Uzasadnienie
Postanowieniem z 11 stycznia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, w sprawie o sygn. akt I SA/Rz 868/15, oddalił wniosek G. C. – nazywanej dalej "Skarżącą", o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że Skarżąca nie wykazała przesłanki przyznania prawa pomocy wyrażonej w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 1311, z późn. zm.) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a.".
Z oświadczenia majątkowego i rodzinnego wynika bowiem, że łączny dochód Skarżącej, jej męża oraz matki wynosi 2.620 zł. Tymczasem po stronie wydatków Skarżąca wymieniła opłaty za energię elektryczną w wysokości 150 zł, za gaz 130 zł, wodę 70 zł, telefon 120 zł oraz ratę kredytu hipotecznego w wysokości 9.000 zł. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, różnica pomiędzy zadeklarowanym dochodem a wydatkami świadczy o tym, że Skarżąca dysponuje innymi środkami finansowymi, które pozwalają jej na pokrycie wspomnianych wydatków. Jakkolwiek w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego Skarżąca podniosła, że nie spłaca kredytu, nie przedstawiła żadnych dokumentów potwierdzających tę okoliczność.
Sąd pierwszej instancji poddał w wątpliwość oświadczenie męża Skarżącej, z którego wynika, że w pierwszym półroczu 2015 r. poniósł on stratę w wysokości 3.319 zł. Sąd pierwszej instancji zwrócił ponadto uwagę, że załączona do wniosku dokumentacja jest niepełna, co uniemożliwia przeprowadzenie jego merytorycznej oceny.
W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżąca wyjaśniła, że nie jest wstanie udokumentować wszystkich wydatków domowych, ponieważ nie przechowuje dokumentów dotyczących opłat. Dalej Skarżąca podniosła, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy sąd nie prowadzi postępowania dowodowego, a co za tym idzie art. 106 § 5 i art. 233 P.p.s.a. nie mają zastosowania. W jej ocenie, podjęła ona wszystkie niezbędne środki, aby wykazać, że nie jest wstanie ponieść koszów postępowania sądowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a). Zgodnie z jednolitą linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. postanowienie z dnia 4 stycznia 2011 roku w sprawie o sygn. akt II FZ 681/10), z art. 246 § 1 pkt 2) P.p.s.a. wynika, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 252 § 1 P.p.s.a, wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym.
Warunkiem przyznania omawianego uprawnienia procesowego jest przedstawienie przez wnioskodawcę w sposób nie budzący wątpliwości swej sytuacji rodzinnej i majątkowej, na podstawie której sąd będzie mógł dokonać oceny zaistnienia w konkretnej sprawie przesłanek przyznania prawa pomocy. W sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, sąd ma możliwość wezwania strony do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenie lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (por. art. 255 P.p.s.a.).
Mając na względzie powyższe uwagi, Naczelny Sąd Administracyjny podziela wątpliwości Sądu pierwszej instancji dotyczące różnicy pomiędzy zadeklarowanymi przez Skarżącą wydatkami, a wykazanymi we wniosku dochodami. Z oświadczenia majątkowego i rodzinnego wynika bowiem, że miesięczne wydatki rodziny Skarżącej przewyższają przynajmniej czterokrotnie uzyskiwane przez nią dochody. Wprawdzie Skarżąca w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego podniosła, że nie spłaca rat kredytowych, niemniej jednak nie przedstawiła w tym zakresie żadnego dokumentu, potwierdzającego tę okoliczność. Natomiast w zażaleniu Skarżąca na ten temat milczy, wyrażając w nim jedynie ogólny sprzeciw wobec treści rozstrzygnięcia.
Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. zażalenie oddalił.