Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2010 r., sygn. akt I SA/Kr 994/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpatrzeniu wniosku W. G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego postanowił zwolnić Skarżącego z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w 3/4 części, ustanowić dla Skarżącego doradcę podatkowego i oddalić wniosek w pozostałym zakresie.
Sąd I -szej instancji przede wszystkim przyjął, iż sytuacja majątkowa Strony nie daje podstaw do zwolnienia od kosztów sądowych w całości, gdyż nie wskazywała na stan niedostatku, czy też ubóstwa, a uiszczenie kosztów w ¼ części odpowiada jego możliwościom finansowym i nie narazi Skarżącego na uszczerbek dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Z uwagi na wysoki poziom skomplikowania sprawy zasadnym było również, w ocenie Sądu, ustanowienie dla Skarżącego doradcy podatkowego.
W zażaleniu na powyższe postanowienie Strona zaskarżając je w części tj. w zakresie dotyczącym oddalenia wniosku, zarzuciła naruszenie art. 245 i 246 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej – "popsa") przez dokonanie błędnej oceny stanu faktycznego i przyjęcie, że Skarżący jest w stanie ponieść koszty postępowania w ¼. Skarżący wskazał, iż sytuacja majątkowa jego rodziny jest bardzo trudna. W chwili obecnej w budżecie rodziny brak jest jakichkolwiek wolnych środków pieniężnych ponad konieczne utrzymanie, co w pełni uzasadnia zwolnienie Skarżącego od kosztów postępowania w całości.
W związku z powyższym wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia w części oddalające wniosek poprzez zwolnienie Skarżącego od konieczności ponoszenia kosztów sądowych w całości ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zasadą wynikającą z art. 199 popsa jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić w sytuacji wyjątkowej, o której mowa w art. 246 § 1 popsa. Zgodnie z tym przepisem, osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane:
- 1) w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania,
- 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji podjął wszelkie konieczne kroki do ustalenia rzeczywistych możliwości finansowych skarżącego i na tym tle dokonał słusznej oceny. Z materiałów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że Skarżący w chwili obecnej jest zobowiązany do uiszczenia 2.925 zł tytułem wpisu od wniesionej skargi. Z drugiej zaś strony ustalono, iż dochody Skarżącego i jego rodziny kształtują się na poziomie około 5.750 zł netto, a wszystkie koszty utrzymania na poziomie 5 tyś. zł. Sytuacja materialna pozwala więc na przyjęcie, że obowiązek uiszczenia przez Skarżącego kosztów sądowych w ¼ ich wysokości, znajduje się w zasięgu realnych możliwości finansowych Skarżącego.
Z tych też względów Sąd w pełni podziela pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu, że nie można uznać Skarżącego za osobę, która znajduje się w sytuacji majątkowej, że uzasadnione byłoby całkowite dofinansowanie jej z budżetu państwa.
Tej oceny nie zmieniają twierdzenia zażalenia. Nawet bowiem jeśli uznać, na co wskazuje Strona, że zajęcie gruntu dokonane przez Prokuratora, skutkować będzie niemożnością otrzymania należnych dopłat, to i tak znacząco nie wpłynie to na miesięczny dochód gospodarstwa domowego (zmniejszy go o około 750 zł), a tym samym na zmianę zaprezentowanej oceny jego sytuacji finansowej. Głównymi bowiem źródłami dochodu gospodarstwa domowego, które prowadzi skarżący są jego emerytura w wysokości 3 tyś. zł miesięcznie (netto), emerytura żony 1.638 zł (brutto) oraz wynagrodzenie synowej 1.410 zł. Skarżący może również poczynić oszczędności w wydatkach przeznaczonych na utrzymanie, które nie są konieczne. Poza tym, nie można zaakceptować sytuacji w której należności publicznoprawnych traktowane są jako ostatnie w kolejności zaspokajania, po zobowiązaniach prywatnych. Taką postawa reprezentowana przez skarżącego, który miesięcznie jest w stanie wygospodarować kwotę 990 zł na ratę kredytu, a nie może wygospodarować w chwilę obecną kwoty 731,25 zł stanowiącej ¼ kwoty wpisu od skargi, nie uzasadnia przyznania mu pełnego zwolnienia od kosztów.
Nie można tracić z pola widzenia, że pełne zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych ma zastosowanie wyjątkowe. Uzasadnia je tylko sytuacją, kiedy strona nie może ponieść żadnych kosztów postępowania, a brak całkowitego zwolnienia zablokuje jej drogę do sądu. Takiej sytuacji w niniejszej sprawie nie sposób jest zaobserwować. Strona we wskazanej części może więc partycypować w kosztach postępowania.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił zażalenie Strony - w oparciu o art. 184 w zw. zw. z art. 197 § 2 popsa - oddalić.