Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 grudnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił J. K. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 kwietnia 2012 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że poza złożonym na formularzu PPF oświadczeniem strona nie przedłożyła żadnego dowodu na poparcie swoich tez. Dlatego skorzystanie przez referendarza sądowego z instytucji określonej w art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) dalej: P.p.s.a. było zasadne. Ponieważ strona nie wykonała tego obowiązku uznać należy, że nie wykazała ona okoliczności podniesionych we wniosku. Sąd rozpoznający wniosek nie jest bowiem upoważniony do weryfikacji okoliczności podanych we wniosku z urzędu.
Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie zaskarżając je w całości.
Wskazał, że we wniosku przedstawił swoją trudną sytuację materialną, która uniemożliwia mi poniesienie opłat sądowych. Składniki posiadanego majątku przeznaczane są na utrzymanie rodziny.
W ocenie strony niezrozumiałe jest stanowisko Sądu jakoby istniała potrzeba dalszego dowodzenia jego sytuacji finansowej, z uwagi na fakt, że wniosek o przyznanie prawa pomocy złożył zgodnie z prawdą. Zatem zostały spełnione warunki, o jakich mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Celem instytucji prawa pomocy jest finansowanie z budżetu państwa kosztów postępowania sądowego prowadzonego przez stronę. Zagwarantowanie osobom dochodzącym sądowej ochrony swych praw możliwości skorzystania z wymiaru sprawiedliwości w sytuacji braku środków finansowych stanowi urzeczywistnienie zarówno przepisu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP przewidującego prawo do sądu, jak i bardziej ogólnego art. 2 Konstytucji RP, który stanowi, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Właśnie zasady sprawiedliwości społecznej wymagają, aby finansować ze środków Skarbu Państwa udział w postępowaniu sądowym osób, które nie posiadają na ten wystarczającego zabezpieczenia finansowego.
W wypadku wniosku osoby fizycznej o zwolnienie od kosztów postępowania, ustawowa regulacja instytucji prawa pomocy przewiduje, że przerzucenie tych kosztów na Skarb Państwa, może nastąpić tylko pod warunkiem wykazania przez ubiegającego się o powyższe uprawnienie, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W myśl jednolicie przyjętej w orzecznictwie sądów administracyjnych interpretacji art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., to wnioskodawca ma podjąć starania w celu, co najmniej uprawdopodobnienia zaistnienia przesłanek przyznania prawa pomocy.
Zatem w przedmiotowej sprawie to na skarżącym spoczywał obowiązek udowodniania, że jego sytuacja materialna kwalifikuje go do przyznania mu pomocy prawnej w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 255 P.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku złożonym na urzędowym formularzu (zgodnie z dyspozycją art. 252 P.p.s.a.), nie wystarcza do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie sądu tzw. dokumenty źródłowe. W przedmiotowej sprawie skarżący został wezwany do przedłożenia stosownych dokumentów.
Skarżący nie zareagował na owe wezwanie zgodnie z ciążącym na nim obowiązkiem, wynikającym z zasady ciężaru dowodu w sprawie o przyznanie pomocy prawnej oraz bezpośrednio z dyspozycji art. 255 P.p.s.a. W ocenie NSA taka postawa strony uniemożliwia ocenę rzeczywistej sytuacji finansowej strony.
Słusznie zatem Sąd I instancji podkreślił, że uchylając się od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, skarżący winien liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jego oświadczeń przedstawionych we wniosku za uprawdopodobnione.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego biorąc pod uwagę powyższe strona nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.