Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 1092/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił M. T. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 5 sierpnia 2013 r.
Sąd I instancji podniósł, że skarżący nie przedstawił swojej sytuacji materialnej, poziomu uzyskiwanych rzeczywiście środków finansowych, w sposób wyczerpujący, odpowiadający rzeczywistości.
W ocenie Sądu uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy bez wiarygodnie przedstawionej sytuacji materialnej osoby wnioskującej byłoby dowolnym, pozbawionym ustawowych przesłanek przerzuceniem ciężaru ponoszenia kosztów sądowych na współobywateli.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił:
- 1) naruszenie przepisów postępowania w szczególności art. 246 § 1 w zw. z art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej: P.p.s.a. przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że skarżący nie wykazał (poprzez złożoną dokumentację), że w jego sytuacji występuje niemożność poniesienia kosztów sądowych, w sytuacji, gdy skarżący wykazał, iż nie jest w stanie samodzielnie ponieść kosztów wpisu od skargi;
- 2) błąd w ustaleniach faktycznych stanowiący podstawę wydania postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie, polegający na niesłusznym uznaniu, że sytuacja majątkowa skarżącego pozwala mu na pokrycie wpisu od skargi w całości, w sytuacji, gdy brak jest podstaw uzasadniających ten wniosek;
- 3) błąd w ustaleniach faktycznych stanowiący podstawę wydania postanowienia, polegający na niesłusznym uznaniu przez Sąd, że w przypadku skarżącego nie występuje wyjątkowo trudna sytuacja majątkowa, podczas gdy, z załączonej do poprzednich pism dokumentacji wynika, iż w przypadku rodziny skarżącego wydatki znacznie przekraczają osiągane przychody rodziny, a co za tym idzie jego sytuacja majątkowa nie pozwala na uiszczenie wpisu;
- 4) błąd w ustaleniach faktycznych stanowiący podstawę wydania postanowienia, polegający na niesłusznym uznaniu przez Sąd, że działanie skarżącego jest działaniem celowym mającym wykazać jedynie te okoliczności i dowody, które wzięte pod uwagę mogłyby uzasadniać przyznanie stronie prawa pomocy, podczas gdy przepisy wyraźnie nakładają na stronę obowiązek wykazania, iż nie posiada żadnych środków na pokrycie kosztów postępowania i nie jest w stanie ich zdobyć.
Wniósł o:
- 1) zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych
- 2) ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Wskazał, że załączone do wcześniejszych pism dokumenty w postaci wyciągu z rachunku bankowego, decyzji o przyznaniu prawa do zasiłku rodzinnego, kserokopia rachunków za media, oświadczenia żony o braku środków na rachunku bankowego i nieposiadanie nieruchomości wyraźnie świadczą o trudnej sytuacji materialnej skarżącego i jego rodziny.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie skarżącego nie może zostać uwzględnione.
Na wstępie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Stosownie do przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści powyższego przepisu wynika, że to strona ma przekonać sąd, że znajduje się w takiej sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. To strona powinna więc należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które wskazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli zaś fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. post. NSA: z 9 września 2004 r., FZ 360/04, z 7 marca 2006 r., II OZ 211/06, niepubl.).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odpowiada prawu, gdyż Sąd ten trafnie przyjął, że skarżący w niniejszej sprawie nie wykazał, że jego sytuacja finansowa i rodzinna uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Podkreślenia wymaga, że skarżący miał świadomość, że jego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach – zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy – nie były dla Sądu wystarczające do ustalenia jego rzeczywistych możliwości płatniczych, o czym poinformowano skarżącego w wezwaniu z dnia 23 października 2013 r., wystosowanym do niego w trybie art. 255 P.p.s.a. Tymczasem skarżący nie przedstawił wymaganych dokumentów na okoliczność rzeczywistych wydatków i przychodów żony w ramach prowadzonej przez nią działalności gospodarczej, ponadto z oświadczeń strony wynika, że jego wydatki są wyższe niż dochody.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie Sąd I instancji stwierdził, że nie zostały spełnione określone w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny wobec braku podstaw do uwzględnienia zażalenia, w oparciu o przepis art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.