sąd terminu, w którym skarżąca miała wysłać wypełniony formularz.
W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 14 sierpnia 2009 r. sekretariat Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy zwrócił się do pełnomocnika skarżącej o wyjaśnienie czy pismo z dnia 06 sierpnia 2006 r. Sąd ma potraktować jako wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu, czy też ma charakter sprzeciwu od zarządzenia referendarza.
Pismem z dnia 08 września 2009 r. pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, że pismo z dnia 06 sierpnia 2009 r. stanowi wniosek o przywrócenie Skarżącej terminu do złożenia wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu.
W odpowiedzi na wezwanie Sądu o przedstawienie dokumentów potwierdzających przyczynę przekroczenia przez Skarżącą zakreślonego terminu do złożenia wniosku o prawo pomocy, pełnomocnik skarżącej przedłożył kserokopię karty leczenia szpitalnego w okresie od 05 do 07 marca 2009r., kserokopię zaświadczenia lekarskiego z dnia 07 kwietnia 2009r. o przewlekłej chorobie córki skarżącej i objęciu jej stałą opieką lekarską oraz oświadczenie skarżącej z dnia 20 października 2009 r. o chorobie córki, konieczności korzystania z prywatnego gabinetu lekarskiego i ponoszonych kosztach leczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 16 listopada 2009 r. uznał, że wniosek strony nie zasługuje na uwzględnienie.
Jak wskazał Sąd, podstawową przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy w jego uchybieniu, a Strona nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy.
Sąd podniósł, że długotrwała choroba nie jest okolicznością uzasadniającą przywrócenie terminu, a za taką chorobę należałoby uznać stan córki strony skarżącej w świetle dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Przedstawione informacje nie pozwalają na stwierdzenie, że choroba córki strony skarżącej ma charakter nagły. W odróżnieniu od nagłej choroby, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, długotrwała niedyspozycja nie wyklucza dokonania konkretnej czynności procesowej przez pocztę osobiście lub przez domownika.
W ocenie Sądu przedstawione przez Stronę zaświadczenie lekarza z dnia 7 kwietnia 2009r. o stanie zdrowia córki, wypis z leczenia szpitalnego czy też pisemne oświadczenie skarżącej o konieczności sprawowania opieki nad córką nie stanowią potwierdzenia braku winy strony w uchybieniu terminu.
Pismem z dnia 4 grudnia 2009 r. Strona wniosła zażalenie na powyższe postanowienie sądu I instancji, w którym zarzuciła naruszenie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej – P.p.s.a.) oraz błędną i dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału, poprzez błędne przyjęcie, że Skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie jej prawa pomocy, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że Skarżąca ponosi winę za uchybienie temu terminowi, podczas gdy prawidłowa ocena twierdzeń Skarżącej odnośnie przyczyny przekroczenia terminu, w powiązaniu z treścią przedłożonych przez nią dokumentów, stanowi dostateczne uprawdopodobnienie braku winy w rozumieniu art. 86 § 1 P.p.s.a.
Zdaniem Strony należy uznać, że brak winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, nie może być oceniany w oderwaniu od ustawowego wymagania odnośnie treści wniosku wymagającego tylko uprawdopodobnienia.
Ponadto, jak wskazuje Strona, fakt, iż w B. znajduje się Urząd Pocztowy czynny całą dobę, nie jest miarodajny dla oceny możliwości zachowania terminu poprzez nadanie formularza listem poleconym przez Skarżącą zamieszkałą w Inowrocławiu, gdzie Urząd Pocztowy czynny jest tylko do godziny 18.
Mając na uwadze powyższe Strona wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie Stronie terminu do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie jej prawa pomocy w przedmiotowej sprawie poprzez zwolnienie jej w całości od kosztów sądowych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd I instancji. Ponadto Strona wniosła o przyznanie Skarżącej prawa pomocy poprzez zwolnienie jej w całości od kosztów w przedmiotowej sprawie, powołując się w tym zakresie na treść oświadczeń Skarżącej zawartych w formularzu PPF, złożonym przez nią do akt przedmiotowej sprawy w dniu 8 VII 2009 r. oraz wskazując, że treść tych oświadczeń pozostaje aktualna na obecnym etapie postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Jak wskazał sąd I instancji, zgodnie z art. 86 § P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 ustawy). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 ustawy). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie.
Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z oceną dokonaną przez sąd I instancji, zgodnie z którą fakt przewlekłej choroby córki Skarżącej nie stanowi wystarczającej podstawy do uznania, że Strona uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu do złożenia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wprawdzie rację ma Strona wskazując, że ustawodawca wymaga uprawdopodobnienia, a nie udowodnienia braku winy, jednakże nie oznacza to, że każda okoliczność powołana przez Stronę uprawdopodabnia brak winy w wystarczającym stopniu. Jakkolwiek konieczność dokonania nagłej konsultacji lekarskiej w dniu upływu terminu mogłaby stanowić okoliczność usprawiedliwiającą niedotrzymanie terminu, to jednak Strona nie przedstawiła żadnych dokumentów ani faktów mogących świadczyć o tym, że taka konsultacja rzeczywiście miała miejsce, a jedynie skoncentrowała się na wykazaniu, że córka jest przewlekle chora i wymaga korzystania z prywatnego gabinetu lekarskiego.
W świetle powyższego należy uznać, że Strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w świetle art. 254 § 1 P.p.s.a. rozpoznawanie wniosków o przyznanie prawa pomocy należy do wojewódzkiego sądu administracyjnego, w którym sprawa ma się toczyć lub już się toczy. W związku z tym tutejszy Sąd nie jest właściwy – poza drugoinstancyjną kontrolą sądowoadministracyjną – do samodzielnego rozpoznawania wniosku w tym zakresie w oparciu o wcześniej złożone przed sądem I instancji dokumenty.
W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.