Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 151/08, odmówił J. P. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Sąd pierwszej instancji wskazał na przepis, tj. art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) (dalej; u.p.p.s.a.), uznając, że wnioskująca nie wykazała, iż w stosunku do jej osoby zachodzą przesłanki, warunkujące przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym. Za niewiarygodną i niespójną uznał argumentację skarżącej o braku jakichkolwiek środków finansowych na pokrycie wpisu należnego od skargi kasacyjnej w rozpatrywanej sprawie. Sąd zauważył, że podane koszty miesięcznego utrzymania są faktycznie wyższe od środków pieniężnych jakimi dysponuje skarżąca i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Skarżąca nie podała informacji dotyczących dochodów otrzymywanych przez męża, ani też jaki posiada on majątek. Nie wyjaśniła również czy razem z małżonkiem posiada wspólny majątek oraz oszczędności.
Zdaniem Sądu fakt pozostawania wnioskującej z jej mężem w separacji faktycznej nie stanowił okoliczności, w której to mąż skarżącej nie może pomóc swojej żonie w opłaceniu kosztów sądowych.
W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik podatniczki wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy WSA w Poznaniu do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu środka zaskarżenia stwierdził, że mąż skarżącej może dobrowolnie przekazywać środki finansowe, w przypadku gdyby jego dzieci nie miały zabezpieczonych podstawowych potrzeb życiowych, dlatego też, wniosek Sądu, co do dodatkowych źródeł dochodu skarżącej, był chybiony. Żalący dodał, że kontakty skarżącej z mężem są ograniczone, co czyni niemożliwym uzyskanie informacji żądanych przez Sąd.
Odnosząc się do kwestii wynagrodzenia adwokata zaznaczył, że pełnomocnik prowadzi sprawę od 2006 r. i wówczas została wystawiona faktura za prowadzenie spraw.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Należy wskazać, że wskazany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 u.p.p.s.a. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywoływanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych.
Z konstrukcji art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. wynika, że na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.
Biorąc pod uwagę przedstawione przez wnioskująca oświadczenia dotyczące jej sytuacji finansowej, należy stwierdzić, że budzą one uzasadnione wątpliwości co do ich zgodności ze stanem rzeczywistym. Za taką oceną przemawia zestawienie deklarowanych przez skarżącą i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym miesięcznych wydatków w kwocie ok. 2700 zł wraz z deklarowanymi miesięcznymi dochodami w kwocie ok. 2180 zł. Słusznie Sąd pierwszej instancji podniósł, że sytuacja, w której zadeklarowane przez stronę wydatki przewyższają uzyskiwane dochody sugeruje, że posiada ona inne jeszcze, oprócz ujawnionych w toku postępowania, źródła przychodów. Taki pogląd zresztą ugruntował się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 4 marca 2005 r., sygn. akt I OZ 6/05, niepubl). Wskazywanie przez stronę na możliwość przekazywania przez jej męża dodatkowych kwot na utrzymanie rodziny, nie zostało potwierdzone jakimkolwiek dokumentem źródłowym.
Nie wskazano przy tym dochodów męża skarżącej ani jaki posiada majątek, oraz czy skarżąca posiada wspólny majątek z małżonkiem. Okoliczności te uniemożliwiają zweryfikowanie faktu pomocy małżonka jak i ograniczają pełną ocenę rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskującej. Nie można bowiem jednoznacznie stwierdzić jaką faktycznie strona uzyskuje pomoc od męża, a dalej, czy z pomocy tej nie może pokryć kosztów sądowych w danej sprawie. Pomoc taka byłaby uzasadniona, przemawia za nią fakt, że małżonkowie, w świetle przepisu art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy – wskazywanego również przez Sąd pierwszej instancji - obowiązani są m.in. do wzajemnej pomocy.
Wobec powyższego należało stwierdzić, że skarżąca nie wykazała w sposób rzetelny i nie budzący wątpliwości, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 u.p.p.s.a.