Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Op 497/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę M. Spółki z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 20 października 2016 r. w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług za sierpień 2013 r. nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 22 grudnia 2016 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia w terminie 7 dni braków formalnych skargi poprzez złożenie do akt sądowych podpisanego pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi.
Powyższe wezwanie doręczono w dniu 27 grudnia 2016 r. do rąk osoby upoważnionej do odbierania korespondencji. Następnie pełnomocnik nadesłał aktualny odpis z KRS dotyczący skarżącej spółki, uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa o treści tożsamej jak dołączone do skargi, dołączając potwierdzenie uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 100,00 zł.
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., Nr 718 ze zm., zwanej dalej: "P.p.s.a."), sąd jest zobowiązany do odrzucenia skargi w przypadku nieuzupełnienia jej braków formalnych w wyznaczonym terminie. W rozpoznawanej sprawie do skargi podpisanej przez pełnomocnika będącego radcą prawnym został dołączony uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa procesowego, którego zakres, jak to wynikało z treści tego dokumentu, obejmował upoważnienie do reprezentowania spółki "przed wszelkimi osobami, jednostkami organizacyjnymi nieposiadającymi osobowości prawnej, sądami powszechnymi, organami egzekucyjnymi, organami administracyjnymi oraz wszelkimi innymi podmiotami lub organami, w których Spółka jest stroną postępowania lub występuje w jakimkolwiek innym charakterze". Zakres umocowania został w tym pełnomocnictwie wyraźnie określony.
Ponieważ dokument ten został sporządzony przez profesjonalnego pełnomocnika (radcę prawnego), uzasadnione jest przyjęcie, iż jego redakcja jest fachowa, precyzyjna i pozwala ustalić zakres upoważnienia do działania w imieniu skarżącej.
Zdaniem Sądu tak opisany zakres umocowania nie obejmował, upoważnienia mocodawcy do reprezentowania go przez pełnomocnika także w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazane w dokumencie pełnomocnictwa upoważnienie do reprezentacji strony przed sądami powszechnymi niewątpliwie nie obejmowało swym zakresem upoważnienia do występowania w jej imieniu przed sądami administracyjnymi, powyższe obligowało Sąd do odrzucenia skargi.
Pełnomocnik skarżącej złożył zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Zarzucając mu naruszenie:
- - art. 36 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 46 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 49 § 1 P.p.s.a. in fine w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że skarżący nie dołączył przy pierwszej czynności procesowej do akt sprawy pełnomocnictwa ogólnego z podpisem mocodawcy, które dawałoby umocowanie pełnomocnikowi możliwość prowadzenia spraw przed sądami administracyjnymi, w konsekwencji uznając, że skarga skarżącego nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, pomimo, iż pełnomocnictwo skarżącego zawierało wszelkie wymagane przez P.p.s.a. warunki formalne, obejmując również umocowanie do występowania przed sądami administracyjnymi, co w konsekwencji doprowadziło do wydania postanowienia o odrzuceniu skargi skarżącego z dnia 20 października 2016 r.
- - art. 49 § 1 P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w tym, że WSA w przypadku uznania, że doszło do niezachowania warunków formalnych w postaci nieprawidłowego pełnomocnictwa, winien wezwać skarżącego do wyjaśnienia jakie podmioty należy rozumieć przez "wszelkie inne podmioty i organy" skoro zakres umocowania obejmował reprezentowanie skarżącego "przed wszelkimi osobami, jednostkami organizacyjnymi nie posiadającymi osobowości prawnej, sądami powszechnymi, organami egzekucyjnymi, organami administracyjnymi oraz wszelkimi innymi podmiotami lub organami, których skarżący jest stroną postępowania lub występuje w jakimkolwiek charakterze".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 57 § 1 P.p.s.a. wynika, że skarga winna odpowiadać wszelkim wymaganiom, jakie muszą spełniać pisma w postępowaniu sądowym, a zatem winna spełniać określone warunki formalne, które wymienia w sposób wyczerpujący przepis art. 46 P.p.s.a. Jednym z tych wymagań jest dołączenie do pisma pełnomocnictwa lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem (art. 46 § 3 P.p.s.a.). Nieuzupełnienie w terminie braków formalnych skargi, o których mowa w tych przepisach, skutkuje odrzuceniem skargi (art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.)
Tych okoliczności pełnomocnik skarżącej nie kwestionował, wskazując jedynie, że przesłane przez niego pełnomocnictwo umocowało do występowania przed sądami administracyjnymi.
W tym kontekście należy odwołać się do art. 36 P.p.s.a. zgodnie z którym przewidziane są trzy rodzaje pełnomocnictw uprawniających pełnomocnika do występowania w imieniu strony w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Najszersze z nich, pełnomocnictwo ogólne obejmuje, stosownie do art. 36 pkt 1 P.p.s.a. prowadzenie spraw przed sądami administracyjnymi. Drugie, węższe, uprawnia zgodnie z art. 36 pkt 2 P.p.s.a. do prowadzenia poszczególnych spraw, zaś trzecie może dotyczyć, jak wskazuje treść art. 36 pkt 3 P.p.s.a., niektórych tylko czynności w postępowaniu.
W niniejszej sprawie należy odnieść się do pkt 1 art. 36, bowiem pełnomocnictwo z dnia 3 stycznia 2017 r. zdaniem pełnomocnika upoważniało do występowania w imieniu skarżącej "przed sądami administracyjnymi".
Z treści dokumentu umocowującego pełnomocnika do działania w imieniu M. Sp. z o.o. (k. 38 akt sądowych) wynika, że obejmował on występowanie przed "wszelkimi osobami, jednostkami organizacyjnymi nieposiadajacymi osobowości prawnej, sądami powszechnymi, organami egzekucyjnymi, organami administracyjnymi oraz wszelkimi innymi podmiotami lub organami, w których Spółka jest stroną postępowania lub występuje w jakimkolwiek innym charakterze".
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny nadesłanego pełnomocnictwa i stwierdził, że sposób jego sformułowania wskazuje na to, że intencją skarżącej było enumeratywne wymienienie wprost wszystkich – szeroko rozumianych – organów władzy publicznej, przed którymi mógł w jego imieniu występować pełnomocnik, a dodanie "innymi podmiotami lub organami" miało na celu wskazanie, że pełnomocnictwo obejmuje również działanie przed "podmiotami prawa", pod którymi należy rozumieć osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej (jeżeli posiadają zdolność prawną).
Prawidło Sąd podkreślił, że sąd administracyjny w niniejszym postępowaniu występuje jako organ władzy sądowniczej, a nie osoba prawna będąca stroną stosunku prawnego ze skarżącym, nie ulega wątpliwości. Skoro zatem sądy administracyjne nie zostały wymienione wśród organów władzy publicznej, przed którymi pełnomocnik może reprezentować skarżącą, a uprawniony jest wniosek, że nie mieszczą się one w odrębnym od organów władzy określeniu "inne podmioty lub organami", trudno w takiej sytuacji uznać, iż w odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie braku formalnego złożono pełnomocnictwo procesowe do działania w imieniu skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi (por. postanowienie NSA z dnia 11 czerwca 2015 r. sygn. akt I FSK 637/16). Wobec tego działania Sądu pierwszej instancji były prawidłowe.
Należy także przyjąć, że wezwanie Sądu z dnia 23 grudnia 2016 r. (k. 34 akt sądowych) było jednoznaczne w swej treści i dotyczyło nadesłania pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącej "przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi".
Wbrew wywodom zażalenia pełnomocnictwo z dnia 3 stycznia 2017 r. nie było pełnomocnictwem ogólnym do prowadzenia spraw przed sądami administracyjnymi (art. 36 pkt 1 P.p.s.a.). Treść powyższego upoważnienia w żaden sposób bowiem nie wskazywała, by pełnomocnik był umocowany do reprezentowania skarżącej w szerszym zakresie niż tylko w postępowaniach administracyjnych. Z pełnomocnictwa nie wynikało w szczególności umocowanie do reprezentowania przed sądem administracyjnym.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 37 § 1 P.p.s.a. uznając, iż pełnomocnik nie dołączył do akt sprawy pełnomocnictwa lub jego wierzytelnego odpisu. Z tych przyczyn nie można uznać za trafne twierdzenia pełnomocnika o niewezwaniu skarżącej go do podpisania skargi. Przypomnieć również należy, że konsekwencje nieprawidłowego działania pełnomocnika obciążają stronę. Proponowane w zażaleniu rozwiązanie, że w przypadku błędnego działania pełnomocnika, polegającego na nieprawidłowym wykonaniu wezwania do usunięcia braków formalnych skargi, to strona powinna być wezwana do ich uzupełnienia prowadziłoby do naruszenia zasady równości wobec prawa wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP dlatego zarzut art. 49 § 1 P.p.s.a. nie zasługuje na uwzględnienie.
Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.