Uzasadnienie
1. Postanowieniem z dnia 12 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Po 1597/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, odmówił przyznania prawa pomocy Syndykowi Masy Upadłości Z. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w X. Sąd pierwszej instancji, mając na uwadze art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) (dalej u.p.p.s.a.) oraz art. 199 u.p.p.s.a. uznał, że okoliczności przedstawione przez stronę nie uzasadniają przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Sąd przypomniał, że w sprawie skorzystał z możliwości uregulowanej w art. 255 u.p.p.s.a., wzywając do przedłożenia szczegółowo wymienionej dokumentacji. Skarżąca nie udzielając odpowiedzi na postawione przez referendarza sądowego pytania uniemożliwiła ustalenie czy w rzeczywistości nie posiada ona dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.
Niezależnie od powyższego Sąd wskazał, że zaspokojenie zobowiązań związanych z kosztami postępowania upadłościowego oraz z zaspokojeniem w tym postępowaniu wierzycieli spółki nie stanowi argumentu przemawiającego za zwolnieniem strony postępowania sądowoadministracyjnego z obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania. Brak jest ustawowych podstaw dla przyjęcia, że wierzytelności o charakterze cywilnoprawnym korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania przez stronę kosztów prowadzenia sprawy przed sądem administracyjnym [tak: postanowienie NSA z dnia 1 sierpnia 2013 r., sygn. akt I FZ 327/13, dostępny pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl].
Sąd wskazał również, że ze zgromadzonych w sprawie materiałów wynikało, że w dniu ogłoszenia przez Sąd Rejonowy P. XI Wydział Gospodarczy do Spraw Upadłościowych i Naprawczych upadłości skarżącej, posiadała ona środki pieniężne w kwocie 45.000,00 zł. Tymczasem we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazano, że skarżąca nie dysponuje żadnymi środkami, wnioskodawczyni nie wyjaśniła ponadto co stało się z posiadaną przez nią gotówką. Co więcej z przedłożonego bilansu (k. 29 akt sądowych) wynika, że spółka dysponuje środkami trwałymi o wartości 15.640,31 zł. Ze sprawozdania finansowego skarżącej wynika ponadto, że dysponuje ona środkami pieniężnymi w kwocie 72.095,34 zł (k. 28 akt sądowych). Na podstawie przedłożonych przez skarżącą dokumentów nie sposób ustalić jej aktualnej i rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Zgromadzone w sprawie dokumenty są względem siebie sprzeczne, z przedłożonych sprawozdań finansowych wynika, że skarżąca dysponuje środkami pieniężnymi w kwocie 72.095,34 zł, z postanowienia Sądu upadłościowego wynika, że na dzień ogłoszenia upadłości skarżąca dysponowała środkami w kwocie 45.000,00 zł, tymczasem z wyjaśnień spółki jak też z wydruku stanu rachunku wynika, że wnioskodawczyni nie posiada żadnych środków pieniężnych.
2. W zażaleniu na powyższe postanowienie strona wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i zwolnienie skarżącej od kosztów wpisu sądowego; uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 u.p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie faktu, że skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
W zażaleniu stwierdzono: że syndyk złożył stosowne oświadczenia i rozstrzygnięcie powinno zapaść na podstawie zebranego materiału dowodowego; że żaden przepis ustawy na nakłada na wnioskodawcę obowiązku udzielania odpowiedzi na pytania referendarza.
- 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, właściwie Sąd pierwszej instancji ocenił, że skarżąca nie wykazała, iż sytuacja materialna nie uzasadnia przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Przypomnieć należy, na co zwrócił również uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny, że w razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, sąd administracyjny może na podstawie art. 255 u.p.p.s.a. wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Sąd ma bowiem dopiero wówczas możliwość przyznania prawa pomocy, gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia wymaganych kosztów.
Wbrew twierdzeniom żalącego Wojewódzki Sąd Administracyjny w myśl przywołanego wyżej art. 255 u.p.p.s.a. uprawniony był do wezwania o dodatkowe oświadczenia i dokumenty. Z zaskarżonego postanowienia wynika, że na podstawie przedłożonych dokumentów nie sposób było ustalić aktualnej i rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych skarżącej, a zgromadzone w sprawie dokumenty były względem siebie sprzeczne (vide szerzej str. 7-8 zaskarżonego postanowienia). W takiej sytuacji nieodzowne było wystosowanie do syndyka wezwania celem poznania rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącej. Strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez Sąd dokumentacji, powinna zatem liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy.
W przedstawionych okolicznościach zgodzić się należało z Sądem pierwszej instancji, że zgromadzony dotychczas materiał w sprawie nie był wystarczający dla przyjęcia ponad wszelką wątpliwość, że skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego.
Z tych względów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 u.p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.