Uzasadnienie
1. Postanowienie Sądu pierwszej instancji
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 9 grudnia 2019 r., sygn. akt I SA/Gd 62/19, działając z wniosku A. sp. z o.o. w Z. (dalej: Spółka lub Skarżąca) odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku tego Sądu z dnia 2 kwietnia 2019 r. o podanej sygnaturze.
- 2. Relacja ze stanu sprawy przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji
- 2.1. Postanowieniem z dnia 20 maja 2019 r., sygn. akt I SA/Gd 62/19, Sąd pierwszej instancji - na podstawie art. 141 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.; dalej P.p.s.a.) - odmówił Skarżącej sporządzenia uzasadnienia wyroku, gdyż wniosek o dokonanie tej czynności został zgłoszony po terminie siedmiu dni od doręczenia odpisu sentencji wyroku (odpis doręczono w dniu 8 kwietnia 2019 r.; termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia upłynął w dniu 15 kwietnia 2019 r.; wniosek nadany został na poczcie w dniu 16 kwietnia 2019 r.)
Pismem z dnia 10 czerwca 2019 r. Spółka wniosła zażalenie na ww. postanowienie z dnia 20 maja 2019 r. Zażalenie to zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2019 r. sygn. akt II FZ 638/19.
- 2.2. W piśmie zawierającym zażalenie Skarżąca - działając z ostrożności procesowej - sformułowała również wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie (i doręczenie - przyp. NSA) uzasadnienia wyroku. W motywach wniosku podała, że Sąd bezzasadnie przyjął, iż odpis sentencji wyroku oddalającego skargę doręczony został Spółce w dniu 8 kwietnia 2019 r., podczas gdy prezes zarządu Spółki korespondencję tę otrzymał dzień później, tj. 9 kwietnia 2019 r. Zdaniem Skarżącej odbiór przesyłki z Sądu, jakkolwiek potwierdzony pieczątką firmową, podpisany został przez niezidentyfikowaną osobę, zaś jednym logicznym uzasadnieniem dla zaistniałej sytuacji wydaje się być niesubordynacja i nierzetelność pracy listonosza.
- 3. Uzasadnienie postanowienia Sądu pierwszej instancji
W motywach postanowienia z dnia 9 grudnia 2019 r. o odmowie przywrócenia terminu, Sąd przyjął w szczególności, że: - Skarżąca nie wykazała, aby uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nastąpiło bez jej winy; - na zwrotnym potwierdzeniu odbioru znajdował się podpis osoby odbierającej korespondencję oraz odcisk pieczęci Spółki; - brak wiedzy prezesa zarządu Spółki o tym, kto podpisał odbiór przesyłki sądowej, świadczył jedynie o braku jego orientacji w organizacji działań Spółki i nie zmieniało to faktu, że odpis wyroku został skutecznie doręczony Spółce w dniu 8 kwietnia 2019 r., co wynikało z prawomocnego postanowienia Sądu z dnia 20 maja 2019 r. (zob. pkt 2.1 niniejszego uzasadnienia - uwaga NSA); - ponadto doręczenie tzw. osobie czynnej w lokalu przedsiębiorstwa nie jest błędem czy niesubordynacją listonosza, jak sugerowała Skarżąca; - wyposażenie pracownika w pieczęć firmową i posłużenie się przez niego pieczęcią przy odbiorze korespondencji, stanowiło dostateczną podstawę do uznania upoważnienia pracownika do odbioru korespondencji; przesyłka została zatem Spółce skutecznie doręczona, została również przekazana do rąk prezesa zarządu przed upływem terminu do dokonania czynności procesowej.
- 4. Zażalenie
- 4.1. W zażaleniu zawartym w piśmie z dnia 7 stycznia 2020 r. Spółka zarzuciła, że w postanowieniu Sądu pierwszej instancji: - bezpodstawnie przyjęto, iż bezspornym był fakt złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z uchybieniem terminu; - błędnie przyjęto, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku został wysłany bez zachowania terminu.
- 4.2. W oparciu o powołane motywy, Spółka - reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika w osobie adwokata - wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia przez uwzględnienie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, ewentualnie gdyby Sąd nie podzielił jej argumentacji - o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienie wyroku.
- 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
- 5.1. Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
- 5.2. Skarżąca mylnie w punkcie wyjścia swojego pisma podała, że postanowieniem z dnia 9 grudnia 2019 r. (a więc objętym rozpoznanym zażaleniem) Sąd pierwszej instancji odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku. Postanowienie z tej daty rozstrzygało o innej kwestii, a mianowicie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
- 5.3. Nie mogły zostać uwzględnione zasadnicze motywy zażalenia o wadliwym przyjęciu przez Sąd, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku złożono z uchybieniem terminu. Kwestia złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku została prawomocnie przesądzona. Trafnie to wyjaśnił Sąd w zaskarżonym orzeczeniu odwołując się do prawomocnego postanowienia z dnia 20 maja 2019 r. (taki przymiot uzyskało ono po oddaleniu zażalenia postanowieniem NSA z dnia 10 października 2019 r., sygn. akt II FZ 638/19). Wynikało z niego jednoznacznie, że odpis sentencji został doręczony Spółce w dniu 8 kwietnia 2019 r. ("Potwierdzenie odbioru" opatrzono tą datą, podpisem osoby odbierającej oraz odciskiem pieczęci Spółki.) Zupełnie zatem bezpodstawnie i nieadekwatnie dla stanu tej sprawy Spółka w zażaleniu wskazywała na okoliczności mające świadczyć w jej mniemaniu o terminowym złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
- 5.4. W zażaleniu Skarżąca podała, że z uwagi na to, iż odpis sentencji wyroku został doręczony prezesowi zarządu Spółki dopiero w dniu 9 kwietnia 2019 r., to ten termin uznała za początkowy (w samym wniosku o przywrócenie terminu wskazywała: w dniu 8 kwietnia 2019 r. odbiór przesyłki potwierdziła pieczęcią firmową niezidentyfikowana osoba, odpis wyroku "trafił" do prezesa dzień później).
Powołane przez Skarżącą okoliczności, które doprowadziły do wadliwego przyjęcia daty doręczenia odpisu sentencji i w konsekwencji do spóźnionego nadania wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, nie mogły być uznane za świadczące o braku winy (zachowaniu należytej staranności) Spółki w nieterminowym dokonaniu rzeczonej czynności procesowej.
Uznanie, że termin do wniesienia pisma biegnie od dnia przekazania przesyłki prezesowi zarządu Spółki a nie od dnia doręczenia Spółce było zupełnie bezpodstawne. W piśmie przewodnim doręczonym wraz z odpisem sentencji wyroku Spółka została pouczona o treści art. 141 § 2 P.p.s.a. Spółkę pouczono tak co do trybu, jak i terminu do dokonania czynności złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W pouczeniu wskazano wyraźnie, że chodzi o termin siedmiu dni od daty doręczenia odpisu sentencji.
Przeświadczenie prezesa zarządu Spółki, że datą odebrania przesyłki była data otrzymania przez niego jej zawartości samo w sobie świadczy o pewnym zakresie niedbalstwa tego podmiotu. Skarżąca w tym aspekcie podniosła jedynie, że odbioru listu dokonała niezidentyfikowana osoba, co miałoby niejako tłumaczyć konieczność przyjęcia doręczenia według dnia dostarczenia korespondencji prezesowi. Okoliczność ta, czyli odbiór przesyłki - według twierdzeń Spółki - przez "nieznaną osobę" (niezależnie nawet od braku dowiedzenia tego przez Spółkę), w sposób oczywisty nie mogła usprawiedliwiać przyjęcia wadliwej daty odbioru.
Z towarzyszącego doręczanej przesyłce dokumentu "Potwierdzenie odbioru" wynikało, że wspomniana osoba nie tylko czytelnie pokwitowała odbiór listu zawierającego odpis sentencji, ale również opatrzyła go odciskiem stosownej pieczątki Spółki. Tego rodzaju działania odbierającego korespondencję, mające przy tym miejsce pod adresem Skarżącej, pozwalały przyjąć, że przynajmniej w czasie wizyty doręczyciela przesyłki osoba ta była uprawniona do odbioru korespondencji.
Doręczyciel realizując dostawę przesyłki w siedzibie danego podmiotu, czy w innym właściwym do doręczeń miejscu, nie musi znać, ani tym bardziej nie może sprawdzać zakresu obowiązków i uprawnień poszczególnych osób przebywających/zatrudnionych w firmie, do której adresowany jest list, o ile taka osoba zobowiązuje się do jego odbioru i równocześnie legitymuje się/posługuje się pieczątką firmy i przy użyciu tejże kwituje odbiór (podobnie: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2014 r., sygn. akt I FZ 50/14). Stanowi to wystarczający przejaw ustalenia przez doręczyciela osoby uprawnionej do odbioru korespondencji i tak było w okolicznościach niniejszej sprawy. Spółka zupełnie bezpodstawnie i gołosłownie więc wskazywała na nierzetelność pracy listonosza.
- 5.5. Nawet jednak gdyby uznać - tak jak oczekiwała tego Spółka - że odbierającym pismo była "bliżej niezidentyfikowana osoba" (co w tym przypadku nie zostało przez Spółkę dowodowo wykazane), to tym bardziej Skarżąca w zawiniony sposób by się zachowała przyjmując za datę odbioru przesyłki dzień otrzymania jej przez prezesa. Posiadanie przecież wiedzy o odbiorze przesyłki przez osobę nieuprawnioną (w zażaleniu podano, że jedyną uprawnioną osobą do odbioru był prezes), w sposób naturalny wymagało od niej ostrożnościowego, a więc wynikającego z reguł należytej staranności, podejścia do stanu przez nią wskazanego (doręczenia przesyłki tej osobie, "dotarcia" do prezesa odpisu wyroku), a nie jednoczesnego traktowania tego, że otrzymanie przesyłki przez prezesa stanowiło miarodajny punkt odniesienia do wyliczenia ostatniego dnia terminu umożliwiającego złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
- 5.6. Podsumowując, słuszna była finalna ocena Sądu pierwszej instancji co do nieuprawdopodobnienia przez Skarżącą braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
- 5.7. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.