Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił M. sp. z o.o. z siedzibą w B. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Uzasadniając postanowienie Sąd wskazał, że mając na uwadze treść oświadczenia spółki oraz dokumenty dotyczące jej sytuacji finansowej nie znalazł przesłanek do przyznania wnioskowanego prawa.
Powyższe postanowienie spółka zaskarżyła w całości, zarzucając naruszenie art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej P.p.s.a.) poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że sytuacja finansowa spółki pozwala na opłacenie wpisu sądowego w wysokości 42.132 zł oraz, że skarżąca nie podjęła wszelkich starań celem uzyskania środków pieniężnych na pokrycie wpisu sądowego. Wskazując na powyższe wniesiono o zmianę postanowienia poprzez przyznanie skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
W uzasadnieniu spółka podkreśliła między innymi, że biorąc pod uwagę wysokość wpisu, który stanowi znaczną część środków znajdujących się na bieżącym rachunku bankowym skarżącej, istnieje realne zagrożenie dla jej bytu w obrocie gospodarczym. Z obawy przed utratą płynności finansowej, która to może spowodować właśnie uiszczenie wpisu, spółka wystąpiła z przedmiotowym wnioskiem. Uszczuplenie zgromadzonych środków pociągnie za sobą szereg konsekwencji, może między innymi doprowadzić do niewypłacenia pracownikom należnych wynagrodzeń czy też powstania zaległości w płatności należności publicznych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i 246 § 2 pkt 2 powołanej ustawy, prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z brzmienia powoływanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania.
Należy podkreślić, że z treści art. 252 § 1 P.p.s.a. wynika, że Sąd rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy winien brać pod uwagę jej stan majątkowy i dochody. Pod pojęciem stanu majątkowego należy rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym.
Odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Jak wskazuje się w doktrynie oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. Hanna Knysiak-Molczyk, (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005 r. s.628).
Rozpoznając sprawę Sąd pierwszej instancji miał obowiązek wszechstronnie i wyczerpująco odnieść się do przytoczonych we wniosku okoliczności i do materiału dowodowego zebranego w sprawie. W tym celu stosownie do art. 255 P.p.s.a. Sąd wezwał spółkę do przedstawienia dodatkowych dokumentów, potwierdzających przytoczone we wniosku okoliczności. Należy zauważyć, że zgodnie z treścią art. 246 cytowanej ustawy regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści jej art. 199, stosownie do którego strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Poddając zatem ocenie wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd powinien kierować się tą zasadą. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Przy tym to do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena czy takie okoliczności zachodzą.
W świetle przytoczonych unormowań Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. W ocenie tutejszego Sądu WSA dokonał wnikliwej i rzetelnej analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy i zawartego w nim oświadczenia o majątku i dochodach, a także dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy i doszedł do słusznego przekonania, że spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania.
Należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że z dokumentów wynika, że spółka w okresie od 16 lipca 2012 r. do 31 grudnia 2013 r. osiągnęła dochód w kwocie 171.787,53 zł. W lipcu, sierpniu i wrześniu 2014 r. spółka dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi o wartości odpowiednio 7.000 zł, 2.712 zł, 60.294 zł oraz nabyła towary i usługi o wartości odpowiednio 7.271 zł, 7.133 zł i 211.031 zł. Do środków trwałych spółki należą grunty o wartości 13.440.000 zł. Na rachunku spółki według stanu na dzień 31 października 2014 r., znajdowała się kwota 95.095,73 zł. Nie można zatem przyjąć, że spółka nie dysponuje dostatecznymi środkami na poniesienie wskazanych kosztów postępowania. Obawa przed możliwością zachwiania płynności finansowej nie stanowi przesłanki do przyznania wnioskowanego prawa pomocy.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Naczelny Sad Administracyjny zażalenie jako niezasadne w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. oddalił.