Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 27 października 2008 r., sygn. akt III SA/Gl 1216/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przyznał Z. J. adwokata z urzędu oraz odmówił zmiany postanowienia z 28 grudnia 2007 r. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Na wstępie swoich rozważań Sąd I instancji przedstawił treść oświadczeń wnioskodawcy dotyczących jego sytuacji majątkowej. W tym zakresie wskazał, że skarżący w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy podniósł między innymi, że jego jedyny dochód stanowi emerytura. Opłaty mieszkaniowe ponosi osobiście, pomimo że formalnie są one zapisane na wnuka skarżącego. Ponadto nie otrzymał stosownego zezwolenia, co uniemożliwia mu produkcję oleju opałowego. Z kolei niemożność ogłoszenia upadłości przedsiębiorstwa skarżącego zmusiła go do przekazania tegoż przedsiębiorstwa PTH "G." Sp. z o.o. W ocenie wnioskodawcy, nie może on także pokryć kosztów sądowych z bieżących przychodów, ponieważ te zostały zaliczone na pokrycie zadłużeń podatkowych za lata ubiegłe.
Sąd I instancji, dokonując analizy powyższych danych, przypomniał, że w przedmiotowej sprawie Sąd wydał już w dniu 28 grudnia 2007 r. postanowienie przyznające skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie przekraczającym kwotę 200 zł. Jedyną zaś istotną zmianą w stosunku do stanu faktycznego istniejącego w momencie złożenia uprzedniego wniosku jest likwidacja dotychczasowego przedsiębiorstwa skarżącego PTH "K." i przejęcie należącego do niego nieruchomości przez spółkę "G.". Jak wynika z dokumentów nadesłanych do prowadzonej w tutejszym Sądzie równolegle sprawy III SA/Gl 149/08 - skarżący jest prezesem tejże spółki i właścicielem połowy udziałów. To z kolei prowadzi do wniosku, że jest to w istocie ta sama działalność gospodarcza, tyle że pod inną firmą i w innej strukturze prawnej. Stąd też, w ocenie Sądu I instancji, sytuacja majątkowa i rodzinna skarżącego nie uległa zmianie w stopniu uzasadniającym zmianę postanowienia z 28 grudnia 2007 r. Sąd uznał za celowe rozszerzenie przyznanego skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym także ustanowienie adwokata z uwagi na fakt odrzucenia postanowieniem jego skargi, które to postanowienie może być wzruszone jedynie w razie złożenia skargi kasacyjnej.
Stosowanie bowiem do treści art. 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") jest to środek odwoławczy, który może być sporządzony wyłącznie przez adwokata lub radcę prawnego.
Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. W jego uzasadnieniu wskazał, że jego sytuacja materialna wyraźnie się pogorszyła z powodu obłożnie chorej żony, która wymaga stałej opieki medycznej i pielęgniarskiej oraz kosztownych lekarstw. Ponadto wskazał, że na wnuku nie ciąży prawny obowiązek alimentacyjny, gdyż nie posiada on majątku, nie otrzymuje regularnie wynagrodzenia za prace i nie starcza mu nawet na utrzymanie własnej rodziny. Stąd też, wszelkie rachunki, mimo że wystawiane są na wnuka, są pokrywane przez skarżącego. Ponadto wskazał, że właścicielem 100 % udziałów w Spółce G. jest J. F. Spółka w chwili obecnej nie otrzymała stosowanego zezwolenia na podjęcie produkcji, w związku z czym skarżący nie otrzymuje dochodów za pełnioną w Spółce funkcję.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Słusznie Sąd I instancji zwrócił uwagę na brzmienie art. 165 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i uznał, że przepis ten ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku strony.
Zgodnie z art. 165 ustawy postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Nie ulega przy tym wątpliwości, że okoliczności, o których mowa w tym przepisie, mają mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia. Oznacza to, że zmiana okoliczności sprawy, która pozostaje bez wpływu na ocenę sytuacji strony dokonaną przez Sąd w postanowieniu, o którego zmianę wnosi strona, nie może być przyczyną uwzględnienia takiego wniosku.
Mając powyższe na uwadze wskazać trzeba, że z postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2007 r., jak i z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 kwietnia 2008 r., oddalającego zażalenie na wskazane postanowienie WSA, wynika, że główną przyczyną nieuwzględnienia wniosku strony było uzyskiwanie przez skarżącego stałych dochodów oraz kwestia uzyskiwania pomocy od rodziny. Podkreślano również okoliczność darowania przez skarżącego i jego żonę mieszkania wnukowi. Zaznaczyć należy, że kwestia prowadzonej działalności gospodarczej nie została uznana za decydującą - Sąd I instancji jednoznacznie wskazał, że nie bierze pod uwagę majątku (nieruchomości) związanego z prowadzoną działalnością, natomiast Naczelny Sąd Administracyjny w ogóle kwestie z tym związane pominął, uznając okoliczności dotyczące stałego dochodu i darowizny mieszkania za wystarczające dla oddalenia zażalenia.
Stąd też przyjąć należy, że to te właśnie kwestie miały decydujące znaczenie dla oddalenia wniosku strony w zakresie przekraczającym każdorazowo 200 zł. Badając okoliczności podnoszone przez skarżącego w złożonym ponownie wniosku, stwierdzić trzeba, że sytuacja majątkowa i rodzinna skarżącego nie uległa zmianie w stopniu uzasadniającym zmianę postanowienia z dnia 29 grudnia 2007 r. (wyłączając kwestię ustanowienia pełnomocnika z urzędu). Główną okolicznością powołaną przez skarżącego było przekazanie przedsiębiorstwa spółce "G." i nieuzyskanie zezwolenia, uniemożliwiające podjęcie produkcji.
Ponadto skarżący wskazał, na okoliczność choroby małżonki oraz związany z tym fakt ponoszenia kosztów leczenia. Okoliczności te były jednak podnoszone już we wcześniejszych etapach postępowania w zakresie przyznania prawa pomocy, w związku z czym, Sąd I instancji zasadnie wskazał, że powyższe zagadnienia były już roztrząsane, a co za tym idzie, nie uzasadniają one zmiany dotychczas zapadłych postanowień w tym zakresie.
A zatem, w świetle powołanych wyżej powodów, Sąd I instancji słusznie stwierdził, że nie można było uznać wskazanych argumentów za wystarczających dla zastosowania art. 165 p.p.s.a.
Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.