Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 października 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek "P." Sp. z o.o. w Z. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi spółki na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 14 kwietnia 2009 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług.
W uzasadnieniu wskazanego postanowienia Sąd I instancji wskazał, że skarżąca nie wykazała, że zachodzą przesłanki do przyznania jej prawa pomocy w zakresie, o którym mowa w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.). Stwierdzono, że to strona powinna wykazać w sposób wystarczający, że jej sytuacja materialna i bytowa nie pozwala na poniesienie kosztów sądowych, czego spółka w przedmiotowej sprawie nie uczyniła. Zauważono, że nie może ostać się argument, zgodnie z którym w innych sprawach przyznano skarżącej prawo pomocy. Każda sprawa jest rozpoznawana indywidualnie w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w danej, konkretnej sprawie. W przedmiotowej sprawie strona nie dostarczyła dokumentów, które pozwoliłyby na dokonanie rzetelnej oceny jej stanu majątkowo - finansowego. Tymczasem przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne tylko wtedy, jeżeli podmiot wnioskujący o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób wyczerpujący informacje dotyczące swojej sytuacji materialnej.
To właśnie na stronie skarżącej ciążył obowiązek wykazania zasadności złożonego przez nią wniosku w kontekście ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Strona nie nadesłała stosownych dokumentów, nie wywiązując się tym samym z tego obowiązku. Nie załączono również odpowiednich dokumentów do sprzeciwu, a nadto strona nawet nie ustosunkowała się do tego, że odstąpiła od nadesłania stosownych dokumentów. Nie wskazała żadnych potencjalnych powodów, czy też trudności związanych ze skompletowaniem odpowiedniego materiału dowodowego.
Na powyższe postanowienie strona wniosła zażalenie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zwolnienie z kosztów sądowych. W treści uzasadnienia podniesiono, iż okoliczności wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy zostały udokumentowane "najbardziej wiarygodnym" dokumentem w postaci postanowienia Komornika Sądowego z dnia 8 grudnia 2006 r. o umorzeniu jako bezskutecznej prowadzonej przeciwko spółce egzekucji. Podano, iż działalność spółki została "zablokowana (...) przez przestępcze działania organów sądowych, prokuratorskich, policyjnych i skarbowych". Jednocześnie wskazano, iż spółka funkcjonuje wyłącznie dzięki celowym pożyczkom jednego z wierzycieli. Nadto strona zaznaczyła, iż w kilku sprawach prowadzonych przez WSA w Gliwicach, w tych samych okolicznościach i w oparciu o te same dowody, zwolniono spółkę z kosztów sądowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.).
Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 2 P.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Nadto w sytuacji, gdy Sąd korzysta z możliwości przewidzianej w art. 255 P.p.s.a. i wzywa do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów wnioskodawca obowiązany jest uczynić temu wezwaniu zadość. Sąd ma bowiem dopiero wówczas możliwość przyznania prawa pomocy, gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia wymaganych kosztów.
Tryb, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a. został w przedmiotowej sprawie wykorzystany, jednakże strona nie spełniła wezwania Sądu. Brak wymaganych dokumentów oraz wyjaśnień uniemożliwił temu Sądowi obiektywne i niepozostawiające wątpliwości rozstrzygnięcie w kwestii oceny jej stanu finansowego i możliwości płatniczych. Skoro zatem strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez WSA dokumentacji, powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania, że wykazane zostały przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Podkreślić bowiem należy, iż zgodnie z art. 243 P.p.s.a. sąd administracyjny orzeka o przyznaniu prawa pomocy jedynie na wniosek strony, zatem to w jej interesie jest przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających ten wniosek. To strona ma zatem przekonać Sąd o tym, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania.
W gestii sądu administracyjnego pozostaje zaś ocena przedstawionych okoliczności. W przedmiotowej sprawie odpowiednie okoliczności nie zostały wyjaśnione, dokumenty, mimo wezwania w tym zakresie, nie zostały złożone. Tym samym prawidłowo Sąd I instancji doszedł do wniosku, iż strona nie wykazała spełnienia przesłanek przyznania jej prawa pomocy.
Podnoszona przez spółkę okoliczność przyznania prawa pomocy w innych sprawach sądowoadministracyjnych nie może sama w sobie stanowić argumentu uzasadniającego podobne rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, jak słusznie wskazał Sąd I instancji. Nie do przyjęcia byłaby bowiem sytuacja, gdyby sąd rozpoznający sprawę, dla zachowania jednolitej linii orzeczniczej, rozstrzygał nie na podstawie akt tej sprawy, a jedynie w oparciu o stanowisko wyrażone w podobnej sprawie przez inny skład orzekający.
W świetle przede wszystkim ogólnikowych twierdzeń strony, jej biernej postawy wobec wezwania o dostarczenie stosownej dokumentacji oraz deklaracji, że mimo trudności finansowych jest w stanie uzyskać pewne środki pieniężne od jednego z wierzycieli, trafne było rozstrzygnięcie Sądu I instancji, że spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie.
Wobec powyższego należało stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzec jak w sentencji.