Uzasadnienie
1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 22 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Go 337/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił wniosek S. M. o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 11 marca 2011 r. w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki w treści decyzji wydanej w sprawie podatku od towarów i usług za wrzesień 2005 r.
2. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że przedmiotem jego oceny jest zasadność kolejnego wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych, złożonego po prawomocnym orzeczeniu o odmowie przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że w tej sytuacji był zobowiązany jedynie do zbadania i oceny, czy od prawomocnego zakończenia postępowania w tym zakresie zaszły istotne zmiany uzasadniające przyznanie prawa pomocy, ze względu na treść art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.).
We wniosku będącym przedmiotem oceny tego Sądu wnioskodawca jako nowe okoliczności wskazał, że ma na utrzymaniu studiującą stacjonarnie córkę, która nie otrzymuje stypendium, jego przychód ze sprzedaży zbóż został zajęty przez komornika, ponadto jest chory i ponosi koszty leczenia. W pozostałym zakresie powtórzył argumenty z poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Zdaniem Sądu, skarżący nie podniósł takich okoliczności, które uzasadniałyby zmianę przez ten Sąd dotychczasowej oceny. W nowym wniosku skarżący nadal ograniczał się wyłącznie do lakonicznego opisania okoliczności związanych z jego sytuacją, w większości powtarzając informacje znane już Sądowi. Jako do nowej okoliczności Sąd odniósł się do wskazania przez skarżącego, iż aktualnie utrzymuje się z udzielonego kredytu. Sąd uznał, iż samo oświadczenie skarżącego nie było wystarczające do prawidłowej oceny wniosku, zważywszy, że nie zostało ono poparte żadnymi dokumentami.
Sąd dodał przy tym, że przyczyna odmowy przyznania prawa pomocy skarżącemu były w szczególności liczne sprzeczności i nieścisłości w prezentowanych przez niego oświadczeniach, a które nie zostały rozwiane w nowym wniosku.
- 3. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie Wskazał, że Sąd I instancji bezpodstawnie przyjął, iż nie podniósł on żadnych nowych okoliczności. Według skarżącego taką okolicznością było zajęcie przez Urząd Skarbowy jego rachunku bankowego, na którym znajdował się przychód ze sprzedanego rzepaku. Zdaniem strony zajęcie to wynika z przedłożonych w sprawie dokumentów, a żądanie wyciągów z kont jest nieuzasadnione i naraża skarżącego na wysokie opłaty.
- 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że wniosek strony o przyznanie prawa pomocy był przedmiotem rozważań sądów administracyjnych obu instancji i w konsekwencji został prawomocnie oddalony. Głównym natomiast zarzutem, który w zakończonym postępowaniu z pierwszego wniosku wystosowały pod adresem strony składy orzekające, było niezrealizowanie wezwania Referendarza sądowego w zakresie dokumentów, które miały obrazować jej sytuację zarówno w kwestii osiąganych dochodów jak i ponoszonych wydatków. Zwłaszcza pierwszy z wymienionych elementów, wobec niezrealizowania wezwania Referendarza, budził poważne zastrzeżenia. Głównym, lecz nie jedynym tego powodem, było niezłożenie deklaracji VAT z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, co w konsekwencji doprowadziło do konstatacji, że sytuacja materialna wnioskodawcy, od strony uzyskiwanych dochodów pozostała przez niego niewyjaśniona.
Poprzednie postanowienie Sądu pierwszej instancji, w konsekwencji oddalenia zażalenia przez NSA, stało się prawomocne, a zatem ponowny wniosek mógł być rozpoznany jedynie w kontekście przesłanek z art. 165 popsa.
Przepis ten stanowi, że postanowienia niekończące postępowania mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.
Odnosząc się zatem do nowych okoliczności wskazanych w ponownie złożonym wniosku stwierdzić trzeba, że fakt, iż córka wnioskodawcy nie otrzymuje stypendium i studiuje stacjonarnie nie może być uznany za czynnik wpływający na zmianę okoliczności faktycznych w kontekście sytuacji materialnej wnioskodawcy. Już w pierwszym bowiem wniosku o przyznanie prawa pomocy zaznaczono, że strona ma na utrzymaniu pełnoletnią córkę, tak więc w tym zakresie sytuacja wnioskodawcy nie uległa zmianie.
Jeśli chodzi o zajęcie wpłaty z tytułu sprzedaży rzepaku, to wskazać należy że zajęcie wskazanej w zażaleniu kwoty stanowiło oczywistą konsekwencję zajęcia rachunku bankowego wnioskodawcy, co z kolei nie było okolicznością nową, albowiem fakt ten był konsekwentnie podnoszony na wcześniejszych etapach postępowania.
Przechodząc do podniesionej w ponownym wniosku kwestii dotyczącej choroby wnioskodawcy i ponoszonych w związku z tym kosztów leczenia, to należy zauważyć, że poza ogólnymi stwierdzeniami skarżący w żaden sposób nie wykazał, że w związku z tą chorobą ponosi dodatkowe koszty.
Wskazać przede wszystkim należy, że wnioskodawca, mimo iż wielokrotnie miał ku temu okazję, a wręcz był do tego obowiązany, uchylał się konsekwentnie od udokumentowania swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej, czego przejawem jest m. in. niezłożenie, pomimo wezwania, deklaracji podatkowych w podatku VAT z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Tym samym stwierdzić trzeba, że podstawowy element ustalonego stanu faktycznego, na który każdorazowo uwagę zwracały składy orzekające stanowiło uznanie, iż wysokość łącznie uzyskiwanych dochodów wnioskodawcy nie jest znana, a zatem brakuje kluczowego punktu odniesienia w kontekście oceny zasadności wniosku. Skoro wnioskodawca uchylał się od udokumentowania swojej sytuacji majątkowej i nadal konsekwentnie to robi, to jakiekolwiek nowe okoliczności po stronie wydatków, a przy tym nieudokumentowane, nie mogą mieć wpływu na ocenę zasadności wniosku, gdyż nie mogą być należycie zrelatywizowane do możliwości płatniczych strony.
Sąd pierwszej instancji, w niniejszym postępowaniu, nie miał obowiązku by wzywać wnioskodawcę o uzupełnienie wniosku w zakresie złożenia deklaracji VAT, albowiem już raz to uczynił, a wystosowane wezwanie nie przyniosło pożądanego rezultatu.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w postanowieniu z dnia 18 stycznia 2012 r. w sprawie I FZ 2/12, by zachodziła konieczność wezwania wnioskodawcy do udokumentowania ponownie złożonego wniosku.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 193 popsa orzekł jak w sentencji.