Uzasadnienie
Postanowieniem z 8 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Rz 717/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę M. P. (dalej: "skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z 22 sierpnia 2019 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej podatku od towarów i usług za I kwartał 2013 r.
Na postanowienie to skarżący złożył zażalenie wnosząc o jego zmianę przez rozpoznanie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia albo reasumpcję zaskarżonego postanowienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej ustawa – p.p.s.a.) przez odrzucenie skargi, pomimo że podlegała ona rozpoznaniu; art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, przez ograniczenie prawa do sądu, prawa do dwuinstancyjnego postępowania; art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, przez ograniczenie prawa do sądu, prawa do dwuinstancyjnego postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że złożony przez niego wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został przez Sąd rozpoznany, pomimo tego że nie zawierał żadnych braków formalnych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Nie ma racji autor zażalenia, że wniosek o przyznanie prawa pomocy nie był przedmiotem rozpoznania Sądu, zauważyć należy bowiem, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 24 października 2019 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia. W odpowiedzi na wezwanie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy, przez zwolnienie od kosztów sądowych.
Postanowieniem z 22 listopada 2019 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Sąd pierwszej instancji, po rozpoznaniu sprzeciwu skarżącego, postanowieniem z 5 grudnia 2019 r. utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z 22 listopada 2019 r.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 5 grudnia 2019 r. skarżący ponownie został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W wezwaniu został pouczony o konsekwencjach prawnych niewykonania tego obowiązku w terminie zakreślonym przez sąd.
Przesyłka zawierająca wezwanie została skutecznie doręczona skarżącemu 11 grudnia 2019 r. Termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi upłynął 18 grudnia 2019 r.
Skarżący, mimo upływu terminu nie uiścił wymaganego wpisu sądowego od skargi. Z tych względów, na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę.
Analogiczne sprawy strony skarżącej były już przedmiotem rozpoznania Naczelnego Sądu Administracyjnego. W serii postanowień wydanych 12 marca 2020 r., 12 maja 2020 r. oraz 13 maja 2020 r. sygn. akt od I FZ 61/20 do I FZ 64/20, od I FZ 56/20 do I FZ 58/20 oraz I FZ 88/20 i I FZ 89/20 NSA wskazał z jakich względów uznał, że zakwestionowane zarządzenia Przewodniczącego Wydziału WSA w Rzeszowie wzywające stronę do uiszczenia wpisu od skargi były prawidłowe.
Skład orzekający NSA w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko wyrażone we wskazanych postanowieniach i w ślad za argumentacją w nich wyrażoną wskazuje, że odrzucenie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny z powodu nieuiszczenia wpisu od skargi w rozpoznawanej sprawie było prawidłowe.
Postępowanie w przedmiocie przyznania skarżącemu prawa pomocy zakończyło się 5 grudnia 2019 r., tj. w dacie wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowienia utrzymującego w mocy zarządzenie referendarza sądowego z 22 listopada 2019 r. pozostawiające wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Odrzucenie skargi przez Sąd pierwszej instancji nastąpiło natomiast dopiero po tym, jak skarżący został ponownie wezwany do uiszczenia wpisu od skargi. W dacie tego wezwania postanowienie sądu w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy było już prawomocne, z czego wynikał obowiązek ponownego wezwania strony do uiszczenia wpisu od skargi i obowiązek strony do jego zapłaty w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi.
Skoro zatem ponowne wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi zostało w sposób prawidłowy doręczone pełnomocnikowi skarżącego 11 grudnia 2019 r., w sposób prawidłowy określało wysokość należnego wpisu, a przy tym, zawierało pouczenie o terminie i skutkach nieuzupełnienia wskazanego braku w terminie i w zakreślonym terminie wezwanie to nie zostało wykonane, to wniesiona skarga zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a. podlegała odrzuceniu. Prawidłowo więc Sąd pierwszej instancji przyjął, że termin do uiszczenia wpisu od skargi jest terminem ustawowym (wynikającym wprost z powołanego przepisu) i dlatego termin ten nie może być przedłużany na wniosek strony, do czego w istocie sprowadzały się zarzuty zażalenia. Z tych przyczyn nie zasługiwały na uwzględnienie, argumenty podnoszone w zażaleniu, że "wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został przez Sąd rozpoznany" oraz, że "Sąd winien był w pierwszej kolejności rozpoznać wniosek o zwolnienie od wpisu sądowego i dopiero po ewentualnym rozpoznaniu owego wniosku miał możliwość wezwania skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego" (k. 39 akt sądowych).
Mając na uwadze powyższe zarzut naruszenia przez Sąd art. 220 § 1 i § 3 p.p.s.a. podlegał oddaleniu.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela tym samym poglądy wyrażone w ww. orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Z przytoczonych powyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.