Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 18 listopada 2013 r. sygn. akt I SA/Wr 1124/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przyznał B. D. prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od obowiązku wpisu od skargi w części przewyższającej kwotę 1.000 oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżący nie przedstawił w pełni swojej aktualnej sytuacji majątkowej. W szczególności zabrakło zestawień miesięcznych wydatków jak i historii posiadanych przez stronę rachunków bankowych, pomimo dwukrotnego wezwania w tym zakresie.
Sąd I instancji wskazał, że sytuacja ekonomiczna skarżącego nie jest dobra. Dlatego Sąd postanowił przyznać mu prawo zwolnienia od kosztów sądowych w kwocie przekraczającej 1.000 zł, przyjmując, że mieści się ona w granicach możliwości finansowych strony i jego rodziny.
Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wskazał, że wydając zaskarżone postanowienie Sąd I instancji naruszył art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) dalej: P.p.s.a.
Pełnomocnik skarżącego podkreślił, że strona nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, gdyż podatkowe postępowanie kontrolne trwało kilka lat i obecnie strona ma zabezpieczone wszystkie rachunki bankowe oraz cały majątek. Skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej i utracił wszystkich kontrahentów. Zatem nie ma możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów.
W uzasadnieniu powołał się na postanowienia WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 453/12 oraz I SA/Wr 230/12. Stwierdził ponadto, że sąd wielokrotnie już dokonał oceny stanu majątkowego skarżącego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., prawo pomocy we wnioskowanym zakresie, a więc w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zaznaczyć należy, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie jednak wykazanie, że strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić.
Należy podnieść przy tym, że jeżeli w ocenie Sądu oświadczenie strony zawarte we wniosku okazałoby się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budziłoby wątpliwości to zgodnie z art. 255 P.p.s.a. strona na wezwanie Sądu jest obowiązana złożyć, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie Sąd z tego uprawnienia skorzystał, pismem z dnia 15 października 2013 r., wzywając stronę do przedłożenia stosownych dokumentów źródłowych. W piśmie z dnia 21 października 2013 r. skarżący wskazał, że mieszka z mamą, która jest emerytką i pobiera świadczenie w wysokości ok. 1.500 zł netto. Miesięczne koszty związane z utrzymaniem to ok. 1.300-1500 zł. Strona do pisma nie przedłożyła dokumentów źródłowych, o które była wzywana.
Wobec powyższego uznać należało, że skarżący nie wykazał w przekonujący sposób, że znajduje się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona nie przedłożyła żądanych dokumentów, które umożliwiłyby Sądowi I instancji pełną ocenę złożonego wniosku oraz zasadność twierdzeń strony zawartych we wniosku.
Dlatego też w ocenie NSA, rozstrzygnięcie Sądu I instancji przyznające prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmuje zwolnienie od wpisu od skargi w części przewyższającej 1.000 zł jest prawidłowe i najbardziej adekwatne. Sąd I instancji należycie ocenił sytuację finansową skarżącego przez pryzmat przesłanek warunkujących zwolnienie osoby fizycznej od kosztów sądowych, wobec czego nie doszło do naruszenia prawa w tym zakresie.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. postanowił zażalenie oddalić.