Uzasadnienie
- 1. Postanowieniem z dnia 31 października 2012 r., sygn. akt I SA/Ol 521/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił R.D. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
- 2. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji uznał, że strona nie uprawdopodobniła okoliczności, które podała we wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Sąd wskazał, że z akt sprawy wynikało, iż na wcześniejszym etapie postępowania, w związku z ubieganiem się o prawo pomocy skarżący składał niejasne, a niekiedy sprzeczne wyjaśnienia co do sytuacji materialnej mającej wspierać go finansowo córki. W przedmiotowej sprawie wątpliwości budziło oświadczenie skarżącego, zgodnie z którym nie osiąga on obecnie żadnych dochodów. Jednocześnie wnioskodawca nie wskazał źródła finansowania ponoszonych przez niego kosztów codziennego utrzymania. Niejasne wyjaśnienia co do obecnej sytuacji materialnej nie mogły stanowić podstawy do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Sąd uznał również, że przesłanką przyznania prawa pomocy nie może być wydanie korzystnego dla strony orzeczenia w kwestii zwolnienia od kosztów w innych, wcześniej prowadzonych postępowaniach, w tym przypadku, w powołanym przez stronę postępowaniu sądowym prowadzonym w 2010r. oraz w rozpoznanej przez WSA w Olsztynie sprawie dotyczącej podatku dochodowego.
3. W zażaleniu na powyższe postanowienie, sporządzonym przez pełnomocnika skarżącego, wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zwolnienie od kosztów sądowych w całości, ewentualnie uchylenie postanowienia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Zażalenie oparto na naruszeniu art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) (dalej u.p.p.s.a.). Podkreślono, że strona zbankrutowała i zlikwidowała swoją działalność gospodarczą. Stwierdzono również, że do akt sprawy dołączono wydruki z kont bankowych, z których wynikało, że strona nie posiada możliwości finansowych.
- 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a jak to wskazano w zażaleniu, gdyż przepis ten nie był objęty rozstrzygnięciem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Analiza zaskarżonego orzeczenia wskazuje, że Sąd pierwszej rozstrzygał w oparciu o art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.
Przepis art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie wyjaśniano, że przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywoływanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". W orzecznictwie podkreśla się, że do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wystarczy ogólnikowe twierdzenie o trudnej sytuacji finansowej skarżącej strony (por postanowienie NSA z dnia 29 lipca 2005 r., sygn. akt. II FZ 470/05, CBOSA).
Stwierdzić należy, że strona wnioskująca nie wykazała, iż znajduje się w sytuacji o której mowa w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. Trafnie Sąd pierwszej instancji zauważył, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności, które podał we wniosku. Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia 28 września 2012 r. Sąd pierwszej instancji w trybie art. 255 u.p.p.s.a, wezwał wnioskującego o przesłanie licznych dokumentów źródłowych obrazujących jego sytuację majątkową. Skarżący nie przedstawił jednakże dokumentów o które był wzywany, w tym potwierdzających wysokość ponoszonych przez niego kosztów związanych z utrzymaniem. Brak wymaganych dokumentów, nie pozwolił na dokonanie pełnej oceny sytuacji finansowej wnioskującego i jego rodziny. Przedłożenie dokumentów przez żalącego o które został wezwany było nieodzowne, gdy zważy się, że skarżący nie pierwszy raz starał się o przyznanie prawa pomocy, a w prawomocnym postanowieniu wydanym w sprawie skarżącego Sąd uznał, że strona składała niejasne stwierdzenia.
Dotyczyło to m.in. sprzecznych wyjaśnień co do sytuacji materialnej córki, która jak sam wskazał skarżący, z jednej strony finansuje ponoszone przez niego wydatki, z drugiej zaś – nie osiąga żadnego dochodu. Skoro zatem strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny dokumentacji, powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym przyjęcia, że wykazała przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy.
Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 2 u.p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.