Uzasadnienie
Postanowieniem z 18 listopada 2022 r., sygn. akt VIII SA/Wa 467/20, będącym przedmiotem zażalenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), odmówił Syndykowi masy upadłości [...] przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 28 lutego 2020 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień i wrzesień 2015 r. Sąd doszedł do przekonania, że wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. Brak jest bowiem podstaw do uznania, iż do uchybiania terminowi doszło bez winy strony.
W zażaleniu na powyższe postanowienie K.G. (dalej: "strona" lub "skarżąca") zarzuciła naruszenie art. 87 § 2 i art. 86 § 1 oraz art. 141 § 4 i art. 54 § 1 w zw. z art. 40 p.p.s.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy poprzez pominięcie istotnych elementów stanu faktycznego wynikających z art. 54 § 1 p.p.s.a. brak oceny istnienia umocowania pełnomocnika do czynności przed organem do wniesienia skargi za pośrednictwem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie.
Wskazując na powyższe podstawy wniesiono o uchylenia zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia skargi.
W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że termin wniesienia skargi za pośrednictwem organu podatkowego upływał 28 maja 2020 r., tj. w czasie udokumentowanej niezdolności do pracy pełnomocnika. Podkreślono, że skarżąca ustanowiła pełnomocnika do reprezentowania jej we wszystkich postępowaniach dotyczących zobowiązania w podatku od towarów i usług, w tym do reprezentowania w trakcie sądowej kontroli decyzji organów podatkowych. Złożenie skargi jest czynnością wobec Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Złożony 23 czerwca 2022 r. dokument jest jednoznacznym potwierdzeniem udzielonych pełnomocnictw. Wobec czego WSA w Warszawie błędnie uznał, że w dniu upływu terminu do wniesienia skargi, pełnomocnik nie był umocowany do działania w imieniu skarżącej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest instytucja przywrócenia terminu.
W świetle art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. przywrócenie terminu następuje na wniosek uprawnionego złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W składanym wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu oraz wykonać czynność, której termin został uchybiony.
Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się rygorystyczne kryteria ocen postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. Wiążą się one z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceniając merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał brak podstaw do jego uwzględnienia.
W przedmiotowej sprawie decyzja organu drugiej instancji została doręczona 5 marca 2020r. i pierwotnie termin do jej wniesienia przy uwzględnieniu dni wolnych od pracy upływał 6 kwietnia 2020 r. Bieg tego terminu uległ jednak zawieszeniu i ostatecznie upłynął 29 maja 2020 r. na mocy ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 568). Nie ulega zatem wątpliwości, iż skarga wniesiona 30 czerwca 2020 r. została wniesiona z przekroczeniem terminu i jest spóźniona.
Pełnomocnik jako przyczynę uchybienia terminowi do dokonania ww. czynności wskazał niezależne od niego okoliczności, tj. że w czasie okresu zawieszenia biegu terminów nastąpiło znaczące pogorszenie jego stanu zdrowia trwające nieprzerwanie od 14 kwietnia do 23 czerwca 2020 r. Na potwierdzenia przedłożył zaświadczenia lekarskie. W ocenie pełnomocnika strony, wynika z nich, że pozbawiony był możliwości dokonywania jakichkolwiek czynności służbowych. Natomiast w związku z pozostałymi, wymienionymi we wniosku schorzeniami oraz ogólną sytuacją w kraju związaną z epidemią i koniecznością zachowania zasad izolacji stan ten uniemożliwił złożenie skargi w terminie.
Jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji zgodnie z treścią pełnomocnictwa nadesłanego do Sądu 27 sierpnia 2020 r., doradca podatkowy został umocowany do działania w sprawie niniejszej w imieniu skarżącej 26 czerwca 2020 r., na co wskazuje data pełnomocnictwa. W związku z powyższym brak jest związku pomiędzy uchybieniem terminowi do wniesienia skargi, co powinno nastąpić najpóźniej 28 maja 2020 r., a usprawiedliwioną niemożnością działania pełnomocnika w okresie od 14 kwietnia do 23 czerwca 2020 r., skoro strona umocowała pełnomocnika do działania w tej sprawie dopiero 26 czerwca 2020 r., to jest prawie miesiąc po upływie terminu do wniesienia skargi. Brak jest bowiem podstaw do powiązania niezdolności do pracy pełnomocnika z uchybieniem terminu, skoro w okresie biegu terminu nie był on umocowany do wniesienia skargi i reprezentowania strony przed sądem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo podkreślił, że procedura przed sądami administracyjnymi jest odrębną zarówno od postępowania administracyjnego i egzekucyjnego, i przewiduje w art. 37 § 1 p.p.s.a., że pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Tym samym złożenie pełnomocnictwa na etapie postępowania administracyjnego nie zwalnia pełnomocnika występującego w sprawie sądowoadministracyjnej od obowiązku dołączania do akt sprawy pełnomocnictwa do działania przed sądem administracyjnym. Pełnomocnictwo znajdujące się w aktach administracyjnych nie wyczerpuje dyspozycji art. 37 § 1 p.p.s.a. i nie zwalnia pełnomocnika z obowiązku doręczenia pełnomocnictwa. Obowiązek złożenia pełnomocnictwa jest powiązany z pierwszą czynnością procesową i nie można jej utożsamiać z czynnością dokonaną przed organami administracji publicznej, ponieważ są to dwa różne autonomiczne postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że nie można w niniejszej sprawie łączyć niezdolności do pracy pełnomocnika do działania w imieniu skarżącej skoro w dacie upływu terminu do złożenia skargi do sądu wojewódzkiego nie był on ustanowiony jej pełnomocnikiem.
Wskazując na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.